İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/938 K.2024/591

İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/938 Esas

KARAR NO: 2024/591

DAVA

İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 18/12/2023

KARAR TARİHİ: 10/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil Şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait, dava dilekçemiz ve delil listemiz ekinde sunulan listede belirtilen ---------- ve ----------- plakalı araç ile gerçekleştirilen ihlalli geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla --------- İcra Müdürlüğü ---------- Esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibinden gönderilen ödeme emri, davalıya tebliğ edilmiştir.

Borçlu, müvekkil şirkete "herhangi bir borcu bulunmadığını" öne sürmek suretiyle borcun tamamına itiraz etmiştir.

Müvekkil Şirket, 3996 sayılı “Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun” ve ---------- sayılı “3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanunun Uygulama Usul ve Esaslarına İlişkin” ----------- Kararı çerçevesinde özel yetkili bir anonim şirket olarak kurulmuş olup, “----------- ” nin yap işlet-devret modeli ile yapımı ve işletilmesini, Karayolları Genel Müdürlüğü ile imzalamış olduğu 27 Eylül 2010 tarihli Uygulama Sözleşmesi çerçevesinde üstlenmiş bulunmaktadır.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30.maddesinin 5. Fıkrasında “Geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.” denilmektedir.

Söz konusu fıkranın ikinci cümlesinde ise “Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir.

Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir.

Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir.” hükmü ile Müvekkil Şirket’e işletici şirket sıfatıyla geçiş tutarının 1 katı ve 4 katı tutarındaki ceza tutarını genel hükümlere göre tahsil etme hak ve yetkisi verilmiştir. Otoyol’dan ihlalli geçiş yapan araç sahibinden, geçiş ücreti ile bu ücretin 1 (bir) katı ve 4 (dört) katı tutarında ceza, Müvekkil Şirket tarafından genel hükümlere göre yani özel alacak olarak tahsil edilir.

Öncelikle, şikayete konu borcun sebebini teşkil eden ihlalli geçiş fiilinin tanımlanması gerekmektedir. İhlalli geçiş, Müvekkil Şirket tarafından yapımı ve işletmesi üstlenilen otoyolun geçiş ücreti ödenmeksizin kullanılması anlamına gelmektedir. Yasa gereği ihlalli geçiş vakıası ödemesiz geçiş anında tamamlanır ve ihlalli geçiş cezası ödemesiz geçiş anında kesinleşir.

Ancak yasada öngörülen 15 günlük yasal süresi içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde ihlalli geçiş cezası yine yasa hükmü gereği kendiliğinden terkin olur.

Müvekkil Şirket tarafından işletilen Otoyol’da yer alan gişeler ---------- ve nakit/kredi kartı/banka kartı olarak tahsilat yöntemi bazlı özgülenmiştir. ----------- gişelerinden yapılan geçişlerde ücret toplama sisteminin süresi içerisinde ---------- için --------- olumlu provizyon alınamaması ve bu nedenle ---------- geçiş ücreti tahsilatı yapılamaması halinde geçiş esnasında gişede yer alan bariyerler açılmamaktadır.

Bu halde araç sürücüsünün ilgili butona basıp oluşan ihlalli geçiş kaydına ilişkin, geçiş ücretinin hangi surette nereye ödeneceğini, yasal ödeme süresinin ne kadar olduğunu, geçiş tarihini izleyen 15 günlük yasal sürenin bitiminde ödeme yapılmaz ise geçiş ücreti ile birlikte 1 (bir) katı, geçiş tarihini izleyen 45 gün içerisinde ödeme yapılmaz ise geçiş ücreti ile birlikte 4 (dört) katı cezanın ödenmek zorunda kalınacağını,

ödemenin geciktirilmesi halinde tutara eklenecek diğer masrafların neler olduğunu belirtir ihlalli geçiş bildirimini alması akabinde bariyer kalkar ve geçiş sağlanır.--------- sadece bilgilendirme amaçlı olarak düzenlenerek ihlalli geçiş anında, araç sürücüsüne teslim edilmektedir.

