İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/94 K.2025/12

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/94

ESAS NO(BİRLEŞEN DAVA) : 2023/129

KARAR NO : 2025/12

DAVA

Marka (Tecavüzün Mevcut Olmadığının Tespiti İstemli),

DAVA TARİHİ : 26/04/2023

KARAR TARİHİ : 14/01/2025

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 19/06/2023

KARAR TARİHİ : 14/01/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkilinin, uzun yıllardır----- isimli firması dahilinde 20 yıldan fazla süredir mobilya tasarım ve üretim faaliyetleri icra ettiğini, Davalı şirketin ise 09.08.2022 tarihininde ---- başvuru numarası ile Türk Patent Enstitüsüne TV ünitesi ve masa tasarımlarını tescil başvurusunda bulunduğunu, söz konusu tasarımların tasarım siciline tescil edildiğini, Davalı şirketin,

28/02/2023 tarihinde ---Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ---- numaralı dosya ile Türk Patent Enstitüsüne tescil edilen ürünlerin müvekkili tarafından kullanıldığının tespiti ve söz konusu ürünlerin toplatılmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinde bulunduğunu, söz konusu dosya dahilinde alınan bilirkişi raporunda müvekkili tarafından satışa sunulan ürünlerle tescil edilen tasarımların; "bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları" sonucuna varıldığını, söz konusu beyanların, taleplerin ve raporun hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, söz konusu tasarımlara yönelik tecavüzün mevcut olmadığını Türk Patent Enstitüsü ----- başvuru numarası ile yapılan tescile tabi ürünlere herhangi bir tecavüzün bulunmadığının tespitine, SMK m. 60 uyarınca müvekkiline ait "önceki kullanımdan doğan hakkın" tespitine ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davalının uzun yıllardır mobilya sektöründe faaliyet göstermekte olup, çok ünlü tasarımcılarla da işbirliği içerisine girdiğini, en son, ----- başvuru ve tescil numarası ile (konsol seti, köşe koltuk, masa, şifonyer, TV ünitesi, karyola seti, şifonyer, karyola seti, köşe koltuk, masa, orta sehpa, tv ünitesi olmak üzere) bir kısım tasarımları yönünden 09.08.2022 tarihinde ----- no ile Türk Patent nezdinde tasarım başvurusu yapıldığını, anılan tasarımları tasarım siciline tescil ettirerek,

tasarım tescil belgesini almış bulunduğunu, davalının tescilli tasarımlarının hukuka aykırı olarak kullanılmakta olup, müvekkilinin tescilli tasarımlarından doğan haklarına tecavüz edildiğini, davacı tarafın, herhangi bir lisans anlaşması olmaması ve müvekkilinin herhangi bir izni olmaksızın tüketicileri yanıltmak suretiyle açıkça müvekkili şirketin tescilli tasarımını birebir taklit etmek ve müvekkili şirketin tasarımlarına olan rağbetten faydalanmak suretiyle, haksız kazanç elde etmek amacıyla üretimini, tanıtımını, pazarlamasını ve satışını gerçekleştirdiğini,

bu hususların T.C. ---- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ----- Değişik İş sayılı dosyasından alınılan delil tespitine yönelik bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, davacının KÖTÜ NİYETLİ OLARAK MÜVEKKİLİNin TESCİLLİ TASARIMLARINA HAKSIZ VE HUKUKA AYKIRI BİR ŞEKİLDE TECAVÜZ EDEREK, MÜVEKKİLİNin TESCİLLİ TASARIMLARININ İTİBARINA ZARAR VERMEYE DEVAM EDEGELdiğinden bahisle müvekkilinin tescilli tasarımlarına yönelik tecavüz ve haksız rekabet nedeniyle meydana gelen maddi ve manevi tazminat hakları talebine yönelik dava hakkını saklı tuttuklarını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddini talep etmiştir.

