İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/286 K.2025/756

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/286 Esas

KARAR NO : 2025/756

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 07/10/2022

KARAR TARİHİ : 11/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkiline ait --------- aracın 10/03/2022 tarihli kazada davalının ruhsat sahibi/işleteni olduğu -------- plakalı aracın % 100 kusurlu olarak çarpması sonucunda hasarlandığı, kazanın oluşumunda davalının işleteni olduğu --------- plakalı aracın yüzde yüz kusurlu olduğu, müvekkiline ait aracın sürücüsüne atfedilebilecek bir kusurunun olmadığını, müvekkilinin --------- plakalı aracıyla yolcu taşımacılığı yaptığı, günlük yaklaşık olarak 700,00TL net kazancının olduğu, dava konusu kaza neticesinde 7 gün boyunca aracının serviste kaldığı,

müvekkilinin kazanç kaybının olduğunu, bu kazanç kaybının tahsili amacıyla --------- İcra Müdürlüğü'nün-------esas sayılı nolu dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı ancak davalı borçlunun işbu borca, yetkiye, husumete, tüm ferilerine itiraz ettiğini, davalı borçlunun itirazının haksız ve hukuka aykırı olduğundan huzurdaki davanın açılması zaruretinin doğduğunu belirterek davalı borçlunun ---------- İcra Müdürlüğü'nün ---------- esas sayılı dosyasından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, davalı haksız olarak itiraz ettiğinden alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine,

yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu kazaya karışan aracın işleteni --------- Belediyesi olduğunu, davalı şirket aracının maliki konumunda olduğunu, buna binaen davanın davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkili şirketin söz konusu aracı ---------Belediye Başkanlığı Kent Temizliği için Araç Kiralama Projesi kapsamında uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile kiralandığını, dolayısıyla bu sözleşme hükümleri uyarınca ve KTK ile diğer yasal düzenlemelere göre aracın işleteni --------- Belediye Başkanlığı olduğundan kazada meydana gelen tüm zararlardan ----------- Belediyesinin sorumlu olduğunu,

esasa ilişkin olarak kazada kusur oranın tespit edilmesi gerektiğinden bilirkişi incelemesinin yapılmasını gerektiğini, ayrıca davanın sigorta şirketlerine ihbar edilmesini talep ettiklerini belirterek açılan davanın müvekkili yönünden husumetten reddine, davanın --------- ve ---------- şirketine ihbarına karar verilmesi talep edilmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, hukuki niteliği itibari ile Davacıya ait --------- plakalı araçla davalının işleteni olduğu ---------- plakalı araç arasında meydana gelen trafik kazası neticesinde davacının aracında oluşan kazanç kaybının davalıdan tahsiline yönelik başlatılan icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

---------- sayılı Görevsizlik kararı üzerine dosyanın mahkememize gönderildiği görüldü.

--------Ş, ---------Ş, ---------- Vergi Dairesi Müdürlüğü ve --------Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazılan müzekkerelere cevap verildiği, müzekkere yazı cevaplarının dosya arasına alındığı görüldü.Dosyamız arasına alınan --------- İcra Müdürlüğü'nün ----------- sayılı icra dosyasının yapılan incelemesinde takibin 07/07/2022 tarihinde başlatıldığı davalının süresinde 19/08/2022 tarihinde takibe itiraz ettiği ve takibin durduğu anlaşılmıştır.Davacının; borçlu tarafından yapılan itirazın davacı-alacaklıya tebliğinden itibaren İİK.nun 67.maddesinde belirtilen bir yıllık süre içerisinde mahkememize davayı açtığı anlaşıldığından, açılan davanın süresinde olduğu görülmüştür.

İşleten tanımı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatını belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir.

İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.Bu yasal düzenleme karşısında,

kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şartı aranmakta ise de sözleşmenin noter aracılığıyla yapılması şartı aranmamaktadır.Yargıtayın işleten sıfatının tespiti bakımından davalı -------- Şti'nin kazaya karışan -------- Plakalı aracı --------- Şti'ne kiraladığı, buna ilişkin----------Vergi Dairesine yazılan 25/02/2025 tarihli müzekkere cevabında buna ilişkin kiralama sözleşmesi, araç teslim belgesi ve ruhsat fotokopilerinin sunulduğu,

dolayısıyla davalı tarafın uzun dönem kiralama yaptığı ve bu sebeple işleten sıfatının kalmadığı gözetilerek onun hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddi dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davanın REDDİNE,

2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 534,70-TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 5.043,78-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,

6-Dava şartı olan arabuluculuk görüşmeleri neticesinde ---------- Arabulucuk Başvuru Nolu dosyada taktir olunan 3.600,00-TL ücretin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içinde ---------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/09/2025