Bu husus emsal bir istinaf kararı ile de tespiti yapılmış olup ---------- sayılı ilamı ile “Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya --------- veya ---------- sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. ---------- ve ---------- kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır." yönünde karar verilmiştir.

6001 sayılı Kanun’un 5. fıkrasına 5 Temmuz tarihli 7417 sayılı Kanun ile eklenen cümle ile getirilen araç sahibine bilgi verme yükümlülüğü ceza tutarının tahakkukuna ilişkin bir ön şart olmayıp geçiş ücreti ve ceza tutarından oluşan alacağın genel hükümlere göre tahsilinden yani, icra takibi başlatılmadan önce, yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Söz konusu yükümlülük araç sahibine bilgi vermekten ibaret olup tebliğ şartı söz konusu değildir.

Zira bu durum 7417 sayılı Kanun’un gerekçesinde de “kırk beşinci günden sonraki süreçte ise en az on beş gün önceden, araç sahibinin ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgileri doğrultusunda, ---------, SMS, posta, kamu hizmetlerine erişim imkânı sağlayan yasal internet platformu (e-devlet), e-posta gibi kanallardan herhangi biriyle bilgilendirilmesi ve geçiş ücreti ödenmeden giriş çıkış yapılan mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört kat tutarının, icra takibi başlatılmadan tahsil edilebilmesi imkanının getirilmesi amaçlanmıştır.” denilerek bilgilendirme konusunda karşı tarafın bu bilgilendirmeye vakıf olup olmadığının,

başka bir ifadeyle tebliğ şartının aranmayacağı açıkça ifade edilmiştir. Zira madde metninde yer alan ve saymaca olmayan bilgi verme yolları da değerlendirildiğinde yasal bir tebliğ şartının teknik olarak aranamayacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca benzer bir durum aynı kanunun idari para cezalarının düzenlendiği 30. maddesinin 1. fıkrasında “idari para cezasının tebliğ edilip edilmediğine bakılmaksızın” şeklinde açıkça ifade edilmiştir.

Bununla birlikte Müvekkil Şirket adına kayıtlı telefon numarası bulunan araç sahibi gerçek kişilere SMS; adına kayıtlı telefon numarası bulunmayan araç sahibi gerçek kişiler ile tüzel kişilerin adreslerine “İhlalli Geçiş İhtarnamesi” göndererek geçiş ücreti ve tahakkuk etmiş ceza tutarının ödenmesini talep etmektedir. SMS gönderimine ilişkin olarak belirtmek gerekir ki.

Müvekkil Şirket tarafından --------- Noterler Birliği kanalı ile temin edilen T.C. kimlik numaraları üzerinden ---------- operatörleri telefon numarası sorgusu yapmakta ve yine --------- operatörleri tespit edebildiği numaralara SMS gönderimini gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda ---------- operatörleri söz konusu operasyonu telefon bilgisini paylaşmaksızın gerçekleştirdiğinden, Müvekkil Şirket’in borçluların telefon numarası bilgisine hiçbir zaman erişimi bulunmamaktadır.

Ayrıca gerçek kişi araç sahipleri açısından ihlalli geçişlere ilişkin bilgiler e-devlet platformu ile paylaşılarak ilgili kişilerin söz konusu geçişlerden cezasız ve sonrasında da cezalı dönemde haberdar olmaları sağlanmaktadır.

Gerek geçiş anında gerekse geçiş tarihinden itibaren 15 (onbeş) günlük süre boyunca ----------- etiketine bakiye yüklenmesi veya bakiye bulunması Müvekkil Şirket tarafından işletilen Otoyol’dan gerçekleştirilen ihlalli geçişlerin bedellerinin ödenmiş olduğu anlamına gelmemektedir.