BİRLEŞEN MAHKEMEMİZ ----- ESAS SAYILI DOSYASINDA

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davacı vekili dava dilekçesini duruşmada tekrarla; müvekkili şirketin uzun yıllardır mobilya sektöründe faaliyet göstermekte olup, çok ünlü tasarımcılarla da işbirliği içerisine girdiğini, müvekkili en son, ----- başvuru ve tescil numarası ile (konsol seti, köşe koltuk, masa, şifonyer, TV ünitesi, karyola seti, şifonyer, karyola seti, köşe koltuk, masa, orta sehpa, tv ünitesi olmak üzere) bir kısım tasarımları yönünden 09/08/2022 tarihinde ---- numarası ile Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tasarım başvurusu yapıldığını, davalı tarafın,

herhangi bir lisans anlaşması olmaması ve müvekkilinin herhangi bir izni olmaksızın tüketicileri yanıltmak suretiyle açıkça müvekkili şirketin tescilli tasarımını birebir taklit etmek ve müvekkili şirketin tasarımlarına olan rağbetten faydalanmak suretiyle, haksız kazanç elde etmek amacıyla üretimini, tanıtımını, pazarlamasını ve satışını gerçekleştirdiğini, bu hususların T.C. --- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ----- Değişik İş sayılı dosyasından alınılan delil tespitine yönelik bilirkişi raporu ile sabit bulunduğunu,

müvekkilinin tescilli tasarımlarına tecavüzün tespiti ve ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi amacıyla T.C. ---- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ----- Değişik İş sayılı dosyası ile delil tespiti ve geçici hukuki himaye talep ettiklerini, davalının, müvekkili şirketin tescilli tasarımını, umuma sattığı ve bu satılan ürünlere karşılık fatura düzenlediğinin bilindiğini ve yine müvekkilinin tescilli tasarımının görsellerini ----- ortamında sergileyerek,

pazarlamasını, tanıtımı ve satışını gerçekleştirmek sureti ile müvekkilin tescilli tasarımından haksız ve hukuka aykırı olarak faydalanılmaya çalışıldığını, davalı tarafın kötü niyetli olarak müvekkilinin tescilli tasarımlarına haksız ve hukuka aykırı bir şekilde tecavüz ettiğini ve müvekkilinin tescilli tasarımının itibarına zarar verdiğini belirterek, öncelikle, bağlantı nedeniyle davanın --- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ---- Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine, davalı tarafından;

müvekkili adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli tasarımlarından doğan hakların ihlal edildiğinin, tasarım hakkına tecavüzün tespitine, menine, refine ve aynı zamanda davalının işbu eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, üzerinde anılan ürün ve herhangi bir şekilde görüntüsü bulunan karşı taraflara ait ilan, reklâm, broşür, afiş ve sair her türlü tanıtım malzemesinin, basılı kâğıtlar, faturalar ve sair türlü ticari evrak üzerinde kullanılmasının önlenmesine ve bu şekilde bastırılmış/üretilmiş olan materyalin ve mobilya ürünlerinin bulundukları yerlerden toplanarak imha edilmesine,

el konulan mobilya ürünlerinin imhasına, davalının ---- isimli ---- hesabından tescilli tasarımlara ait görsellerin kaldırılmasına, davalının, müvekkilin tasarım hakkını ihlal ettiği ve haksız rekabet işlediğinin tespiti ve önlenmesine ilişkin verilecek kararın masrafının davalıdan alınarak Türkiye çapında tirajı yüksek olan üç gazeteden birinde ilanına, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın asıl davada davalı adına tescilli---- tescil nolu faydalı modelin üzerinde davacının öncelikli hak sahibi olup olmadığı, birleşen davada, davacı adına tescilli ----- numaralı tasarımın davalı tarafından kullanılması sebebiyle meydana geldiği iddia edilen tecavüzün men'i ve ref'i, noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.----- ŞİRKETİ'nin ---- Ticaret Sicil Müdürlüğünde ----ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, ana sözleşme tescil tarihinin 09/09/2014 olduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- tescil numaralı tasarımın -----ŞİRKETİ adına tescili olduğu, 09/08/2022 tarihinde sicile tescil edildiği anlaşılmıştır.

