İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/148 K.2024/139

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/148 Esas

KARAR NO:2024/139

DAVA

Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)

DAVA TARİHİ: 16/06/2022

KARAR TARİHİ: 14/05/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkilinin yazıp oynadığı, tiyatro oyunu olan ve------tescil edilen ---------- adlı tiyatro oyunun afişlerinde yer alan fotoğraflarının davalılar tarafından, müvekkilinin izni olmaksızın haksız ve hukuka aykırı surette------- isimli kitapta kullandıklarını, davalı -------hazırladığını, --- ise eseri kurum yayınları olarak basıp çoğaltmak ve satışa arz etmek suretiyle telif hakkının ihlal edildiğini, davacı müvekkilinin Eğitiminde aldığı ödüller haricinde, ------------ plaketleri aldığını,

somut olayda müvekkilinin fotoğraflarının hem İZNİ ALINMAKSIZIN kullanılmış HEM DE GERÇEĞE AYKIRI BİR BİÇİMDE gerçekten ----------- fotoğrafı olarak lanse edilmek ve geçmişte çekilen ve gerçek bir fotoğraf olduğu izlenimi uyandırılmak suretiyle yanıltıcı ve yalan bir görsel oluşturulduğunu, ---- fotoğraflarının ekte sunulduğunu, davalıların -------- gerçek fotoğraflarını araştırmadan müvekkilin anılan kariyer ve oyunculuğundan haksız yere kazanç etmek amacıyla kasıtlı bir şekilde yalan yanlış yazı ve fotoğraf yayınlayarak hem müvekkilinin hakkını gasp etmişler hem de okuyucularını yanıltmış olduklarını,

halbuki internet üzerinden dahi yapılacak kolay bir araştırma ile ------ gerçek fotoğraflarına ulaşma imkanı varken kasıtlı olarak müvekkilinin fotoğraflarını koymak suretiyle ticari kazanç elde ettiklerini, davalı ------ söz konusu kitap nedeniyle ülke çapında okullarda --------- düzenlemekte ve ayrıca kitaptan hariç olarak ek gelirler elde ettiğini, bu kapsamda davalıların her ikisinin de mali durumlarına ilişkin araştırma ve inceleme yapılmasını,

müvekkilin tiyatro oyunları sebebiyle çektirmiş olup tescil ettirdiği afiş fotoğrafları hem izni alınmaksızın kullanılmış HEM DE GERÇEĞE AYKIRI BİR BİÇİMDE haksız ve hukuka aykırı surette ------kitapta kullandıkları, davalı ---- yayını hazırladığını, ----- ise eseri kurum yayınları olarak basıp çoğaltmak ve satışa arz etmek suretiyle telif hakkı ihlal edilmiş, fotoğrafların müvekkilin tiyatro oyunları öncesinde afişlerde kullanılmak üzere çekildiği ve---------- tescil edildiği,

davalılar tarafından yayınlanmasının müvekkilinin eserleri üzerindeki manevi hakların ihlal edilmesi sebebiyle yapılan ihlal sebebiyle maddi ve manevi tazminatların ödenmesi, haksız fiile sebep olan eserin ülke genelinde satışının ve yayımının durdurulması,

basılı olan eserlerinin toplatılması ve haksız kazancın iade edilmesini talep ettiklerini, --------- evlenme teklif ettiği kadın olduğu iddia edilen ------- konulduğunu, -------- gerçek fotoğraflarını araştırmadan müvekkilinin anılan kariyer ve oyunculuğundan haksız yere kazanç etmek amacıyla kasıtlı bir şekilde yalan yanlış yazı ve fotoğraf yayınlayarak hem müvekkilin hakkını gasp etmişler hem de okuyucularını yanılttıklarını, müvekkili -----yılında kaleme aldığı --------- isimli oyununun aynı zamanda tiyatroda kendisinin oynadığını,

buna ilişkin ---------- çıkan haberler ile ---------- tarafından da tam not almış ve müvekkiline övgüler yağdırıldığını, bu nedenlerle; müvekkili tarafından kendisinin yazıp oynadığı,---- sayılı ----- işlemiyle tescil edilen ---------adlı tiyatro oyunun afişlerinde yer alan fotoğraflarının davalılar tarafından, müvekkilinin izni olmaksızın haksız ve hukuka aykırı surette ----isimli kitapta kullandıklarını, davalı ----- yayını hazırladığını,