Bir geçiş ücretinin tahsil edilebilmesi için, geçiş tarihinden itibaren 15 günlük cezasız dönemde Müvekkil Şirket tarafından geçiş yapan aracın --------- etiketine yapılan sorgu sonucunda--------- olumlu provizyon alınması ve geçiş ücretlerinin Müvekkil Şirket hesaplarına aktarılması gerekmektedir. Kaldı ki söz konusu sistemler Müvekkil Şirkete ait olmadığı için Müvekkil Şirketin hiçbir şekilde araç sahibinin ---------- hesap bilgilerine erişimi bulunmamaktadır.

Müvekkil Şirketin geçiş ücretinin tahsiline yönelik sorumluluğu, ---------- geçiş anında geçişi gerçekleştiren araç üzerinde tespit edebildiği etiket bilgileri vasıtasıyla sorgu göndermekle sınırlı olup söz konusu yükümlülüğünü yerine getirmiştir.

Bu kapsamda 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca, ihlalli geçişe ilişkin alacaklar götürülecek borç niteliğini haiz olup geçiş ücretlerinin başka bir ifade ile Müvekkil Şirket’ten alınan hizmetin karşılığının süresinde ödenip ödenmediğinin takibinden tek başına araç sahibi sorumludur.

Huzurdaki işbu davaya konu uyuşmazlık esasına konu ihlalli geçiş fiili kapsamında davalıya muhtelif tarihlerde İhlalli Geçiş İhtarnameleri gönderilerek davalı posta yolu ile bilgilendirilmiştir.” Şeklinde açıklamalar yaparak,

Davalının ---------- İcra Müd. --------- Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazının iptali ile alacağın avans/reeskont faizi ve diğer tüm ferileri ile birlikte tahsili için takibin devamına ve borçlu aleyhine yüzde yirmiden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderlerinin Davalı üzerinde bırakılmasına ve lehimize vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini beyan ve talep etmektedir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkil şirkete ait olan --------- plakalı ve --------- plakalı araçlar ile gerçekleştirildiği iddia edilen ihlalli geçişler nedeniyle müvekkil aleyhine ---------- İcra Müdürlüğü ---------- Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış olup, bu icra takibinden müvekkile gönderilen ödeme emrinde hiç bir plaka bilgisi bulunmaması ve yapıldığı iddia edilen ihlalli geçişlere ilişkin hiçbir bilgi bulunmaması nedeniyle borca itiraz edilmiştir.

Bu süreçte müvekkil firma iş ortaklarının haksız olarak teminat mektuplarını nakde çevirmeleri sonucu geçici süreyle ciddi bir maddi zorluğa düşmüşlerdir. Bu durumu fırsat bilen bazı firmaların da kötü niyetleri sonucu çok sayıda icra takibine maruz kalmışlardır. Müvekkiller var olan gerçek borçları olması halinde en kısa sürede borçlarını ödeyeceklerdir.

Fakat gerçek borçların dışında, müvekkillerin geçici de olsa içine düştüğü maddi zorluğu fırsat bilerek müvekkillerden ve firmalarından, haksız yere alacaklı duruma geçmeye çalışan firmalar da olduğundan, bu dosyaların tek tek incelenerek borçların gerçek olup olmadığının kontrol edilebilmesi ve gerçek borçlar var ise bunların ödenmesi ve alacaklıların da mağdur edilmemesi temel amacımızdır.

Bu cihetle bu karışık süreçte eskiden müvekkile ait olan araçlar tarafından yapıldığı iddia edilen ihlalli geçişlerin, müvekkile ait araçlarla yapılıp yapılmadığının kontrolünün sağlanamaması ve maddi açıdan da zor surumda olunması sebebiyle icra takibi ve arabuluculuk aşamalarında bir ödeme yapılmamıştır.