T.C. ----. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ----- Değişik İş sayılı dosyasından alınılan bilirkişi raporunda:Aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespite konu 3 adet yemek masası ayağı tespit edildiği,Tespit isteyen tarafa ait----) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait ----- hesabında tespit edilen ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları,

Tespit isteyen tarafa ait ----numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen yemek masası ayakları arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları," yönünde görüş bildirilmiştir.

Davalı tanığı ---- ifadesinde. "Ben davacının sahibi olduğu ----- isimli firmada 2010-2020 tarihleri arasında imalat müdürü olarak çalıştım. Davacının firması fason imalat yapan, mobilya sektöründeki firmalarca kendilerine ait modellerin üretimlerini yapan bir şirketti ben işten ayrılmadan yaklaşık 6 ay kadar önce davalı şirket bize kendi dizayn ettiği tasarım konusu ürünleri üretip üretmeyeceğimize dair geldiler, anlaşma sağlandı.

Dava konusu tasarıma konu ürünü ve başkaca ürünleri imal ettik, davalıya teslim ettik, dava konusu tasarımın genişletilmesi tamamen davalı firma tarafından yapılıp bize getirilmiş ve bizim tarafımızdan imalat yapılmıştır, ---- imalatlarının %70 ini başka firmaların getirdiği tasarımları fason imalatı şeklinde yapar kalan %30 unu da başka firmaların mobilya takımlarından derlediği ürünleri imal ederek satışını yapar ancak bunlar kendi tasarımları ve tescilli tasarımları da değildir.

Benim çalıştığım dönemde tescilli tasarımı yoktu. Davalı şirketin mimarı tasarımı yapıp bize getirirdi. Eğer bizim imal edemeyeceğimiz bir yön bulunursa o kısım değiştirilerek imalat yapılırdı. Bu değişiklik tasarım anlamında bir değişiklik değil imalat anlamında bir değişiklikti. Dava konusu ---- tasarımı başkaca bir yerde imal edilmemiş, davacının imalathanesinde imal edilmiştir. Dava konusu ürün davalının ilk tasarım yapılan şekli ile imal edilmiştir.

Görünümde ve dış tasarımında herhangi bir değişiklik yapılmamış sadece üretiminden kaynaklı imkansızlık dolayısıyla değişiklik yapılmıştır. Örneğin mimar çekmece rayını 45 lik tasarlamışsa imalatta bu mümkün olmadığından 40 lık imal edilmiştir, bizim otto olarak davalıya ürettiğimiz ürünlerin tamamı tasarımını davalı yapmıştır. Davacının bu tasarımlarda hakkı ve katkısı yoktur. benim davacı tarafın şirketinde çalıştığım dönemde tasarımı getiren şirket --- Şirketiydi.

Diğer tanık ---- ortaığı olduğumu söylediği şirket --- Şirketidir.---- yapan bir firmadır. ---- ise pazarlama işi yapan parekende satış yapan firmadır. " şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davalı tanığı ----- ifadesinde; " Ben davalı şirketin sahibinin oğluyum. Dava konusu tasarımları biz kendi şirketimizde oluşturduk. Bu tasarımı bizim şirketimizin çalışanı olan o dönemki mimar --- tarafından tasarlanmıştır diye biliyorum. Bana göstermiş olduğnuz ünitenin ismi ----ünitesidir. Ben 2021 yılında fiilen çalışmaya başladım. Ondan öncede öğrencilik döneminde fabrikaya gidip geliyordum. Dava konusu tasarımın 2021 den önce tasarlandığını biliyorum.

Tanık ---- bizim fabrikayı kurduğumuzdan beri şirketimizde çalışır. 2020 yılında kurulduğunu biliyorum. Şirket kuruldu kurulalı tanık --- şirkette çalışır. ----şirkette ortaklığı da vardır. Resmi olarakta kendisi ortaktır. Tanık ---- ortağı olduğu şirket ---- şirketi değildir. ---- şirketidir. ---- bildiğim kadarıyla 8-9 yıl önce kurulmuştur ve pazarlama yapar" şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davacı tanığı ---- ifadesine, "Ben davacının yanında 2009 yılından beri çalışmaktayım. Bana göstermiş olduğnuz tv ünitesini gördüm. Bu ünite davacının işyerinde 2019 yılından beri üretilen bir tv ünitesidir. Bu ünite 2019 yılında işyerimizde çalışan ---- ve davacı tarafından tasarlanıp üretilmiş bir üründür. O tarihlerde davalı şirket davacıdan alışveriş yapardı. Kendi imalatı yoktu. Davalı taraf - davac---- işyerinden ayrı sürecinde imalat ünitesi kurdu.

