İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/24 K.2024/175

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/24 Esas

KARAR NO:2024/175

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)

DAVA TARİHİ: 31/01/2022

KARAR TARİHİ: 11/06/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkilinin çeşitli -------------- alanlarında faaliyet gösterdiğini,----- vinç parçası tasarımını ---- nezdinde tescil ettirdiğini, davalının müvekkili şirketten izin almadan, tescil edilmiş -----ürününü, kendi ürünlerinde kullanmaya ve ürettirmeye başladığını, kataloglarında yer aldığını, internet sitessinde yer aldığını,--- tutanağı ile kayıt altına alındığını, kıyaslandığında, ölçü, şekil, form üzerinde kullanılan bağlantı elemanlarının birebir aynı olduğunu, -----dosyasındaki kararı ile davalı adresinde delil tespiti yapıldığını,

tasarım tecavüzüne konu olan ürünlerin bilirkişi tarafından fotoğrafları çekildiğini, bilirkişi tarafından tespit edilen ürünlerin tescil edilmiş ürüne benzediğinin tespit edildiğini, söz konusu üründe tasarım ve üretim olarak teknik bir zorunluluk olmadığını, piyasada ürünün farklı şekillerde yapılmış tasarım ve üretimleri olduğunu, davalı eylemlerinin müvekkilini zarara uğrattığını, müvekkilinin toplum içerisindeki statüsü ve saygınlığının da zarar gördüğünü, davalı eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğini, davalı yanın tasarım tecavüzü suretiyle müvekkili şirketin hakkını gasp ettiğini belirtmiş ve.

Davalı fiillerinin tasarım haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitini, Fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik en az 50.000TL maddi ve 20.000TL manevi zararın tazminini, hükmedilecek meblağa tasarım teşkil eden fiillerin gerçekleştiği tarihten itibaren avans faizi oranında temerrüt faizi yürütülmesini, Tasarım ihlali olan ürünlerin toplatılmasını, tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara el konulmasını, Masrafları tecavüz edene ait olmak üzere el konulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların tasarım hakkı müvekkile ait ------- sökülmesini,

Tespit konusu ürünlerinin üretiminin ve piyasaya sürülmesinin önlenmesini ve durdurulmasını, üretilen, elinde bulundurulan ve herhangi bir şekilde satışa sunulan tecavüze konu ürünlerin imalathane ve mağazalardan el konulmasını, Davalıdan ürettiği---------- makarası ile ilgili ticari defterlerini, geniş anlamda muhasabe kayıtlarını, müşteri ve bayilerle olan yazışmalarını, sipariş dökümlerini, müşteri isim ve ünvanlarını mahkemeye sunmasının emredilmesini, ------- erişim engeli konulmasını, Bu linklerde yahut site içerisinde herhangi farklı bir bölümde/linkte sergilenmesinin, satışının yapılmasının yasaklanmasını,

Masrafları davalıya ait olmak üzere kesinleşmiş kararın tirajı 50.000 üzeri günlük gazetelerden birinde tamamen ilan edilmesini veya ilgililere tebliğ edilmesini, Tüm yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Davacının hiçbir hukuki yararı olmadığını, tescil belgesindeki ürün ile müvekkili firmanın ürünlerinin birbiri ile aynı olmadıklarını, davacıya ait ürünlerin ayırt edici ve yenilik niteliği taşımadıklarını, ---------dosyasında alınan bilirkişi raporunda “ürünlerin form ve dış görünüş olarak benzer oldukları fakat, tespit isteyenin ürününün ayırt edici ve yenilik niteliklerini taşımadığı,

tasarım haklarına bir tecavüz ve haksız rekabete konu bir durumun tespit edilmediği” sonucuna varıldığını, ürünün bağlantı elemanı olan somun vb gibi kısımlarının aynı olmasının doğal olduğunu, ürünlerin tasarım olarak değerlendirildiğinde fiziki zaruriyet üzerine şekillendiğini belirtmiş ve Davanın ve taleplerinin reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmilini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalının internet sitesinde tanıtımını yaptırdığı ve ürettirdiği vinç parçası ürününün davacı adına tescilli ---- numaralı tasarımın koruma kapsamında kalıp kalmadığı, bu şekilde davacının tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabette bulunup bulunmadığı, davacının maddi ve manevi tazminat talep edemeyeceği, tazminat tutarının ne kadar olacağı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davacının ------ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, tescil tarihinin --- olduğu anlaşılmıştır.Dosyaya ----- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde.

