İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/558 K.2024/250

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile icra dosya borçlusu olarak görülen ... A.Ş. arasındaki ticari ilişki nedeniyle müvekkili tarafından ...-.../... şubesi, 31/12/2022 keşide tarihli, 47.000-TL miktar, ... seri numaralı çekin, bu şirkete teslim edilmek üzere 30/09/2022 tarihinde ... Fatura numarası ile ... Kargo ... ... Şubesine teslim edilmiş olduğunu, ...

A.Ş.'ne teslim edilmek üzere gönderilen çekin kargoda yaşanılan hırsızlık olayı neticesinde çek lehtarı ... A.Ş.'ne teslim edilmeden çalındığını, kaybolan çeke ilişkin olarak çek hamili ... A.Ş. tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma numarasında 2023 yılı Ocak ayında şikayette bulunulmuş, savcılık tarafından çek aslının bulunmaması nedeniyle, çek aslı bulunduğunda yeni bir başvuru yapılmak üzere takipsizlik kararı verilmiş olduğunu, davalı tarafça ....

İcra Müdürlüğü'nün ... numarasında çalıntı çeke ilişkin icra takip işlemi başlatılmış olduğunu, lehtar ... A.Ş. tarafından İcra takip dosyası sonrası çekin çalınması, sahte imza ve kaşe kullanılması gerekçeleri ile tekrar ilgili savcılığa suç duyurusunda bulunulmuş olduğunu, söz konusu çek çalındıktan sonra, müvekkilinin ticari ilişkileri nedeniyle adına düzenleyerek göndermiş olduğu çek lehtarı ...

A.Ş. adına sahte kaşe basılarak sahte ciro işlemi yapılarak çek bankaya ibraz edilmiş ve tahsil yoluna gidilmiş olduğunu, davalı tarafça söz konusu çekin tahsil edilmemesi üzerine .... İcra Müdürlüğü'nün ... numarasında icra takip işlemi başlatılmış olduğunu, bu konuda çek lehtarı olan icra dosya borçlusu ... A.Ş. tarafından .... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas numaralı dosyasında imzaya itiraz talepli dava açılmış olup, açılan dosya çerçevesinde takibin ...

A.Ş. bakımından durdurulmasına karar verildiğini, müvekkili tarafından söz konusu çekin kaybolması neticesinde kaybolan çek bedelinin tekrar lehtar ... A.Ş.'ne ödenmiş olup, bu çek nedeniyle müvekkilinin herhangi bir borcunun da kalmamış olduğunu, bu konuda ... A.Ş. ile müvekkilinin kayıt ve belgeleri incelendiği taktirde söz konusu çek bedeli kadar miktarın ...

A.Ş.'ne ayrıca çekin çalınma olayı sonrası tekrar ödendiğinin açıklığa kavuşacağını, yukarıda açıklanan nedenlerle; dava süresince hak kaybına sebebiyet verilmemesi açısından .... İcra Müdürlüğü'nün ... numarasında icra kasasına yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde uygun görülecek teminat karşılığında tedbir kararı verilmesini, yapılacak yargılama neticesinde ....

İcra Müdürlüğü'nün ... numarasına konu çek nedeniyle müvekkili davacının borçlu olmadığının tespitini, kötüniyetli olduğu sabit olan alacaklı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görüldü.

Davalıya usulüne uygun olarak tebligat hazırlandığı ancak davaya karşı cevap dilekçesi sunmadığı görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE

.... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığ‘nın ... nolu soruşturma dosyası, çek fotokopisi ve dayanılan diğer deliller celp edilip incelenmiş, tüm deliller toplanmıştır.

Dava, İİK.72/3 maddesi kapsamında menfi tespit davasıdır.

Davaya konu,... .... .../... Şubesi’ne ait, keşide tarihi 31/12/2022, keşide yeri ..., çek numarası ..., çek bedeli 47.000-TL olan çek incelendiğinde, keşidecisinin (davacı) ..., hamil ve 1.cirantanın (dava dışı) ... A.Ş., 2. Cirantanın (dava dışı) ... Teks.Med.Gıda Tem.San. ve Tic.Ltd.Şti., 3.cirantanın (dava dışı) ..., çeki ibraz eden hamilin (davalı) ...olduğu görülmüştür.

.... İcra Müdürlüğü’nün ... E.sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, davalı (alacaklı) tarafından, iş bu çeke dayalı olarak, davacı ile birlikte dava dışı cirantalar aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu takip yapıldığı anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 818 yollaması ile TTK. 677. Maddesi ise, “Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.” Şeklinde düzenlenmiştir.

6102 sayılı TTK. 686/2 . madde (TTK.nun 598/2. Maddesindeki) “poliçe hamilin elinden herhangi bir surette çıkmış bulunursa...”ibaresi, poliçenin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak senedi çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin sahte ciro ile devretmesi halinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan; eş söyleyişle, kötüniyetli ve ağır kusurlu bulunmayan (yeni) hamil korunur. (Poroy-Tekinalp, Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, Genişletilmiş 15.baskı, s. 154 vd.) (bkz.HGK.13.06.2012 trh 2012/19-185 E. ve 2012/386 K.)

6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

6102 sayılı TTK'nın 801. maddesi gereğince, çeki ödeyecek muhatap banka için dahi ciro imzalarının geçerliliğinin araştırılması zorunluluk değilken hamilin bu yönde bir yükümlülüğünün bulunduğu ileri sürülemez.( Yargıtay 11. HD. 19.10.2015 tarih 2015/3692 E. ve 2015/10648 K.)

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiş olup, davacının, borçlu olmadığını talep ettiği çekin hamili olduğunu ispat etmek yanında iktisap edenin çeki iktisapta kötüniyetli olduğunu veya ağır kusuru olduğunu ispat etmesi gerekir. Aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır.(bkz. Yargıtay 11. HD. 08.02.2016 tarih 2015/9998 E. ve 2016/1058 K.)

Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacının (keşideci), dava dışı (lehdar ,1. Ciranta) ...

A.Ş., adına çeki ciro ettiğini kabul ettiği, ancak çekin dava dışı lehdar şirkete göndermek üzere teslim ettiği kargo şirketinde kaybolduğu, dava dışı lehdarın imzasının sahte olduğu iddiası ile borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, davacının kendi imzasına herhangi bir itirazı bulunmadığı, lehdar imzasının sahteliğinin, keşideci açısından bir menfi tespit gerekçesi olmadığı gibi, kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı kuralı mevcut olup, herkes kendi imzasından sorumlu olduğu, çekin ciro zincirinde bir kopukluk bulunmadığı,

keşidecinin davalıya borçlu olmadığını ileri süremeyeceği, davacının keşideci olup imzası nedeniyle çek bedelinden sorumlu olduğu, ödeme hususunun şahsi def'i olduğu ve iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceği, dava konusu çeki, davalının kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu hususunda da davacı tarafından yeterli ve inandırıcı delil sunulamadığı, (İstanbul BAM 16.HD., 05/03/2021 T.,2018/1484 E.-2021/436 K., İstanbul 44.HD.

22/09/2022 T., 2022/1109 E.-2022/1287 K.,03/03/2022 T.,2020/820 E.-2022/349 K., İstanbul BAM 16. HD 20/03/2024 T., 2022/1417 E-2024/519 K.), dosya kapsamına göre, davalının, çekin iktisabında kötü niyetli olduğu, bile bile borçluların zararına hareket ettiğinin kanıtlanamadığı kanaati oluştuğundan, davacının davasının reddine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır