İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/113 K.2026/54

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/113 Esas

KARAR NO:2026/54

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)

DAVA TARİHİ:16/05/2022

KARAR TARİHİ:03/03/2026

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin asansör sistemleri üretmekte olduğunu, satışa arz ettiği asansörlerin ----- numarası ile tescilli olduğunu, davalıya------------ yapılmış olduğunu, davalının müvekkilinden aldığı ürünleri kopyalama ve üretme faaliyetlerine başladığını, davalının ------- müvekkilinin tescilli asansörlerinin kopyalarının satışa arz edildiğini, noter kanalı ile ihtar edildiğini, davalının fiillerine halen devam ettiğini, ---- Değişik İş dosyası kapsamında davalı iş yerinde tespit gerçekleştirildiğini, bilirkişi raporunda----- numaralı tasarımlar ile benzer ürünlerin tespit edildiğini,

ihtiyati tedbir kararı verildiğini, davalının yurt içi ve yurt dışı piyasada satışa sunmaya devam ettiğini, müvekkilinin tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiğini, davalı şirketin aynı zamanda haksız rekabete giriştiğini, müvekkilinin tasarım tescilli ürünleri ile karıştırılmaya yol açacak şekilde benzer ürünleri satışa arz ettiğini belirtmiş ve;

müvekkili davacıya ait ------- numarası ile tescilli endüstriyel tasarıma yönelik davalı tarafın kullanımlarının, müvekkilinin tasarımlarına tecavüz olduğunun (ve aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğinin) tespitine, muhtemel tecavüzün (ve haksız rekabetin) önlenmesini, tecavüz fiillerinin (ve haksız rekabet eylemlerinin) durdurulmasını ve tecavüzün (ve haksız rekabetin) kaldırılmasını, davacının tescilli tasarımını ihlal eden davalı tarafın ürünlerinin satışa sunmasının ve tanıtım yapmasının engellenmesini, bu ürünlere el konulmasını, tanıtım evrakına el konulmasını,

masrafı davalıdan alınmak suretiyle ürünlerin ve tanıtım evrakının imhasını, internet üzerinde (sosyal medya da dahil olmak üzere tüm platformlarda) ürünlerin satışa sunulmasının erişimin engellenmesini,----- kapsamında tesis edilen -------tarihli ihtiyati tedbir kararının devamını, karşı tarafça gerçekleştirilen üretimde kullanılan (ve sadece bu ürünlerin üretimi için kullanılabileceği, teknik olarak başka işlerde kullanılamayacağı anlaşılan) kalıp ve makinalar üzerine tedbir konulmasını, Asansörlerin üretiminde kullanılan: Kabin alt tabanı üst tavanı ve tüm bağlantı aksamları, Kabin içi buton grubu, ------ marka güvenlik kilitleri,

---- kaplama malzemeleri,------ buton kutusu ve aksamları, Kule kaplama çıtalarına tedbir konulmasını, Karşı tarafın kullanmakta olduğu sosyal medya hesapları ile internet üzerinden gerçekleştirdiği pazarlama ve satış faaliyetlerinin engellenmesini, Gümrüklerdeki mevcut davalı ürünleri üzerine tedbir konulmasını ve tüp asansör üretimi ile ilgili ------ belgesinin iptalini, şimdilik 5.000 TL maddi tazminatın, davalının eylemlerinin başladığı tarihten itibaren işleyecek olan ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek,

müvekkili davacıya ödenmesini, 100.000 TL manevi tazminatın, davalının eylemlerinin başladığı tarihten itibaren işleyecek olan ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek, müvekkili davacıya ödenmesini, Masrafları davalı tarafa ait olmak üzere; kesinleştiğinde kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesini veya ilgililere tebliğ edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Dava konusu tasarım hakkında ------- Sayılı dosyası ile hükümsüzlük davası açıldığını, davanın esasını etkileyecek nitelikte olduğunu, ----- başvuru ve tescil no.lu endüstriyel tasarımın önceki yıllardan itibaren üretilmekte ve satışının yapıldığını, görünüm itibariyle farklılık göstermeyen, teknik fonksiyonu gereği başka bir biçimde yapılmasının mümkün olamayan bir tasarım olduğunu, kapı boyutlarının ve ev tipi tüp asansör boyutlarının hemen hemen benzer olmalarının teknik zorunluluktan kaynaklandığını, yenilik ve ayırt edicilik unsurundan yoksun olduğunu, tedbir kararının müvekkili şirketini telafisi imkansız zararlara uğrattığını belirtmiş ve; davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmilini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalının üretimini ve satışını yaptığı asansör ürünlerinin davacı adına tescilli ------ tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın koruma kapsamında kalıp kalmadığı, bu şekilde davalının davacıya ait tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabette bulunup bulunmadığı, davacının maddi ve manevi tazminat talep edip edemeyeceği, tazminatın ne kadar olacağı, davalıya ait --- belgesinin iptaline karar verilip verilemeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.

Ticaret sicil kaydı ile davalı şirketin---- tarihinde, davacı şirketin ise --- tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.Dosyaya ---- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın ------- tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.Mahkememizin --- D.İş sayılı dosyasında bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, tasarım uzmanı --- makine mühendisi ---oluşan bilirkişi heyeti ----tarihli raporda; tespit isteyen tarafa ----- numaralı tasarımlar ile aleyhine tespit istenen iş yerinde bulunan ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebeple benzer olarak algılandıkları yönünde görüş bildirmiştir. Tarafların beyan ve itirazları, kayıtlar ile dosyada mevcut deliller dikkate alınarak, tasarım hakkına tecavüz ve davacı tarafın lisans bedeline yönelik talebi de dikkate alınarak tazminat talebi hususunda tasarım hukuku uzmanı, makine mühendisi, endüstriyel tasarım uzmanı(makine tasarımı konusunda uzman) ve muhasip üyeden oluşan heyet raporunda özetle.

Davacı taraf -------tasarımlar ile davalı ----- yerinde tespit edilen ürün tasarımlarının birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, davacı taraf ------ tasarımlar ile yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olmadığına dayanak olarak sunulan ürün tasarımlarının birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olmadığı, görüş ve kanaatine varılmıştır. ---------- huzurunda görülen--- tarafından --------sayılı çoklu tasarım tescilinin yenilik ve ayırt edicilikten yoksunluk sebebiyle bütünüyle hükümsüz olduğu iddiasıyla açılmıştır.

Yargılama sürecinde alınan ----- tarihli Bilirkişi Raporu’nda ---- sayılı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini haiz bulunduğu yönünde kanaat bildirilmiştir.---- tarihli Bilirkişi Raporu’na istinaden ------------ davanın reddine hükmetmiştir. Davacı ------ istinaf talebi üzerine dosya ----Hukuk Dairesi’nce incelenmiş.

HMK md.353/1-b-1’e (“incelenen mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olması”) dayanılarak -----sayılı istinaf kararıyla davacı ---- istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Davacı --- istinaf kararına karşı temyiz yoluna başvurmuş; -------sayılı ilamıyla istinaf kararını onamıştır. Başvurulabilecek başka olağan kanun yolu kalmadığından ----- sayılı çoklu tasarım tesciline ilişkin hükümsüzlük davasını ret kararı ----itibarıyla kesinleşmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

6769 Sayılı SMK'nın 56, 59,77, 78, 81, 149,150,151. Maddeleri, TTK' nın 52 ve 54.maddeleri

GEREKÇE

Dava, davacı adına tescilli ---- numaralı çoklu endüstriyel tasarımı yönünden tasarım hakkın tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacı taraf, ----sayılı çoklu tasarım tescilinin kendisi adına tescilli olduğunu, davalının üretimini yaptığı tubelift markalı asansörün tasarım hakkına tecavüz oluşturur şekilde üretilerek satışa sunulduğunu, bu haliyle davalı tarafa ait ürünün adına tescilli tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunu yine bu durumun haksız rekabet oluşturduğunu beyan ederek tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı eylemin tespiti, durdurulması ve bu eylemler dolayısıyla maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

SMK'nın 81. Maddesinde tasarım hakkına tecavüz oluşturan haller belirtilmiş, "Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır: a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak....", bu fillerin tasarım hakkına tecavüz oluşturacağı, tecavüzün sabit olması halinde SMK'nın 149.

Maddesine göre tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın talep edebileceği haklar düzenlenmiş, yine SMK'nın 150 ve 151. Maddesinde hak sahibinin oluşan zararlarının tazmini talep edebileceği belirlenmiştir. Bu hükümler çerçevesinde tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini, men'ini ve ref'ini talep edebileceği, oluşan zararları kapsamında maddi tazminat talebinde bulunabileceği, yine manevi zararı dolaysıyla SMK'nın 149.

Maddesi gereği talepte bulunabileceği düzenlenmiştir. 6769 sayılı SMK'nın 56/1 maddesinde, (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.Haksız rekabet ise Türk Ticaret Kanununun 54 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir. TTK'nun 55/4.maddesine göre başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemleri almak haksız rekabet olarak sayılmıştır.

Haksız rekabetten söz edebilmek için kusur, zarar, illiyet bağı unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yine haksız rekabeti düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 57. maddesinin hükmünün temeli kişilik haklarına tecavüzü düzenleyen Türk Medeni Kanununun 24. maddesine dayanır.

Haksız rekabet hükümlerinin düzenlenme sebeplerinin başında, başkalarının emeğinden haksız bir şekilde yararlanmanın önüne geçmek yatar., Bir başkasının uzun uğraşlar sonucunda elde ettiği kazanımlardan ve değerlerden hiç bir emek ve çaba sarf edilmeden yararlanılması haksız rekabetin en önemli örneklerinden biridir.Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut olay incelendiğinde; davacı adına tescilli ---- tescil numaralı tasarım tescilinin -----tarihinden itibaren 5 yıl süre ile tescilli olduğu ve 8 adet çoklu tasarım içerdiği, davacı adına tescilli olduğu ve halen koruma altında bulunduğu sabittir.

Tasarımın ---- endüstriyel tasarım tescil belgesi incelendiğinde, daire plan -------görünümlü iki asansör tasarımına ve aynı tasarımların kat sayısının ve kapak yönünün değiştirildiği versiyonlarına ilişkin olduğu, alınan bilirkişi raporlarında davalı tarafa ait ürün ile davacı arasındaki tescilli tasarım karşılaştırıldığında;

tasarımlarda yer alan kat boşluğu ve kat arası boşluğu ögelerinin görece farklı yüksekliklerde oldukları görülse de, bu yüksekliklerin asansör sisteminin uygulanacağı binalardaki döşeme ve kat yüksekliğine göre teknik bir zorunluluk ile belirleneceği anlaşılmakta, soldaki tasarımda en üstte 3 sağdakinde 4 yatay kayıt olduğu görülse de bu öğenin tek başına ayırt edicilik niteliği kazandırmadığına kanaat getirilmektedir.

Tasarımlarda yer alan diğer tasarım öğelerinin ise formlarının, birbirlerine ve tasarımın geneline göre olan ebat, oran ve konum ilişkilerinin benzer olduğu görülmüştür.

Bu doğrultuda davacı tarafa ait ------- no'lu tasarım ile davalı tarafın iş yerinde tespit edilen ürün tasarımların birbirlerinin opsiyonu gibi algılandığı ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, birbirleri ile benzer olarak algılandıkları bu hali ile davalı tarafa ait ürünün davacının tasarımına tecavüz oluşturur mahiyette olduğu sabittir.

Ancak davalı taraf davacı tarafın tasarımının yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımadığını beyan ve iddia ederek davanın reddini savunmuştur.

Davalı tarafın bu itirazı değerlendirilmek üzere alınan --------- tasarım dikkate alınarak hazırlanan raporda; tasarımlarda yer alan kat boşluğu ve kat arası boşluğu ögelerinin görece farklı yüksekliklerde oldukları görülse de, bu yüksekliklerin asansör sisteminin uygulanacağı binalardaki döşeme ve kat yüksekliğine göre teknik bir zorunluluk ile belirleneceği anlaşılmakta, tasarımlarda yer alan diğer tasarım öğelerinin formlarının, birbirlerine ve tasarımın geneline göre olan ebat, oran ve konum ilişkilerinin benzer olduğu görülmüştür.

Bu doğrultuda davacı tarafa ait ----- tasarımlar ile yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olmadığına dayanak görsellerdeki tasarımların birbirlerinin opsiyonu gibi algılandığı ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, yine ------ yılında kamuya sunulan tasarımlar ile tasarımlarda yer alan kat boşluğu ve kat arası boşluğu ögelerinin görece farklı yüksekliklerde oldukları görülse de, bu yüksekliklerin asansör sisteminin uygulanacağı binalardaki döşeme ve kat yüksekliğine göre teknik bir zorunluluk ile belirleneceği anlaşılmakta, kapı öğelerinin kıyaslanan dayanak tasarımlardaki farklılıklarının ise tek başına ayırt edici nitelik kazandırmadığına kanaat getirilmiş, tasarımlarda yer alan diğer tasarım öğelerinin formlarının, birbirlerine ve tasarımın geneline göre olan ebat,

oran ve konum ilişkilerinin be bu öğelerin oluşturduğu genel görünümün benzer olduğu görüldüğü, bu doğrultuda davacı tarafa ait --------- yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olmadığına dayanak görsellerdeki tasarımların birbirlerinin opsiyonu gibi algılandığı ve bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, bu hali davacı taraf ------- ile yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olmadığına dayanak olarak sunulan ürün tasarımlarının birbirleri ile benzer olarak algılandıkları, yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olmadığı tespiti karşısında davacı tarafın adına tescilli tasarımının SMK'nın SMK'nın 56/1 maddesi kapsamında korunmasının mümkün olmayacağı kabul edilmiştir.

Her ne kadar davacı taraf ----- Sayılı ilamı ile davaya dayanak ------------------tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük talebinin reddine karar verildiği ve hali ile tasarımının yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşıdığı ve kesin hüküm nedeniyle bu hususun davalı tarafça ileri sürülmesinin mümkün olmadığı iddia edilmiş ise de -------kararında belirtildiği üzere tasarımlar için mutlak yenilik kriteri benimsenmiş olduğu ve yenilik yönünden ileri sürülen itiraz ve def'inin her zaman resen değerlendirileceği dikkate alınarak bu yöndeki savunmalara itibar edilmemiştir.

Davacı tarafın haksız rekabet yönündeki iddiaları da değerlendirilmiş, az yukarıda ifade edildiği üzere davacı adına tescilli tasarımın yenilik unsuru içermediği, bu hali ile davacı tarafa ait tasarım ve ürünün alelade ve harcı alem ürün mahiyetinde olduğu, bu hali ile davalı ürününün davacı tarafa ait ürün yönünden haksız rekabet oluşturmayacağı kabul edilmiş ve haksız rekabet talepleri yönünden de davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.