---- ise eseri kurum yayınları olarak basıp çoğaltmak ve satışa arz etmek suretiyle haklarının ihlal edilmesi sebebiyle 40.000,00 TL manevi ve ileride ıslah hakkı saklı kalmak üzere şimdilik haksız kazanç olan 100,00 TL maddi zararın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizle birlikte davalılardan müştereken müteselsilen tazminine, çoğaltılmış eserinin satışının ve yayımının durdurulmasına, basılı eserlerin toplatılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin asıl işi yazarlık olmayıp ------- olduğunu, dava konusu eser dışında yazmış olduğu diğer eserlerde incelendiğinde vatan ve ------olan sevgisinin görüleceğini, ücret kazanmayı düşünmediğini, kendi cebinden masraflar yaparak çeşitli okullarda seminer ve toplantılara katılarak gençleri bilinçlendirdiğini, davalının davaya konu fotoğrafı kitabı yazarken -----ulaşmak adına internette yaptığı bir araştırma sonucunda davalının -------------- gerçek fotoğrafı sanıp sehven verdiğini, davalının------- yer alan ve sehven eklenen fotoğrafından müvekkilinin kazancı olmadığını,

kitabı satın alan okuyucunun kitabın içeriğine önem vereceğini, eklenen fotoğrafın müvekkiline herhangi bir kazanç sağlamayacağını, davacının canlandırdığı oyundaki resimlerde davacıya ait herhangi bir bilgiye yer verilmediğini, burada biz haksız kazanç elde etme amacıyla hareket etmediğini, davalının kötü niyetli olduğunu, kitabın ---basıldığını, davacı tarafından ---- oynadığı oyun sonrasında müvekkilin -------tarafından kendisine müvekkilin-----hediye olarak verildiğini, davacının söz konusu ----- son derece onur duyduğunu dile getirmesine rağmen ------yılında müvekkiline dava açması haksız ve kötü niyetli olduğunu,

-------- yer alan fotoğraf davacıya herhangi bir maddi ve manevi zarar vermediği gibi davacının arabuluculuk görüşmelerinde müvekkilinden talep ettiği fahiş ücretin aslında olayın sadece davacının maddi boyutu ile ilgilendiği gösterdiğini, müvekkilinin davaya konu kitaptan herhangi gelir elde etmediği gibi söz konusu kitabın basım ücretlerini kendi cebinden karşıladığını, olayı öğrendikten sonra davacı tarafa iyi niyetli olarak uzlaşmak istediğini resmin sehven kullanıldığını belirtmiş ve basımı durdurmuş olduğunu, kitabın sadece ilk baskısının bu nedenlerden dolayı satıştan kaldırıldığını,

davacı tarafın maddi ve manevi talebi tazminat talebi yerinde olmayıp, her ne kadar fotoğrafı kullanıldığını iddia etse bile aslında canlandırdığı bir karaktere ilişkin fotoğrafının basıldığını, aynı resim daha sonra-------- kanalında tekrar yayınlandığını,----------- canlandıran oyuncunun canlandırdığı karaktere ilişkin resimler yayınlandığında kişisel resimlerim deyip dava açamayacağı gibi burada da davacı müvekkile ilişkin böyle bir dava açamayacağını, umuma arz edilen bir fotoğrafın artık kişisel bir fotoğraf gibi telif hakları ihlali yapıldığı gerekçesi ile dava açılamayacağını beyan etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının yazdığı ve tiyatro eseri olarak sergilediği -------- isimli oyunun afişinde ki resimlerin davalı---- yazılan ve diğer davalı tarafça basılan ------ kitapta izinsiz olarak kullanılıp kullanılmadığı bu şekilde davacının FSEK'ten kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz edilip edilmediği, davacının madde ve manevi tazminat talep edip edemeyeceği, tazminat tutarlarının ne kadar olabileceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.------gelen cevabi yazıda ----- ilişkin kayıtlara rastlanılmadığı bildirilmiştir.----- davalı yayın evinin ------ ilgili ne kadar bandrol aldığının sorulduğu, gelen cevabi yazıda; davaya konu yazarı ------ esere ilişkin olarak------- otomasyon sisteminde yapılan sorgulamada herhangi bir kayda rastlanılmamıştır.

