İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/111 K.2026/221

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin meşru hamili olduğu ve ticari ilişki sebebiyle dava dışı ... A.Ş'ne gönderilmek üzere kargoya verilen çekin çalındığını, dava konusu çekin; ... Bankası ... Şubesi 10.01.2024 tarihli ... no.lu 37.000,00 TL bedelli çek olduğunu, ... 2. Aliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çekin davalı şirket tarafından 10.01.2024 tarihinde takas yolu ile bankaya ibraz dildiğini, ciro zincirinde yer alan ...firması ile ... arasında bir ticari ilişki bulunmadığını, davalı şirketin söz konusu çeki kötü niyetli şekilde ele geçirdiğini ve tahsil etmeye çalıştığını, açıklanan nedenlerle; çekin istirdatı ile müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu çekin müvekkili şirket tarafından faktöring sözleşmesi kapsamında ve temlik edilen faturaya dayanak olarak teslim aldığını ve ilgili yasal mevzuata uygun olarak hareket ettiğini, dava konusu çekin faktöring müşterisi ... Ltd. Şti. İle imzalanan faktoring sözleşmesi kapsamında faturalara dayanılarak müvekkili şirket tarafından devir ve temlik alındığını belirterek; müvekkilinin iyi niyetli olarak dava konusu çeke sahip olması ve çekin yasal hamili olması sebebiyle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosyada delil olarak; dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçesi ve ekleri, beyan dilekçeleri, yazı cevabı içerikleri, faktoring sözleşmesi, çek sureti, ... 2.ATM'nin ... esas sayılı dosya Uyap mündericatı, imza sirküleri, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı.... Taraf delilleri toplanmış, dava konusu olaya ilişkin tüm kayıt ve belgeler celp edilmiş, gerek mahkememiz nezdinde gerekse de talimat yoluyla taraf ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Davacı yan ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi amacıyla ... 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Talimat sayılı dosyası üzerinden konuda uzman SMMM ...'den alınan 24/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Davacı tarafından 05.12.2023 tarihinde,... A.Ş.ne ...'a teslim edilmek üzere ...'ya ... takip numarası ile 1 adet dosya teslim edilmiş, ... tarafından 05.12.2023 tarihli ... seri ... sıra nolu AMBAR TESELLÜM FİŞİ düzenlenmiştir.

Davacıya ait kargonun da bulunduğu, ... adresinde faaliyet gösteren ...

Kargo şubesine ait kargoların, 06.12.2023 tarihinde 11.00 sıralarında ... plakalı araçla, kargo görevlisi ... tarafından dağıtılırken, park halindeki kargo aracın kapısının zorlanarak açıldığını, aracın ön bölümünde yer alan dosyaların çalındığını, sonrasında dağıtım yapmaya devam eden ... isimli kargo görevlisinin kargo şubesinin müdürünü arayıp durumu bildirdiğini, müdür tarafından durumun polis merkezine müracaat edilmek suretiyle bildirildiği ifade edilmiştir.

Davacının, ... A.Ş. teslim edilmek üzere kargoya verdiği müşteri çeki, davacı firmanın Müşterisi olan "...Ltd.Şti".den alınmış ve davacı kayıtlarına ... tarih ... yevmiye kaydıyla ... NOLU 10.01.2024 VADELİ ÇEK olarak işlenmiştir. ... A.Ş.ne ciro edilmek suretiyle gönderilen ihtilafa konu ... vade tarihli, ... çek nolu 37.000,00-TL bedelli çekin, davacı kayıtlardan çıkışı yapılmamıştır.

Davacının, çeki gönderdiği firma tarafından düzenlenecek tahsilat makbuzuna İstinaden çek çıkışı yapılacağı, uygulamanın bu şekilde olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca. Davacı kayıtlarında, “... Şti.” ile davacı arasında her hangi bir ticari çalışmanın olmadığı tespit edilmiştir. Çek'in arkasında, ... A.Ş.nin bilgilerini içerir kaşe basılmak ve imzalanmak suretiyle çekin ciro edildiği görülmüştür. ...Şti.nin, dava dışı ...

A.Ş.nin müşterisi olup olmadığının tespitine ilişkin olarak,... A.Ş.nin kayıtlarının incelenmesinin ihtilafa ışık tutacağı" şeklinde raporun ibraz edildiği anlaşılmıştır.

Davalı yan ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi bakımından Mahkememizce uzmanlığı bilinen SMMM-Finans Uzmanı ...'ndan alınan 16/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle. 1) Dava konusu çekin; ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... no.lu 10.01.2024 keşide tarihli 37.000,00 TL bedelli çekin keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. tarafından ... adına düzenlenmiş olduğu, çekin arkasındaki ciro silsilesinde. T.C. Kimlik No: ... ve imza bulunduğu, ...

Şti. kaşe ve imza bulunduğu, davacı ... Ltd. Şti. kaşe ve imza bulunduğu,... A.Ş. kaşe ve imza bulunduğu, ... San. Tic. Şti. kaşe ve imzası ile davalı ...A.Ş. ne verilmiş olduğu, 2) Davalı ...A.Ş. ile dava dışı ... San. Tic. Şti. arasında akdedilmiş olan 11.12.2023 tarihli 5.000.000,00 TL limitli Faktoring Sözleşmesi kapsamında. Faktoring sözleşmesinin tarafı olan ... San. Tic.

