İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/463 K.2024/428

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin dava dışı ... Tic.

A.Ş.'yi iştigal konusu işler bakımından Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile sigorta güvencesine aldığını, dava dışı sigorta ... şirketinin, ...'da mukim dava dışı ... firmasına 2464 kutu 21.500 kg Brüt 21.500 kg net 19.600 kg taze nektarın emtiası sattığını, emtianın taşınması işinin bir nolu davalı ... firması tarafından yapıldığını, iki nolu davalının ise bir nolu davalı ... firmasının sorumluluk sigortacısı olduğunu.

Emtianın alıcıya ulaştırılması amacıyla 08.04.2022 tarihinde davalı ... firmasına ait....Plaka sayılı frigorifik araca yüklenerek sevk edildiğini. Alıcının deposuna teslimat sırasında (15.08.2022) emtianın bir kısmının paletlerin üzerindeki plastik kasaların kırılmış ezilmiş palet istifinin bozulmuş olduğu, ürünlerin kalan kısmının ise donma sebebiyle hasara uğradığının tespit edildiğini.

Hasar nedeniyle alıcının emtiaları reddettiğini, akabinde survey çalışması yapılarak rapor hazırlandığını, yapılan incelemede casus cihaz kayıtlarına göre dorse içi sıcaklığın -2,8 ile -3,6 derece arasında değişiklik gösterdiğinin tespit edildiğini.

Emtianın üzerindeki etiketlere göre taşıma süresince 0 ile +2 derece arasında depo edilmesi ve taşınması gerektiğinin belirtildiğini, araç şoförünün de araç termokingini sevkiyat süresince +2 derecede çalıştıracağına dair beyan imzaladığını, aynı zamanda ... belgesi üzerinde emtianın +2 derecede çalıştırılacağına dair şerh düşüldüğünü.

Ek olarak 1168 kutunun kırılmış ve ezilmiş olduğu, kırık kutular içinde emtianın satışa uygun olmadığı, donma meydana gelem emtialar haricindeki zararın muhtemelen emtianın palet üzerinde gereğinden fazla üst üste istiflenmesinden kaynaklandığı değerlendirmesinin bulunduğunu, Emtianın satışa uygun kısmının 120.000 RUB karşılığı sovtaj ile satıldığını. Dava dışı sigortalı firma tarafından hasarın davalı şirkete usulüne uygun olarak ihbar edildiğini.

Ortaya çıkan zararın müvekkili şirket tarafından sigortalıya tazmin edildiğini, ayrıca temlik belgesi alındığını; ileri sürerek davanın kabulüne, iki nolu davalı ... Sigorta tarafından ... 5.İcra Müd... Esas numaralı dosyasındaki takibe yapılan itirazın iptali ile takibin devamını, davalı aleyhine % 20'den az olmak üzere icra inkâr tazminatı davanın kabulüne karar verilmesini; yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine yüklenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusunun uluslararası taşıma olduğunu ve ... hükümlerinin uygulanması gerektiğini ve davacının aktif dava ehliyetini ispatlaması gerektiğini.

Hasar miktarının yüksek olduğunu ve ispatlanması gerektiğini; emtiadan ne kadarının hasarlandığının ve ne kadarının kurtarıldığının dosyaya sunulması gerektiğini; dava konusu taşımanın ... teslim şeklinde yapıldığını ve emtianın yükleme ve ambalajlamasının satıcı tarafından yapıldığını; yükleme ve ambalajlama hatasından kaynaklanan zararların gönderenin kusuruna dayandığını (... m.17/4 b-c); taze nektarin meyvesinin yükleme için ön soğutma yapılması gerektiğini, davacının ön soğutma yapıldığını ispat etmesi gerektiğini, ön soğutma yapılmadığı taktirde frigorifik sistemin düzenli çalışmasına rağmen hasarın meydana geleceğini.

Hasarın taşıyıcının önlemesine imkân olmayan durumlardan meydana gelmesi halinde taşıyıcının sorumlu olmadığını (... m.17/2), eksper raporunda termoking cihazının test edildiği ve sağlam ve çalışır durumda olduğunun tespit edildiğini; eksper raporunun sonuç kısmında ön soğutma yapılmadığından dolayı frigorifik sistemin fazla hava üflemek zorunda kaldığı ve dorse içi sıcaklığın +12 derecelerden bağladığı, + dereceye düşmesinin belirli bir zaman aldığı, Nektari emtiasının +1 ve +3 aralığında taşınması ve depo edilmesinin gerektiği tespitlerine göre ön soğutma yapılmadığının anlaşıldığı yönünde tespit yapıldığını;

fiziksel hasarın ise meyve kasalarının çok katlı olarak yüklenmesinden dolayı aracın hareketi sırasında salınım ve devinimlerin etkisi ile plastik kasaların kırılması ve ezilmesi şeklinde gerçekleştiği tespitlerinin yapıldığı. Taşıyıcının sorumluluğu bulunmadığı hasardan sigortacının da bir sorumluluğu bulunmadığını. Taşıyıcının sorumluluğunun ... m.23 gereğince sınırlı sorumluluk olduğunu. Sovtaj bedelinin hasar bedelinden düşülmesi gerektiğini.