Daha önce ifade ettiğim üzere çalıştığım davacıdan alıp satış yapan işyeri vardı, ben ürettiğimiz ürünlerin davacı tarafından mı tasarlandığını yoksa bizden ürün satın alan şirketlerin mi verdikleri ürün siparişlerinin üretildiğini bilmiyorum.

Yukarıda ifade ettiğim dava konusu ürünün davacı tarafça ilk üretildiğini biliyorum ancak tasarımını sipariş üzerine mi olduğu konusunda net bilgim yok ancak ürün üzerinde---- ve davacının çalıştıklarını ve ürünü geliştirdiklerini biliyorum. Bizim tasarımcımız ---- tasarımları o yapıyordu. İş yerimizde çalıştığımız dönemde çizimleri, tasarımları ---- yapardı dedi. şu anda mimar çalıştırılıyor o yapıyor, " şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davacı tanığı ---- ifadesinde, " davacı benim kardeşim olur. Aynı zamanda ben sahip olduğu işyerinin çalışanıyım. Benim kardeşimle ortaklığım yoktur. Ben tam olarak bu ürünün ne zamandır üretildiğini bilmiyorum. Tahmini olarak 5-6 yıldan uzun zamandır davacı tarafça üretilmiştir. Ürünün davacı ve o dönemde çalışan ----- tarafından tasarlandığını biliyorum. Deneme yanılma suretiyle tasarımı oluşturdular.

Davacının işyerinde tasarımı yapılan ürünler son halini aldığında müşterilere sunulur. Müşteriler ürünü beğenirlerse sipariş geçerler bunun üzerine üretim yapılıp müşterilere teslimat yapılır. Dava konusu üründe de aynı yöntem izlendi. Ürünler davacıya ait işyerinde tasarlandıktan sonra satın alıp satışa sunulaceak davalı ve davalı gibi başkaca müştelerin satış sorumluları da ürünlerin bazı yerlerinde değişiklik yapılmasını isteyebilirler.

Bu değişiklikler yapılar ürünler bazen son halini alır bazende son halini almış ürünler da satışa sunulur. Bu üründe değişiklik yapılıp yapılmadığını bilmiyorum. ----- davacının işyerinden 5-6 personel ile birlikte işten ayrıldı. Davalıyla ortak oldu. Aynı ürünü orada üretmeye başladılar, " şeklinde beyanda bulunmuştur.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

6769 sayılı SMK'nın 55, 56, 58, 60,73, 81, 149,150 ve 151. Maddeleri

GEREKÇE

Asıl Dava; davalı adına tescilli ----- tescil nolu faydalı modelin üzerinde davacının öncelikli hak sahibi olduğunun tespiti ve bu sebeple davacı tarafa ait ürünün davalı tarafa ait tasarım yönünden tasarım hakkına tecavüz etmediğinin tespitine ilişkin menfi tespit davası, Birleşen Mahkememizin----. Sayılı dava birleşen davalısı olan davacı tarafın yemek masası ve dolap ve televizyon ünitesinin davacı adına tescilli---- numaralı tasarımı yönünden tasarım hakkına tecavüzün tespiti, tecavüze konu ürünlerin satışının durdurulması, tecavüzün men'i ve ref'i ile tecavüze konu ürünlere el konulması davasıdır.

SMK'nun 55. maddesinde tasarım "ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü" olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir. Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir.

SMK'nın 60. Maddesinde tescil öncesinde tasarım üzerinde Önceki kullanımdan doğan hak düzenlenmiş ve bu hakkın tscilsiz tasarım hakkı bulunan kişi tarafından kullanılmasına izin verilmiştir.

SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak,

ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut olayda asıl davada davacı tarafça dava konusu tasarım üzerinde önceye dayalı kullanım dolayısıyla hak sahibi olduğunun tespitinin talep ve dava edildiği, yine bu davada asıl dava davacısına ait masa ve dolaplı televizyon ünitesine ait ürünün asıl dava davalısı birleşen dava davacısı adına tescilli ---- tescil numaralı tasarım yönünden tasarım hakkına tecavüzde bulunmadığının tespitinin talep ve dava edildiği,

birleşen davada dadavalı-birleşen davacı tarafın davalı tarafa ait masa ve dolaplı televizyon ünitesi ürününün adına tescilli ---- tescil numaralı tasarım hakkına tecavüzün tespiti ve tespitin sonuçlarının ortadan kaldırılması talep ve dava edildiği dikkate alındığında asıl ve birleşen davadaki uyuşmazlığın çözümü yönünden asıl dava davacısının öncelikli hak sahibi olup olmadığı hususunun değerlendirilmesi gerektiği kabul edilerek uyuşmazlık bu yönden değerlendirilmiştir.

Dava konusu uyuşmazlıkta davalı-birleşen dava davacısına ait ----- tescil numaralı çoklu tasarım incelendiğinde tasarımın tescil başvuru tarihinin 09.08.2022 tarihi olduğu, çoklu tasarımın 101 masa tasarımı ve 12.1 tv ünitesi tasarımı yönünden davacı-birleşen dava davalısı tarafından öncelikli hak sahibi olduğunun iddia edildiği, alınan tanık beyanlarında davalı-birleşen dava davacısı tanığı olan ---- davacı tarafın çalışanı olduğu, davacı tarafın kendisine sipariş edilen mobilyaların müşterilerin talepleri doğrultusunda tasarlayarak üretim yapan imalatçı olduğu, davacı ve davalı taraf arasında da üretim anlaşmasının bulunduğu,

bu kapsamda davalı tarafın talepleri doğrultusunda dava konusu ürünlerin davacı tarafın çalışanı olan ---- tarafından 2019-2020 tarihlerinde davalı tarafın talepleri ve istekleri doğrultusunda tasarlanmak suretiyle üretildiği,

her ne kadar tanık ----- beyanlarında tasarımın davalı tarafça yapılıp davacının iş yerinde üretildiği beyan edilmiş ise de tasarımların davalı tanığı --- ve davacı tanıklarının tasarımların ----- tarafından yapıldığı ve tasarım işini davacının iş yerinde çalıştığı dönemde ve daha sonraki dönemde ---- yaptığı yönündeki beyanlar dikkate alındığında tasarımın tanık olan davacı tarafın çalışanı olan ----- tarafından yapıldığı kabul edilmiş,

SMK'nın 73. Maddesindeki düzenleme olan "Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça çalışanların bir işletmede yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak iş ilişkisi sırasında yaptığı tasarımların hak sahibi,

işverenleridir" düzenlemesi dikkate alınarak dava konusu tasarımların davacı tarafın iş yerinde ve çalışanı olan --- tarafından yapıldığı ve ----- ile davacı arasında aksine bir anlaşma olmadığı dikkate alındığında tasarım hakkının davacı tarafa ait olduğu kabul edilmiş ve SMK'nın 60. Maddesi gereği dava konusu davacı tarafın ---- tescil numaralı tasarımın tv ünitesi ve masa tasarımı yönünden öncelikli kullanım hakkı bulunduğu ve davalı tarafça davacının bu kullanım hakkı dolayısıyla davacı yönünden tecavüzde bulunduğunu ileri süremeyeceği kabul edilmiş,

bu kabul karşısında birleşen davadaki tasarım hakkına tecavüzün tespiti ve önlenmesine dair talepleri davalı-birleşen davacı tarafın davacı-birleşen dava davalısına karşı SMK 60. Maddesi gereği ileri süremeyeceği kabul edilerek birleşen davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.