Şti. tarafından, dava dışı ...Şti. adına tanzim edilen 11.12.2023 tarihli ... no.lu 37.000,19 TL, tutarlı e-Arşiv Faturanın 37.000,00 TL kısmının 11.12.2023 tarihinde davalı şirkete temlik edilmiş olduğu, faturaya karşılık dava konusu olan 10.01.2024 tarihli ... nodu 37.000,00 TL bedelli çekin davalı şirkete teslim edilmiş olduğu, buna göre; dava konusu çekin faktöring işlemine konu edildiği, ancak sözleşme kapsamında temlik alınan fatura alacaklısı olan firmadan bir önceki cirantanın fatura borçlusu ile aynı kişi olmaması sebebiyle dava konusu çekin düzgün ciro silsilesi ile davalı faktöring şirketine ulaşmadığının anlaşıldığı,

3) Davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarında tespit edildiği üzere. Davalı şirketin, faktoring sözleşmesi kapsamında dava dışı ...

Şti. den temlik almış olduğu fatura karşılığında, davalı şirkete teslim edilen dava konusu 10.01.2024 tarihli 37.000,00 TL bedelli çekin ve dava konusu olmayan toplam 38.500,00 TL bedelli iki adet çekin 11.12.2023 tarihinde Portföye giriş kaydının yapılmış olduğu, çeklerin keşide tarihinde tahsil edilmesi için 11.12.2023 tarihinde bankaya takasa verilmiş olduğu, Faktoring sözleşmesi çerçevesinde; dava konusu çeke ait faktöring işlemine istinaden, davalı faktöring şirketi tarafından dava dışı faktöring müşterisi hesabına 11.12.2023 tarihinde 67.122,73 TL ödeme yapılmış olduğu, 4) Davalı faktoring şirketinin, dava dışı ...

Şti. ile imzalanan faktoring sözleşmesi kapsamında borçlusu ... adına tanzim etmiş bulunduğu 11.12.2023 tarihli 37.000,00 TL fatura alacağını temlik almış olduğu, buna karşılık teslim edilen dava konusu 10.01.2024 tarihli 37.000,00 TL bedelli çeki tahsil etmek üzere davalı faktöring şirketi tarafından teslim alınmış olduğu görülmekle birlikte, Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 8.maddesi 1.fıkrasına göre; temlik alınan faturada alacaklı olan ... firmasından bir önceki cirantanın dava dışı ...Tic.

A.Ş. olduğu, faturadaki borçlu ile aynı olmadığı, fatura borçlusunun dava dışı ... Ltd. Şti. Olduğu, 5) davacı şirketin istirdat talebine ilişkin nihai değerlendirmenin ve hukuki tavsifin Sayın Mahkemenize ait olduğu" şeklinde raporun ibraz edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizin 11/07/2026 tarihli ara kararı ile, dava dışı ...Tic.A.Ş'nin ticari defterlerinin incelenmesi yönünden mahkememiz nezdinde inceleme yaptırılan mali müşavir bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiş ve bilirkişiden alınan 27/08/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle. Davacı şirket ile olan ticari münasebetin 120.10.880 no.lu hesap kodu altında takip edilmekte olduğu, Davacı şirket ile dava dışı ... arasındaki ticari ilişki çerçevesinde.

04.12.2023 tarihi itibarıyla davacı şirket cari hesabının 412.048,87 TL borçlu durumda olduğu tespit edilmiştir. Buna göre; dava konusu çekin davacı şirket tarafından cari hesap borcuna istinaden 05.12.2023 tarihinde kargoya teslim edilmiş olduğu anlaşılmakta olup, dava konusu çekin arka yüzünde “İşbu çek ... A.Ş emrine cirolanmıştır.” ibaresi bulunduğu görülmektedir.

Dosyadaki belgelerden; dava konusu çekin 06.12.2023 tarihinde kargo dağıtım aracından çalınmış olduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu çekin, dava dışı ... tarafından teslim alınmamış olması sebebiyle ticari defter kayıtlarında; söz konusu çeke ilişkin herhangi bir muhasebe kaydına rastlanılmamıştır. faktöring müşterisi olan ... San. Tic. Şti. ve faktöring işlemine konu edilen fatura borçlusu olan dava dışı ... Ltd. Şti. adına herhangi bir muhasebe kaydına rastlanılmamış olup, ...

A.Ş. söz konusu şirketler arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir" şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, ... Bankası A.Ş ... Şubesine ait, 10/01/2024 keşide tarihli, ... seri numaralı, 37.000,00 TL bedelli bedelli çek bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.