Faizin ... m.27 gereğince yıllık % 5 olduğunu; ileri sürerek davanın reddini, davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, nakliyat abonman sigorta poliçesi kapsamında ödenen tazminatın rücu edilmesi istemiyle davalı sigorta şirketi açısından icra takibine yapılan itirazın iptaline, diğer davalı açısından rücuen tazminata hükmedilmesine ilişkin açılan itirazın iptali davasıdır. Mahkememizce celp edilen ... 5. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyasında; davacı/alacaklının 20.458,57 USD + 10.650,00-TL'nin tahsiline ilişkin icra takibine geçtiği, davalı ...LTD. ŞTİ'nin 03/03/2023, davalı ... Sigorta A.Ş.'nin 07/03/2023 tarihli dilekçesi ile takibe, borca, faize ve borcun tüm ferilerine itirazı üzerine takibin durduğu görülmüştür.

Mahkememizin 14/11/2023 tarihli celse ara kararı gereği, tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller ve dosya incelenerek ... ve taşıma hükümleri kapsamında mevcut delillerin değerlendirilmesi, davalıların sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise miktarı, ... hükümleri kapsamında sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanmasının mümkün olup olmadığı, taşıma sözleşmesi kapsamından pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, davacının davalılardan alacaklı olup olmadığı varsa miktarının nelerden ibaret ve ne kadar olduğu konusunda rapor alınmasına karar verilerek,

dosyaya Bilirkişiler ..., ... ve ...'in sunmuş oldukları 25/03/2024 tarihli heyet raporunda, Davacı sigorta şirketinin, dava dışı sigortalısı ... şirketinin ...'da yerleşik ... firmasına satıp ihraç ettiği, taze nektarin emtiasının sevkiyat sürecinde donmak suretiyle hasarlanması nedeniyle poliçe kapsamında ödediği tazminatı davalılardan rücuen tazmin edip edemeyeceği veya ne kadarını tazmin edebileceği hususları üzerinde toplandığının anlaşıldığı.

Dava dosyasındaki poliçe ile zeyli (sefer poliçesi) ve hasar belgelerinin incelenmesine göre davacı Sigorta şirketinin geçerli ve yürürlükte olan bir poliçe kapsamında sigortalının zararını ödediği ve TTK m.1472 gereği gerçek zarar ve/veya ödeme miktarı ile sınırlı olmak üzere sigortalısına halef olarak işbu davayı açma yetkisini kazandığının değerlendirildiği.

Davalı ... şirketinin, davalı konusu taşıma hususunda davacının sigortalısı .... şirketi üzerine fatura keşide etmekle tek ve kesin bir navlun bedeli talep ederek emtianın ... taşımasını gerçekleştirmeyi üstlendiği, ...

Belgesinde taşıyıcı olarak yer aldığı ve taşımayı gerçekleştiren araçların ruhsatlarına göre işleten konumunda olduğu, bu nedenlerle akdi ve fiili taşıyıcı olarak işbu davanın kendisine yöneltilmesinin mümkün (TTK m.850, 888) olduğu; diğer davalı Sigorta şirketinin ise ... şirketinin ... sigortacısı olmasından dolayı işbu davanın muhatabı olabileceğinin değerlendirildiği.

Dava konusu hasarın taşıma süreci içinde gerçekleştiği ve ... belgesi üzerine alıcı tarafında şerh düşüldüğü taraflar arasında çekişmesiz olduğu. Taraf beyanları ve dava dosyasına sunulu iki eksper raporuna göre dava konusu zararın oluşmasında istif hatası ve emtianın olması gereken ortam ısısında taşınmaması olmak üzere iki farklı sebepten dolayı zarar görmüş olabileceğini ifade edildiği;

söz konusu sebeplerin irdelenmesine göre emtia üzerinde yapılan incelemelere göre istifi bozulmayan emtiaların da aynı oranda ve şekilde bozulmuş olması ve aynı zamanda uygun olmayan ortam ısısında taşınan emtianın bozulmasa bile raf ömrünün azalacağından dolayı bozulmuş sayılacağından dolayı istif hatası olmasa bile olması gereken ortam ısında taşınmaması nedeniyle emtianın aynı derece hasara uğrayacağının açık olduğu, bu nedenle hasar ile istif hatası arasındaki illiyet bağının kesildiğinden dolayı hasar sebebinin emtianın olması gereken ortam ısısında taşınmaması olarak değerlendirildiği.