Kaldı ki dava konusu icra takibinde de ihlalli geçişlerin olduğu yerler ve tarihler açıkça belirtilmediği ve plaka dahi belirtilmediği için ve bunların ne zamana ait olduğu müvekkil şirketçe bilinmediğinden, dava konusu icra takibi de hukuka aykırıdır. Ayrıca o dönemde müvekkile ait araçlar otoyoldan geçiş yapmış olsa bile geçişin ihlalli olup olmadığı ---------- ve ---------- bakiyelerinde ödeme için gerekli miktarın olup olmadığının da incelenmesi gerekmektedir.

Bu nedenle öncelikle dava konusu geçişlerin müvekkile ait araçlarla olmadığını hatalı tespit olduğunu düşündüğümüzden bunun tespitini talep eder davacı tarafından denetime elverişli somut bilgi ve deliller paylaşılmadığından bunların araştırılması ve net tespit edilmesini ve haksız davanın reddini talep ettiklerini, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini ve davanın reddini talep ettiklerini beyan etmiştir.

Mahkememizce alınan 12/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda bilirkişi. Dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu.

Davacı ---------Ş’nin davalı ----------Ş.’ne 12/05/2023 tarihinde 11.312,50 TL tutarında İlamsız Takiplerde Ödeme Emri gönderdiği; --------- plakalı aracın 07/12/2022 ve 17/12/2022 de 5 ihlalli geçiş yaptığı; --------- plakalı aracın 02/12/2022 ve 04/12/2022 tarihlerinde 3 ihlalli geçiş yaptığı, Davalıya ihlalli geçişlerin yapıldığı (plaka, yol, saat ve geçiş ücreti belirtilerek) İhtarname gönderilerek bildirildiği. Bu geçişlere ait bir ödemenin dava dosyasında yer almadığı.

Davalının davacıya cezalı olarak toplam 11.312,50 TL geçiş ücreti borcunun olduğu. Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından mahkememize gönderilen belgeler incelendiğinde.

Davalı ---------Ş’ne ait --------- ve --------- plakalı araçların ihlalli geçiş yapılan tarihlerde banka hesaplarında ve --------- hesaplarında ödeme yapabilecekleri paranın olmadığı, Davalının borcunun İcra tarihi 12/05/2023 itibarıyla -faiz dahil- 11.745,63 TL olduğu yönündeki görüş ve kanaatlerini rapor olarak mahkememize sunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, davalı tarafından geçiş ücretleri ödenmeksizin yapılan ihlalli geçişler nedeniyle, geçiş ücreti ve para cezasının tahsili için davacının başlattığı icra takibine, vaki itirazın iptali davasıdır.

İK 67/1.maddesine göre "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir."Davaya konu --------- İcra Müdürlüğü'nün --------- esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine ilamsız takip yapıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.

Davaya konu araçların malik bilgileri celbedilmiş, incelenmesinde; dava konusu-------- ve -------- plakalı araçların ihlalli geçiş tarihlerinde davalı adına kayıtlı olduları anlaşılmıştır.Dosya alanında uzman bilirkişiye tevdii edilmiş denetime elverişli ve hüküm kurmaya uygun bilirkişi raporu usulüne uygun olarak dosya arasına alınmıştır.Toplanan deliller, icra takip dosyası, dava dilekçesi, gelen yazı cevapları ve bilirkişi incelemesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

davacının davalıya ait -------- ve --------- plakalı araçların ihlalli geçişleri sebebiyle geçiş ücreti ve buna ilişkin ceza bedellerine ilişkin davalı aleyhine icra takibi yaptığı, davalının itirazı üzerine mahkememizde itirazın iptali davası açıldığı,denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporuna göre, ihlalli geçişler incelendiğinde -------- ve -------- plakalı araçlar yönünden ihlalli geçiş anını takip eden 15 gün içerisinde ---------- ürününde yeterli bakiye bulunmadığı,

ihlalli geçiş bedeli ve ceza bedellerin toplamı olarak 11.312,50 TL'den davalının sorumlu olacağı anlaşıldığından davanın kabulüne, alacak likit olduğundan icra inkar tazminatı talebinin kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.