Davaya konu davacı taraf -----no'lu çoklu endüstriyel tasarım belgesindeki tasarım ----- sınıfında, tescilli tasarımdır Başvuru ve tescil tarihi 14/12/2006 tarihidir.Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.

09.01.2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç bölümünde özetle ----- isimli endüstriyel tasarımın ----nezdinde davacı adına tescil edilmiş olduğu , davacı tarafa ----- numaralı tasarım ile davalı tarafa ait tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları" yönünde görüş bildirilmiştir.

08.05.2023 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç bölümünde özetle ;Taraflar arasındaki ürünler arasındaki benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı yönünde" görüş bildirilmiştir.

17.05.2023 tarihli talimat bilirkişi raporunun sonuç bölümünde özetle ;2021 yılı ticari defterlerinden, uyuşmazlık konusu vinç parçası ------ tarihleri arasında toplam ---- net satış yaptığı, 2021 yılı ticari defterlerinden ve 01.01.2022-31.01.2022 tarihleri arasındaki düzenlediği faturalardan yapılan tespitler doğrultusunda, uyuşmazlık konusu vinç parçası ----toplam 48.848,91 TL net satış yaptığı, toplam 2.257,99 TL gelir elde edebileceği"yönünde görüş bildirilmiştir.

02/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda ise;Davalı taraf -----isimli ürününün, davacı taraf ------- endüstriyel tasarımın koruma kapsamında olduğu, Taraflara ait tasarımların benzerliklerinin teknik zorunluluklardan kaynaklanmadığı, Davaya konu ürün tasarımının normal kullanımı esnasında görünür durumda olduğu, Mali açıdan inceleme için ---- bilirkişi raporu ile davalı firmanın ------ yıllarına ait ----- haricinde başka bir belge yer almamaktadır.

Dava konusu ürünlerin maliyeti hususunda bir tespit yapılmadığı da göz önünde bulundurulduğunda davalının 2021 ve 2022 yılları toplam maliyetlerinin toplam net satışlara oranı üzerinden ortalama hesaplama yapılarak dava konusu üründen elde ettiği kar tespit aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.Davalı firmanın net satışlarının 2021 yılı için ------satışların maliyeti olduğu görülmektedir.------ tarihleri arası dava konusu ürünlerden elde edilen kar;

---- arası net satış : 63.390,00 TL, Satış maliyetinin net satışlara oranı : ------ Satışların maliyeti ( 63.390,00 x 0,87575) : 55.513,79 TL; ------- arası net satış karı : 7.876,21 TL;(63.390,00 TL-55.513,79 TL);--------- arası net satış : 48.848,91 TL; Satış maliyetinin net satışlara oranı : --------------; Satışların maliyeti ( 48.848,91 x -------- : 43.114,05 TL; ------ arası net satış karı : 5.734,86 TL; (48.848,91 TL-43.114,05 TL)----tarihleri arası dava konusu üründen elde edilen kar (7.876,21 TL+5.734,86 TL)= 13.611,07 TL olarak hesaplanmıştır.Manevi tazminat miktarının Mahkeme’nin takdirinde olduğu" yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

SMK'nnın 55,56, 58, 81, 149, 150. Maddeleri,

GEREKÇE

Dava tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı, tecavüzün tespiti, tecavüzün önlenmesi ve meni ile maddi ve manevi tazminat davasıdır.Davacı taraf, davalı tarafın ----- no'lu vinç parçası tasarımını ---- nezdinde tescil ettirdiğini, davalının müvekkili şirketten izin almadan, tescil edilmiş --------ürününü, kendi ürünlerinde kullanmaya ve ürettirmeye başladığını, kataloglarında yer aldığını, internet sitessinde yer aldığını, bu haliyle tüketiciler nezdinde iltibasa sebebiyet vermekte tasarım hakkına tecavüz oluşturmakta olduğunu beyan ve iddia ederek, tasarım hakkına tecavüzün tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuş tur.

SMK'nun 55. maddesinde tasarım "ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin -----------olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir.

Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir.

SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Sınai Mülkiyet Kanununun 149. maddesinde tasarım hakkına tecavüz edilen tasarım hakkı sahibinin fiili tecavüzün olup olmadığının tespitini,

muhtemel tecavüzün durdurulmasını, tecavüz fiillerinin durdurulmasını, tecavüzün kaldırılmasını, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir.Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibinin ileri sürebileceği talepler SMK'nın 149. Maddesinde düzenlenmiş, bu hükme göre.

(1) Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir: a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti. b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi. c) Tecavüz fiillerinin durdurulması. ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini. ....g) Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi, şeklinde belirtilmiştir.Bu yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında;

davacı adına tescilli tasarımın tescil kaydı, incelendiğinde -------tescil numaralı tasarım tescilinin davacı şirkete ait olduğu, 22.08.2021 tarihinden itibaren beş yıl süre ile tescilin yenilendiği, bu haliyle tasarımın halen koruma altında bulunduğu, davacı tarafın iddiaları çerçevesinde davalı tarafın ürünleri ile davacının tescilli tasarımı yapılan tespit işlemi ve kataloglar incelenerek karşılaştırıldığında, davacı ve davalı ürünlerinin hepsinin alt kısmında yatay --------biçimli bir taban öğesi (A) bulunmakta, bu öğenin alt düz kısmında boşluklar yer almaktadır.

Davalıya ait çiftli kullanımda bu öğe daha uzun olduğu, tasarımları oluşturan ve alt taban öğesine karşılıklı olarak monte edilmiş benzer bükümlü ve üst tarafı radyuslu metal öğeler

(B) ve bu öğelerin arasında yer alan makaralar (C) benzer şekilde olduğu, tasarımları oluşturan öğelerin birbirleri ile ilişkileri, konumları ve biçimleri benzer olduğu, bu tespitler karşısınd davacı tarafa ait ----tasarım ile davalı tarafa ait tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varılmış ve tasarım hakkına tecavüz talepleri yönünden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı maddi tazminat talepleri de incelenmiş, SMK'nın 150. Maddesine göre hakları ihlal edilen tasarım hakkı sahibinin oluşan zararının tazminini talep hakkı bulunduğu, davacı tarafın SMK'nın 151/2.

Maddesi gereği davalı tarafın elde ettiği net kazanç yönünden talepte bulunduğu, az yukarıda ifade edildiği üzere davalı tarafından davacının tasarım üzerindeki haklarının ihlal edildiğinin sabit olduğu, davalı kayıtları incelendiğinde, davalı tarafın satışı yaptığı ihlale konu bu ürünlerden elde ettiği net kazancın 13.611,07 TL olduğu, davacı tarafın bu miktar yönünden davalı taraftan talep hakkı bulunduğu kabul edilmiş ve davacı tarafın talebi dikkate alınarak maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın manevi tazminat talebi de değerlendirilmiş, davalının -------isimli ürünlerini imal edilip satışa sunulması sebebiyle davacı tarafın ----- tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunun sabit olduğu, bu sübut karşısında davacı tarafın davalı taraftan SMK'nın 149.

Maddesine göre manevi tazminat talep hakkının bulunduğu, davacının markasının ticari iş hacmi, markanın itibarı, değeri, tarafların ticari ve ekonomik durumları, tecavüz eyleminin işleniş şekli ve somut olayın tüm koşulları dikkate alındığında 15.000,00-TL Manevi tazminatın uygun olduğu kanaati ile marka hakkına tecavüzden kaynaklı manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın erişimin engellenmesi talepleri de incelenmiş, davalı tarafın davacı tarafın tesciline konu tasarımı yönünden tecavüz oluşturan ------------adreslerinde tanıtımını yaptığı, bu haliyle de tasarım hakkına tecavüzde bulunduğu, bu sebeple davacı tarafın bu ---adresleri yönünden erişimin engellenmesini talep hakkı bulunduğu kabul edilmiştir.

Davacı taraf dava konusu kararın yayınlanması talebinde bulunmuş, az yukarıda ifade edildiği üzere davalı tarafça davacının tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunun sabit olduğu, bu haliyle davacı tarafın kararın yayınlanması yönünden menfaatinin bulunduğu kabul edilerek davacının kararın gazetede yayınlanması talebinin de kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.