Davalı sigorta şirketi tarafından yetkilendirilen eksper raporunda olması gereken ortam ısısında taşınmama olgusu emtianın ön soğutma yapılmamasına bağlanmış ise de ön soğutma yapılmaması halinde araç içindeki ısı seviyesi ancak başlangıçta belirli bir süre olması gereken ortam ısısı sağlanamayacağı, ancak belirli bir süreden sonra sürekli olarak olması gereken ortam ısısında olacağı, fakat varma yerinde emtianın yine bozulmuş olarak teslim edileceği, oysa somut olayda ortam ısısının yaklaşık olarak ilk 23 saat düşük,

sonrasında beş gün boyunca ise yüksek derecelerde seyretmesi ve casus cihaz verilerine ilişkin grafikten de yukarı ve aşağı sürekli dalgalanmaların olmasının ön soğutma ile açıklamayacağının değerlendirildiği, gerçek zarar hesabı yönünden ise (emtia zararı 26.4604 navlun zararı 8.7004 gümrük KDV vb 3.025,42) 38.185,42 USD olduğu ve bu bedelden sovtaj bedeli mahsup edildiğinde (38.185,42-2.001,43) nihai olarak 36.183,99 USD gerçek zarara ulaşıldığı; davacı sigorta şirketinin ödemesinin 20.458,57 USD olmasına göre davalıların söz konusu bedelden müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları;

ancak davacı vekilinin eksper ücreti adı altında takibe konu ettiği TL alacağının sigortalının uğradığı zararlarla bir ilgisi olmadığı ve sigortacılık faaliyetinin gerektirdiği olağan giderlerden olduğundan dolayı davalılardan talep edilmesinin yerinde olmayacağının değerlendirildi.

Davacı vekilinin takipte USD türünden alacağı üzerinden yıllık %5 oranında faiz işletilmesi talebinin, takibin USD üzerinden yapılmasına göre Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamasına uygun olduğunun (... m.27) değerlendirildiği kanaatine varıldığının bildirdiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Davacı sigorta şirketinin dava dışı sigortalısı ... şirketinin ...’da yerleşik ... firmasına satıp ihraç ettiği, taze nektarin emtiasının sevkiyat sürecinde donmak suretiyle hasarlanması nedeniyle poliçe kapsamında ödediği tazminatı davalılardan rücuen tazminine ilişkin icra takibine itirazın iptalinin talep edildiği,

davacı sigorta şirketinin 29.11.2022 işlem tarihli dekont kapsamında dava dışı sigortalı ... firması lehine 20.458,57 USD para transferi yaparak TTK m.1472 gereği gerçek zarar ve/veya ödeme miktarı ile sınırlı olmak üzere sigortalısına halef olarak işbu davayı açma yetkisini kazandığı, davalı ... şirketinin, davalı konusu taşıma hususunda davacının sigortalısı ... şirketine navlun faturası keşide etmekle tek ve kesin bir navlun bedeli talep ederek emtianın ... taşımasını gerçekleştirmeyi üstlendiği, ...

Belgesinde taşıyıcı olarak yer aldığı ve taşımayı gerçekleştiren araçların ruhsatlarına göre işleten konumunda olduğu, bu nedenlerle akdi ve fiili taşıyıcı olduğu (TTK m.850, 888), diğer davalı sigorta şirketinin ise poliçe düzenleyerek ... şirketinin ... konvansiyonu kapsamındaki taşımalarından doğan sorumluluk rizikolarını sigorta güvencesine almasından dolayı işbu davada pasif husumet ehliyetinin mevcut olduğu, dava konusu hasarın taşıma süreci içinde gerçekleştiği ve ... belgesi üzerine alıcı tarafında şerh düşüldüğünün taraflar arasında çekişmesiz olduğu,