Davacının iddiasının, dava konusu çekin kargoya verildiği esnada kaybolduğu, çek bakımından sorumluluğunun bulunmadığı, ciranta ....Şti ile ... A.Ş arasında ticari bir ilişkinin bulunmadığı, çekin arka yüzündeki ...cirosuna ilişkin imzanın ve kaşenin sahte olduğu, faktoring şirketinin gerekli istihbari çalışmaları yapmadığı ve çekin bedelinin istidatına karar verilmesi gerektiği şeklinde olduğu,

Davalının savunmasının ise, söz konusu çeklerin yasal mevzuata uygun olarak ciro yolu ili iktisap edildiği ve davacının iddiasını davalıya karşı ileri sürülemeyeceği şeklinde olmakla;

Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Hususunun; Davacının dava konusu edilen çekin istirdatı talebinde haklı olup olmadığı, davacının çek bakımından sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, söz konusu çekin mevzuata uygun olarak devralınıp devralınmadığı ve istirdat isteminin yerinde olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

Finansal kiralamaya ilişkin hükümler 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Söz konusu Yasa'nın 9/2. ve 3. Maddesinde kambiyo senetlerinin ne şekilde temlik alınacağının düzenlenildiği ve buna göre "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.

(3) Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklendi düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Yine aynı Yasanın 9/2. maddenin yollamasıyla ... tarih ve .. sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1. Maddesinde "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir.

İstihbarat çalışmasının; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,

c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." hükümleri düzenlenmiş olup,

faktoring şirketlerinin gerekli istihbarat çalışmasını nasıl yapacağı ve çalışma usulleri açıkça düzenlemiştir.

... sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 8/1. Maddesinde "Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır." hükümleri düzenlenmiştir

Bu kapsamda faktoring sözleşmeleri bakımından alacağın temliki hükümleri uygulandığından TBK hükümleri uyarınca sözleşmenin yazılı olarak yapılması gerektiği kabul edilmektedir.

Yapılan tüm bu açıklamalar uyarınca Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava konusu çek incelendiğinde, ... Banksı A.Ş ... Şubesi- ... Seri Numaralı 37.000,00 TL tutarlı çekin keşidecinin dava dışı ...Tic.Ltd şirketi olduğu, lehtarın ise davamızın davacısı olduğu, söz konusu çekin dava dışı ... Tic.A.Ş'ye ciro edildiği, son hamilin ise davalı faktoring şirketi olduğu anlaşılmıştır.

Davacının iddiasının söz konusu çeklerin kargoda çalındığı, ciranta ...Tic.A.Ş tarafından atılan imzanın o şirket yetkililerine ait olmadığı, lehtar olan davacı tarafından sunulan çekteki imzanın ve kaşenin sahte olduğu, faktoring şirketinin gerekli istihbari çalışmaları yapmadığı şeklinde olmakla, bu kapsamda tarafların iddia ve savunmaları uyarınca tüm evraklar toplandıktan sonra alanında uzman bilirkişi tarafından yapılan inceleme neticesinde sunulan rapor dosyamız arasına alınmıştır.

Dosyamız arasına sunulan tüm evraklar uyarınca, dava konusu çekin; ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait ... no.lu 10.01.2024 keşide tarihli 37.000,00 TL bedelli çek olduğu, keşidecisi ...Şti. tarafından Mustafa Dilbaz adına düzenlenmiş olduğu, çekin arkasındaki ciro silsilesinde. T.C. Kimlik No: ... ve imza bulunduğu, ... Şti. kaşe ve imza bulunduğu, davacı ... Ltd. Şti. kaşe ve imza bulunduğu, ... A.Ş. kaşe ve imza bulunduğu, ....San. Tic. Şti. kaşe ve imzası ile davalı ...

A.Ş. ne verilmiş olduğu, davalı ... A.Ş. ile dava dışı ...San. Tic. Şti. arasında akdedilmiş olan 11.12.2023 tarihli 5.000.000,00 TL limitli Faktoring Sözleşmesi kapsamında faktoring sözleşmesinin tarafı olan ...San. Tic. Şti. tarafından, dava dışı ...

Şti. adına tanzim edilen 11.12.2023 tarihli ... no.lu 37.000,19 TL, tutarlı e-Arşiv faturanın 37.000,00 TL kısmının 11.12.2023 tarihinde davalı şirkete temlik edilmiş olduğu, faturaya karşılık dava konusu olan... tarihli ... nodu 37.000,00 TL bedelli çekin davalı şirkete teslim edilmiş olduğu anlaşıldığından; dava konusu çekin faktöring işlemine konu edildiği,

ancak sözleşme kapsamında temlik alınan fatura alacaklısı olan firmadan bir önceki cirantanın fatura borçlusu ile aynı kişi olmaması sebebiyle dava konusu çekin düzgün ciro silsilesi ile davalı faktöring şirketine ulaşmadığı anlaşılmakla Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 8.maddesi 1.fıkrasına göre; temlik alınan faturada alacaklı olan ... firmasından bir önceki cirantanın dava dışı ...A.Ş. olduğu, faturadaki borçlu ile aynı olmadığı, fatura borçlusunun dava dışı ...

Ltd. Şti. olduğu, bu durumda davlı şirketin yasal mevzuata uygun olarak çeki temlik almadığı anlaşıldığından davacının davasında haklı olduğu görülerek dava konusu çekin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KATİP

e-imzalıdır

HAKİM

e-imzalıdır