Ancak yazarı farklı olmakla beraber davalı ----- yayınlanan aynı isimli esere ilişkin sözleşme ile bandrol talep formu ve taahhütnamesinin bir suretinin gönderildiği bildirilmiştir. Davacının ıslah dilekçesinde özetle; müvekkilinin hak kazanmış olduğu 1.329,00 TL maddi zararın 100,00 TL sine dava tarihi 1.229,00 TL si bakımından ıslah tarihi itibariyle yasal faiz işletilerek tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalıya ait kitap ve davacının sunduğu, fotoğraf ve afiş incelenerek, davacıya ait fotoğrafın FSEK kapsamında eser niteliğinde olup olmadığı, mali ve manevi haklarının davacıya ait olup olmadığı, davalının bu fotoğrafı kitapta kullanmak suretiyle davacının FSEK ten haklarının mali ve manevi haklarına tecavüz edip etmediği, dava konusu ------------- basıldığı tarihten dava tarihine olan döneme ilişkin davalı ---- ait ticari kayıt ve belgeler ile stok kayıtları incelenerek halen davalının elinde satışı yapılmamış kitap bulunup bulunmadığı,

satışı yapılan kitap sayısına göre fotoğrafın telif ücretinin ne kadar olduğuna dair FSEK uzmanı, fotoğraf sanatçısı ve muhasip oluşan heyet raporunda, dava konusu fotoğrafın kişinin şahsi görüntüsünü içeren portre fotoğraf olduğu, eser niteliğine haiz fotoğraflardan olmadığı, dava konusu uyuşmazlığa konu davacıya ait fotoğrafın kullanım şeklinin FSEK 86/2 maddesinde sayılan amaçlar doğrultusunda olmadığı , davalının kullanımı nedeniyle davacının tazminat isteme hakkı bulunduğu, davalı-------------- adresinde inceleme için uğranılmış ancak yayınevine ulaşılamamıştır.

Ayrıca ----- bilgilerinde -------tespit edilmiş ancak aranan numara cevap vermediği, davalı yayınevi defter ve belgelerine ulaşılamadığı için dosya kapsamı mevcut belgeler üzerinde mali inceleme yapılamadığı, davalı yayınevi tarafından ------- kitabı için yapılan fiyat araştırmasında -----------olduğu ancak kitabın 14,35 TL. indirimli fiyat üzerinde satıldığı tespit edilmiştir.

Ayrıca yapılan incelemede kitabın güncel olarak stoklarda mevcut olmadığı için satışının yapılmadığı, kitap satışlarında telif ücretlerine bakıldığında KDV hariç net satış bedeli üzerinden ortalama % 10 olarak esas alındığı, kitabın baskı sayısı ,satış adedi ve tanınırlığına göre bu oranın % 15-20 seviyelerine kadar çıktığı, Bu bilgiler doğrultusunda kitabın telif ücreti alınan bandrol adedi ve güncel olarak satışının yapılmadığı göz önünde bulundurulduğunda telif ücreti ortalama olarak aşağıdaki gibi hesaplandığı, Alınan bandrol adedi:1.000 Adet İndirimli Satış fiyatı İndirimli satış fiyatı:14,35 TL.

KDV hariç net satış fiyatı:13,29 TL( 14,35 /1,08) Satış tutarı(1.000 x13,29):13.290,00 TL.

Telif oranı : % 10 ,telif tutarı ( 13.290,00 x0,10) : 1.329,00 TL olduğu bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

5846 sayılı FSEK'in 2,4,5,68, 70 ve 86. Maddeleri

GEREKÇE

Dava davacı tarafa ait portre görüntüsünü içeren eserin izinsiz kullanımından kaynaklı fotoğraf üzerindeki hakkın ihlalinin tespiti ile eserin izinsiz kullanıldığı kitapların yayınının durdurulması , basılı eserlerin toplatılması ile eserden kaynaklı hakların ihlali dolayısıyla maddi ve manevi tazminat davasıdır.Davacı taraf kendisine ait portre fotoğrafın eser mahiyetinde olduğunu, bu fotoğrafın davalılarca ------ eserde izinsiz olarak basılması dolayısıyla eserden kaynaklı haklarının ihlal edildiğini, bu sebeple ihlalin tespiti ile oluşan maddi ve manevi zararlarının giderilmesini talep ve dava etmiştir.

5846 sayılı FSEK'in 1/B maddesinde eser tanımlanmış, Kanunun 1/B maddesine yapılan----------- tanımı akabinde yine FSEK m./3'de ------- bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleriyle, ------------ilim ve edebiyat eseri olarak düzenlenmiş,Eserin çoğaltma hakkı FSEK 22. Maddesinde düzenlenmiş, ----------------şeklindeki hüküm ile eserin çoğaltma hakkının eser sahibinde olduğu belirtilmiş, FSEK 86. Maddesinde “Eser mahiyetinde olmasalar bile,

resim ve portreler tasvir edilenin, tasvir edilen ölmüşse 19'uncu maddenin birinci fıkrasında sayılanların muvafakati olmadan tasvir edilenin ölümünden 10 yıl geçmedikçe, teşhir veya diğer suretlerle umuma arz edilemez.” hükmü düzenlenmiş,FSEK 68,69 ve 70. Maddelerinde eser üzerinde hakkı tecavüze uğrayan kişinin tecavüzü tespiti, meni, önlenmesi ve hakların ihlali dolayısıyla maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir.

Mali haklara tecavüz halinde eser sahibinin talep edebileceği haklar FSEK 68. Maddesinde düzenlenmiş, ----------------- izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir.

İzinsiz çoğaltılan kopyalar satışa çıkarılmamışsa hak sahibi çoğaltılmış kopyaların, çoğaltmaya yarayan film, kalıp ve benzeri araçların imhasını veya üretim maliyet fiyatını geçmeyecek uygun bir bedel karşılığında kendisine verilmesini ya da sözleşme olması durumunda isteyebileceği miktarın üç kat fazlasını talep edebilir.

Bu husus, izinsiz çoğaltanın hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz." hükmü ile mali hakları tecavüze uğrayan tarafın sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin üç katı tutarında tazminat isteme hakkı bulunduğu vurgulanmıştır.Bu açıklamalardan sonra dava konusu kitabın --------- kullanılan fotoğrafın davacı görüntüsünü içeren portre fotoğrafı olduğu, bu haliyle eser mahiyetinde fotoğraf olmadığı, ancak FSEK 86. Maddesinde belirtildiği üzere, Eser mahiyetinde olmasalar bile,

resim ve portreler tasvir edilenin, tasvir edilen ölmüşse 19'uncu maddenin birinci fıkrasında sayılanların muvafakati olmadan tasvir edilenin ölümünden 10 yıl geçmedikçe, teşhir veya diğer suretlerle umuma arz edilmesinin yasak olduğu, davalılarca basımı yapılan kitap olan ---------- eserde davacı tarafın fotoğrafının kullanıldığı,

her ne kadar FSEK 86. Maddesinde memleketin ictiami hayatında rol oynayan kişilerin fotoğraflarının haber amacıyla kullanılmasının yasak kapsamında olmadığı ve yine BK'nın 49. Madde kapsamında olmadığı açıksa da davacının fotoğrafının davalılarca kitapta kullanılmasının bu kapsamda değerlendirilemeyeceği kabul edilmiş ve davacının fotoğrafının kullanılmasının FSEK 86. Maddesi kapsamında ve BK'nın 49. Maddesi kapsamında davacının fotoğraf üzerindeki hakkını ihlal ettiği kabul edilmiştir.Bu kabul sonrasında davacı tarafın fotoğraf üzerindeki mali hakları ihlal edildiğinde davacı tarafın maddi tazminat talep hakkı bulunduğu kabul edilmiş,

davalı yayınevi tarafından ----adlı eser için ------ bandrol alındığı, bu sayıdaki eser için kitabın satış fiyatı üzerinden belirlenen telif tutarının ( 13.290,00 x0,10) : 1.329,00 TL.

Olacağı dikkate alındığında davacı tarafın bu miktar yönünden maddi tazminat talep hakkı bulunduğu kabul edilmiştir.Davacı tarafın manevi tazminat talebi de değerlendirilmiş, az yukarıda ifade edildiği üzere davacı tarafın portre fotoğrafının davalılarca eserde kullanıldığı, bu haliyle davacının FSEK'ten kaynaklı eser üzerindeki çoğaltma ve yayın hakkını ihlal ettiği, bu ihlal dolaysıyla davacı tarafın manevi tazminat talep hakkının bulunduğu,

ihlalin sayısı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları gibi hususlar dikkate alındığında davacı tarafın 5.000,00-TL manevi tazminat talebinin yerinde olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.