... belgesi üzerine hasar şerh düşüldüğü ve davalı taşıyıcının sorumluluk sigortacısının da hasar için eksper raporu hazırlamasına göre taşıyıcının hasardan haberdar olmasından dolayı ... m.30 gereği ayrıca ihbar yapılmasına da gerek bulunmadığı, dosya kapsamında mevcut olduğu üzere iki farklı sigorta şirketinin yetkilendirmesi sonucu hazırlanan iki eksper raporunda istifleme ve ambalajlama hatası ile emtianın olması gereken ortam ısısında taşınmaması olmak üzere iki sebebin hasara sebep olduğunun ifade edildiği, mahkememizce alınan bilirkişi raporunda anılan sebeplerin irdelendiği,

buna göre ... belgesinde istifleme hatasından taşıyıcının sorumlu olmayacağına ilişkin şerh bulunmakta olduğu, ... hükümlerinin hem taşıyıcı hem de eşya ilgilisi lehine emredici olduğu düşünüldüğünde emtianın istifindeki hatalardan sorumlu olmayacağını belirten taşıyıcının, yükün görünüşüne göre kontrollerini yaptığı ve istif hususundaki problemi tespit ettiği ve bu nedenle emtianın hasar görebileceğini öngördüğü için ...’ye istifleme problemi kaynaklı hasarlardan

sorumlu olmadığı şerhini düştüğü düşünülerek, söz konusu kaydın ... m.8 kapsamında geçerli

ve hüküm ifade ettiğinin değerlendirildiği, dava konusu hasarın istif kaynaklı olup olmadığı hususu irdelendiğinde ise istifi bozulmayan emtiaların da bozulmasının, hasarın istifin bozulması kaynaklı olmadığını işaret ettiği, zira

istifin bozulduğu emtiaların % 80’ninin diğerlerinin % 60’ının bozuk olduğu gibi bir durum ortaya

çıkmış olsaydı aradaki % 20’nin istif hatasına bağlanmasının mümkün olabileceği, ancak somut olayda

böyle bir durum tespit edilmediği, öte yandan taze meyve emtiasının olması gereken ısıda taşınmamasının, görünüşte bir bozulmaya yol

açmasa bile emtianın raf ömrünü düşürdüğü için hasara yol açtığı, somut

olayda ise emtianın tamamının bozulduğu ve standart dışında kaldığı, bu durumda istif bozulmasa

bile emtianın taşınması gereken ortam sıcaklığında taşınmaması sebebiyle bozulacağı ve bunun

taşıyıcı tarafından hem ... belgesinde hem de özel taahhütname verilerek taahhüt edilmesi

karşısında istif hatası ile emtianın bozulması arasındaki illiyet bağının kesildiğinin değerlendirildiğinin belirtildiği, anılan tespitlerin somut olay ve mevzuat hükümleri ile uyumlu olduğu, bu nedenle hükme elverişli olduğu kanaatine varılmakla; dava konusu talep bakımından davalı taşıyıcının sorumluluğuna gidilmesi halinde ... m.23 gereği bu sorumluluk eşyanın brüt kg başına 8,33 SDR ile sınırlı olacağı, buna göre davalı taşıyıcının sorumluluk sınırı (21.500x8,33)= 179.095

SDR olduğu, her iki eksper raporunda da bu hesaplamanın yapıldığı ve hasar miktarının sorumluluk sınırının altında kaldığının tespit edildiği, bilirkişiler tarafından yapılan hesaplamda davacının sigortalısının zararları (26.460+8.700+3.025,42)= 38.185,42 USD olduğu ve bu bedelden sovtaj bedeli mahsup edildiğinde (38.185,42-2.001,43)= 36.183,99 USD gerçek zarara ulaşıldığı, davacı sigorta şirketinin ödemesi 20.458,57 USD olduğuna göre davalıların söz konusu bedelden müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları;

ancak takipte davacı vekilinin eksper ücreti adı altındaki TL alacağının sigortalının uğradığı zararlarla bir ilgisi olmadığı ve sigortacılık faaliyetinin gerektirdiği olağan giderlerden olduğundan dolayı davalılardan talep edilmesinin yerinde olmayacağı, takipte USD türünden alacağı üzerinden yıllık % 5 oranında faiz işletilmesi talebinin takibin USD üzerinden yapılmasına göre Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamasına uygun

olduğu (... m.27) değerlendirilmelerine yer verildiği, anılan tespitlerin de hukuka uygun olduğu kanaatine varılmakla aksi yöndeki taraf itirazlarına itibar edilmemiş, sonuç itibari ile davanın kısmen kabulüne, davalıların ... 5. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasına yapmış oldukları itirazların kısmen iptali ile, takibin 20.458,57-USD asıl alacak yönünden devamına, Asıl alacağa takip tarihinden itibaren %5'i oranında faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine, alacak miktarının eksper raporları ile de likit olması dikkate alındığında asıl alacağın takip tarihindeki TL karşılığının %20'si oranında 77.438,17-TL icra inkar tazminatının davalılardan alınarak davacıya verilmesine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.