İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/608 K.2018/538

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan), Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Ocak 2013- Ağustos 2014 dönemlerine ilişkin faturalara tüketim bedelleri dışında haksız olarak yansıtılan; kayıp kaçak bedeli, perakende satış hizmet bedeli, dağıtım bedeli, iletim bedeli, sayaç okuma bedeli ve bu haksız bedeller üzerinden fazla hesaplanan TRT payı, KDV, Enerji Fonu, BTV gibi vergi ve harçların dava tarihinden itibaren işletilecek ticari faiziyle birlikte taraflarına iade edildiğini, müvekkil şirket 59259 tesisat numarası ile elektriğini Ocak 2013 tarihinden Ağustos 2014 tarihine kadar...

A.Ş den alındığını, abonelik dönemi boyunca , faturalar düzenli ödendiğini, abonelik süresi olan Ocak 2013 den Ağustos 2014 e kadar olan dönemlerde faturalara yansıdığını, müvekkilinden haksız alınan bedellerin tam olarak hesabı teknik bilgi ve uzmanlık gerektirdiğinden taraflarınca tespitinin olanaksız olduğunu, bu nedenle fazlaya ilişkin haklarının saklı tutarak 1.000,00 TL belirsiz alacak davası açma zaruretinin doğduğunu, Ocak 2013- Ağustos 2014 dönemlerine ilişkin faturalara tüketim bedelleri dışında haksız olarak yansıtılan, kayıp kaçak bedeli, perakende satış hizmet bedeli, dağıtım bedeli, iletim bedeli,

sayaç okuma bedeli ve bu haksız bedeller üzerinden fazla hesaplanan TRT payı, KDV, Enerji Fonu, BTV'nin bedeller tespit edildiğinde artırmak kaydıyla ile şimdilik 1.000,00 TL bedelli belirsiz alacak davası ile, dava tarihinden itibaren işletilecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak taraflarına iadesini, vekalet ücreti ve tüm yargılama giderlerinin davalılar üzerine bırakılmasını talep ile dava açtıkları görüldü.

Davalı... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle.

Açılmış olan davanın haksız ve yersiz olduğunu ve reddi gerektiğini, zamanaşımı itirazlarında bulunduklarını, huzurdaki davanın muhatabı Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu olduğunu, müvekkil şirket EPDK mevzuatı ve kurul kararları gereği tespit edilen tarifelere göre faturaları tahakkuk etirmediğini, müvekkil şirketin kayıp kaçak bedeli, dağıtım bedeli vb. Adlardaki bedelleri tahsil etme hak ve yükümlülüğü abonellik sözleşmesine değil kanuna dayandığını, kanun Enerjji payası düzenleme kurumuna elektrik satışlarında uygulanacak fiyatlandırma esasları tespit etme görevini verdiğini,

müvekkil şirket de EPDK nin bu doğrultuda çıkardığı düzenleyici işlemlerine uyduğunu, bu nedenlerle müvekkil şirketin dava konusu uyuşmazlık nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığını, davacının davaya konu faturaları ihtirazi kayıtsız kabul etmesi, süresinde itiraz etmemesi bedellerin iadesi için davalılara yazılı müracaatta bulunmaması sebebiyle davacı tarafından faiz talebi yerinde olmadığını, öncelikle davanın pasif husumet yokluğu ve usulden reddini, aksi taktirde haksız ve nesnetsiz davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücertinin karşı tarafa yükletilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

Davalı... A.Ş vekilinin cevap dilekçesini özetle.

Davacının davasının müvekkil şirket yöneltilmesi haksız ve hukuka aykırı olduğunu, 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununda değişiklik yapan 04/06/2016 tarih ve 6719 sayılı kanunun 21. Maddesi ve geçici 20. Maddesi uyarınca davaların reddine karar verilmesi istemenin zorunlu hale geldiğini, davanın husumet yönünden reddedilmesi gerektiğini, dava konusu bedellerin tahsilatı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun kararları uyarınca Müvekkil Şirket tarafından zorunlu olarak yapıldığını, müvekkil şirket tarafından gelir olarak kaydedilmeksizin davacının sağlı olduğu dağıtım şirketi olan...

A.Ş ye ödendiğini, tutarların iadesi söz konusu olacaksa daih bunlar müvekkil şirketçe dağıtım şirketine ödendiğini, dağıtım şirketi... A.Ş den iadesi talep edilmesi gerektiğini, bu nedenle davacının iş bu davada husumeti...

A.Ş ye yöneltmesi veya düzenleyici ilem niteliğindeki EPDK kararlarının haksız olduğu gerekçesiyle, iptali için Danıştayda dava açması gerektiğini, bu dava husumet ¸yönünden reddedilmesi gerektiğini, karşı dava ve başkaca dava haklarının saklı kalması kaydıyla, itirazlarının kabulünü, 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanununda değişiklik yapan, 04/06/2016 tarih ve 6719 sayılı kanunun 21. Ve geçici 20. Maddesi gereğince huzurdaki davanın reddini, ve haksız olan bu davanın tamamen esastan reddine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, elektrik abonelerinden tahsil edilen kayıp-kaçak, dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim bedelinin istirdatı istemine ilişkindir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin kararları ile Anayasanın Vergi Ödevi başlıklı 73. maddesindeki “...

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının EPDK Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde EPDK tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin EPDK'na sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği,

özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesininde şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, EPDK kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Ancak yargılama sırasında 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişe de etkili 6719 sayılı Kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanunun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile.

"Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış,

bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK.nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir. Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen.

Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü, Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.

Dava tarihinden sonra yürürlüğe giren ve somut uyuşmazlıklarda uygulama kabiliyeti olup somut norm denetimi yoluyla Anayasa mahkemesine de dava konusu yapılan yukarıda belirtilen 6719 sayılı kanunun 6446 sayılı kanunda değişiklikler yapan kamun hükümleri bakımından anayasa mahkemesince 6446 sayılı kanunun 17. Maddesine eklenen 10 numaralı fıkranın iptaline ,

diğer maddeler yönünden iptal başvurusunun reddine karar verilmiş olup anılan fıkranın iptal gerekçesinde ise EPDK ¸ tarafından gelir ve tarife kapsamında düzenlenen ve tüketicilerden tahsil edilen bedellerin iadesi talebiyle yapılan başvurularda ve açılan davalarda tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin söz konusu bedellerin kurumun düzenleyici işlemlerine uygun olup olmadığının yanı sıra , uyuşmazlık ile ilgili diğer mevzuat ilkelerini de gözetmelerinin adil yargılama yapılmasının bir gereği olduğuna vurgu yapılarak , mahkemelerin yetkilerin kısıtlanamayacağına hükmedildiği ,

bu yönüyle Anayasa Mahkemesinin iptal hükmünün dava tarihinden sonra yürürlüğe giren kanun maddeleri bakımından somut uyuşmazlığa konu davalar yönünden , sonrada yürürlüğe giden 6719 sayılı kanuna göre verilen kararlar açısından yeni bir hukuki bir durum ortaya çıkarmadığı anlaşılmıştır.

Her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki sebeplere ilişkin koşullara göre hükme bağlanır. Ne var ki, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması ve tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması gibi hallerde işin esası hakkında infaz kabiliyeti olan bir hüküm kurulmamaktadır. Yukarıda açıklanan bu yasa değişiklikleri birlikte değerlendirildiğinde.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan bedeller ile ilgili olarak açılan (ve halen derdest olan) davalar, (açıklanan yasa değişikliklerinin yürürlüğe girmesiyle birlikte) konusuz kalmıştır. Buna göre dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren 6719 sayılı yeni yasa nedeni ile konusuz kalan dava hakkında, karar verilmesine yer olmadığı yönünde hüküm kurulması gerekmiştir.

Yine bu noktada bir diğer uyuşmazlık konusu ise, davalının, davanın açılmasına sebebiyet verip vermediği, bu bağlamda davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri” başlıklı 331.maddesinin 1.fıkrasında; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği düzenlenmiştir.

Bu durumda mahkemenin yargılamaya devam ederek dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama gideri ile mahkum etmesi gerekmektedir.

Bir tarafın, dava açıldığı andaki mevzuata veya içtihat durumuna göre davasında veya savunmasında haklı olup da, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren yeni bir kanun hükmü veya yeni bir içtihadı birleştirme kararı gereğince davada haksız çıkmış olması halinde, yargılama giderlerine mahkum edilemeyeceği kuşkusuzdur. Bir kimseye diğer tarafın dava giderlerinin yükletilmesinin nedeni, o kimsenin diğer tarafın gider yapmasına haksız olarak sebebiyet vermiş olmasıdır.

İşte bu nedenledir ki, dava açıldığı anda haklı durumda bulunan tarafın, yargılama sırasında meydana gelen mevzuat değişikliği sonucu haksız duruma düşmesi halinde yargılama giderlerinden sorumlu tutulması olanaklı değildir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18.11.2009 günlü ve 2009/18-421 E.-2009/526 K. sayılı ilamında da aynı ilkeye yer verilmiştir.).

Somut olayda, davacı tarafın dava açıldığı tarihteki mevzuat, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararları gereği içtihat durumuna göre dava açmakta haklı olduğu, bu kapsamda kayıp kaçak ve diğer bedellerin tahsilini talep edebileceği dikkate alındığında, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliği ya da içtihadı birleştirme kararı gereği davanın kabul edilmemesi nedeniyle haksız çıkmasına rağmen yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı kuşkusuzdur.

(Aynı yönde. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 14.06.2017 gün ve 2016/20808 Esas, 2017/10060 Karar sayılı ve yine aynı Daire'nin 07.06.2017 gün ve 2016/20106 Esas, 2017/9319 Karar sayılı ilamları).

Bu durumda; dava açıldıktan sonra hasıl olan yasa değişikliği nedeniyle, davacının dava açmasında haksız sayılamayacağı cihetle; konusuz kalan dava hakkında karar ¸verilmesine yer olmadığına karar verilerek, davacı yararına maktu vekalet ücreti takdir edilmesi ve yapmış olduğu diğer yargılama giderlerinin davalıdan tahsiline dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır