İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/178 K.2026/79

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/178

KARAR NO : 2026/79

DAVA

Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 14/08/2024

KARAR TARİHİ : 07/04/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin, 10 yılı aşkın süredir “Güneş Enerjisi Montaj Sistemlerinin tasarımı geliştirilmesi ve üretimi alanında faaliyet gösterdiğini, düz zeminlerden trapez çatılara; membran çatılardan otopark sistemlerine kadar geniş bir yelpazede kullanıcı dostu ve uzun ömürlü çözüm sistemleri sunduğunu, davalı tarafından müvekkil şirket aleyhine keşide ettirilen ---.Noterliği’nin 08.08.2024 T. ve ----- yevmiye no.lu ihtarnamesi ile müvekkil şirketin davalı adına tescilli olduğu iddia edilen ---- Başvuru Yayın Numaralı faydalı model olarak korunan ürünün kullanılarak hakkına tecavüz ettiğinin iddia ettiğini,

müvekkili şirket tarafından geliştirilen ve kullanılan--- adlı buluş ile davalı adına tescilli olduğu iddia edilen ürün arasında herhangi bir teknik benzerlik bulunmadığı, davalı tarafından adına tescilli olduğu iddia edilen faydalı model ürününün Sınai Mülkiyet Kanunumuz’un (SMK) Yenilik, Buluş Basamağı Ve Sanayiye Uygulanabilir Olma başlıklı 83. Maddesinde yer alan yenilik özelliğine haiz olmadığı kanaatinde olduklarını, --- tescil edilmiş ----- başvuru numaralı patent ürününün; tekniğin bilinen durumuna dahil olduğu;

yenilik içermediği yargılama aşamasında yapılacak bilirkişi incelemesi ile de tespit edileceğini, müvekkili şirket tarafından kullanılan ürünün kurum nezdinde tescil edilmek üzere 10.12.2020 tarihinde ve ----- başvuru numarası ile başvurusunun yapıldığını ancak ilgili başvurunun, kurum tarafından yapılan araştırma neticesinde yenilik özelliğine haiz olmadığı tespit edildiğini, ilgili başvuruya ait araştırma raporunda ---- yayın numaralı doküman karşısında müvekkil şirket başvurusunun;

yenilik kriterini sağlamadığı gerekçesine dayandığını ancak ilgili ---- dokümanı incelendiğinde tekniğin bilinen durumunda conta ve sızdırmazlık elemanları olduğu görüldüğünü, bu kapsamda davalı adına tescilli olduğu iddia edilen ürün ile -----numaralı doküman ile benzer olduğu kanaatinde olduklarını, davalının iddialarını kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkil şirketin davalının faydalı model kullanımından daha önceki tarihlerde ilgili ürünü kullanıp satışını gerçekleştirdiğini,

dava dosyasında alınmış olan bilirkişi raporunda dava konusu faydalı model belgesi için hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı yönünde hatalı tespitte bulunulduğunu, hükümsüzlük için dava dosyasına iki adet buluşun delil olarak sunulduğunu ancak bilirkişi heyetinin sadece 1 tanesini incelediğini, söz konusu nedenler ile davalı tarafa ait ----nolu faydalı model belgesinin yenilik vasfına haiz olmadığının tespiti ve hükümsüzlüğünü, iddia ve talep etmektedir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

08.08.2024 tarihinde müvekkil şirketin iş yaptığı şirketlerden birinden davacı şirketin neredeyse müvekkil şirketin faydalı model ürünü olan ürününe çok benzer bir ürününün gönderildiği tespit edildiğini ayrıca --- "--" yazıldığında davacının --- olarak kendisini gösterdiğinin de tespit edildiğini, bu durum öğrenildiğinde davalıya 2 kere ihtarname gönderildiğini ancak davacı tarafın beyan ettiği ürünlerin ihtarname konusu olmadığını, davacının ihtarname gönderilen ürünün hangi ürün olduğunu bildiğini, ---- markasını ve ürünlerini bilebilecek durumda olduğu veya basiretli bir tacir olmasından dolayı bilmesi gerektiği aşikar olduğunu,

müvekkil şirketin tasarım ve teknoloji geliştirmeleri sonucunda ürettiği ve yenilikçi faydalı model konusu buluşu ----- başvuru yayın no ve 21.20.2021 başvuru tarihli olarak Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Faydalı Model olarak 10.11.2020 tarihinden itibaren korunmak üzere Müvekkil Şirket’in adına tescil edildiğini, 09 Aralık 2024 tarihli Bilirkişi Heyeti Ek Raporu başlıklı bilirkişi raporunda da desteklendiği ve belirdiği üzere;

teknik resimler incelendiğinde de görüleceği üzere işbu davaya konu edilmiş olan ---- sayılı patent ile müvekkili şirketin faydalı modelinin farklı olduğunun bilirkişi heyetince tespit edildiğini, dava dilekçesinden ve bilirkişi raporundan da tespit edilebileceği üzere davacı taraf----patentin davalı adına tescilli model ile karşılaştırılmasını talep etmiştir ve bilirkişi tarafından bu karşılaştırmanın yapıldığını,

davacının müvekkili şirket tarafından gönderilen ihtarnamelerden sadece bir ihtarnameyi dava dosyasına konu ettiğini ve davacı ihtarnamelerde kendisine gösterilenden bambaşka bir ürünü uyuşmazlık konusu gibi dava dosyasına koyarak bu kötü niyetli davayı açtığını, cevap dilekçelerinde ve delil olarak da eklenen eklerdeki ihtarnamelerimizde de kanıtlandığı üzere uyuşmazlık konusu ürün davacı tarafın dava dosyasına koyduğu ürün olmadığını,

bu nedenle bilirkişi raporunda tespit edilmiş olan tecavüz etmediği tespitinin zaten davalı müvekkili şirketin daha önceden tecavüz iddiasına konu ettiği ürün olmadığından müvekkili şirketin bu tespitle alakalı bir sorumluluğunun da olmadığını, bu kapsamda davacının tespit talebi istemi ve iddiası aslında bir uyuşmazlık sebebine dayalı gibi istenmiş ise de ihtarnameler de gösterildiği üzere de gerçeği yansıtmadığını, ---- ürün ile ilgili davalı müvekkil şirket tarafından zaten faydalı model başvurusunun gerçekleştiği dönem gelen itiraza yönelik savunma verildiği ve bu savunmanın YİDK tarafından olumlu bulunduğunu,

söz konusu nedenler ile haksız ve hukuka aykırı hükümsüzlük davasının reddini ve müvekkilinin faydalı model belgesinin koruma kapsamında kalan ürünleri tespitini, İddia ve talep etmektedir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı adına tescilli ---- tescil nolu faydalı modelin hükümsüzlük şartlarının bulunup bulunmadığı yine, davalı tarafa ait ürünün davacı faydalı modeli yönünden faydalı modele tecavüz oluşturup oluşturmadığı, noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davalının ----- Ticaret Sicil Müdürlüğünde ---- ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin 22.06.2023 olduğu anlaşılmıştır.

Türk Patent ve Marka Kurumundan gelen ---- sayılı yazı cevabında; "İlgide kayıtlı yazınızla istenen Davacı----- ŞİRKETİ adına kayıtlı ----- sayılı Faydalı Model Başvurusunun itiraz üzerine reddedildiğini gösterir karar yazısı, Araştırma Raporuna İtiraz Evrakları ve Davalı ----ŞİRKETİ adına kayıtlı TR-----sayı ile tescilli Faydalı Modele ilişkin Faydalı Model Belgesi yazımız ekinde gönderilmektedir. Devir ve Lisans kaydına rastlanmamıştır. " şeklinde cevap verilmiştir.

Dava dilekçesinde belirtilen hususlarda rapor tanzimi için hazırlanan 09.12.2024 tarihli heyet raporunda özetle; "1.Dava konusu ----- sayılı Faydalı Modelin Davalı adına TPMK nezdinde 10.11.2020 tarihinde başvurusu yapıldığı, 24.04.2023 tarihinde tescil edildiği, halihazırda geçerli olduğu, 2.Hükümsüzlük talebine dayanak dokümanları ile hükümsüzlüğü talep edilen dava konusu-----sayılı patentin teknik unsurlarında farklılık olduğu bu kapsamda dayanak belgeler karşısında hükümsüzlüğü talep edilen ----- sayılı patentin SMK md. 83 kapsamında yenilik kriterini haiz olduğu, Davacı ürününün Davalıya ait ---- sayılı ----- belgesine tecavüz oluşturmadığı" yönünde görüş bildirilmiştir.

Faydalı modelin hükümsüzlüğü şartlarının oluşup oluşmadığı ve dava konusu edilen davacı tarafa ait ürünlerin davalı faydalı modeli yönünden iltibas oluşturup oluşturmadığı hususlarında rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, hazırlanan 05.02.2026 tarihli raporda özetle.

"Dava dosyasına sunulmuş olan hükümsüzlük delilleri incelendiğinde, ----- nolu “-----” buluş başlıklı faydalı model belgesinin 1 nolu bağımsız isteminin başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olduğu ve---- nolu faydalı model belgesi için hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, Davacı ürünlerinin -----” buluş başlıklı faydalı model belgesinin 1 nolu bağımsız isteminde tanımlanan unsurların tamamını bünyesinde barındırmadığı ve davacı ürünlerinin ---- nolu faydalı model belgesi koruma kapsamı dışında kaldığı" yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

6769 sayılı SMK'nın 154. Maddesi.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafa ait yorgan ürününün davalı adına tescilli ----tescil numaralı faydalı model yönünden tecavüz oluşturmadığından bahisle menfi tespit davasıdır.

Hümsüzlük halleri 6769 s. SMK'nın 144.

Maddesinde "Aşağıdaki hallerde faydalı modelin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir: a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa, b) Buluş 92 nci maddenin birinci fikrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa, c) Faydalı model konusu, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa veya faydalı modelin, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa. ç) Faydalı model sahibinin,

109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı ispatlanmışsa faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verileceği düzenlenmiştir. 6769 s. SMK Md.142(1) ve (2) kapsamında söz konusu ---- yenilik bulunmaması ve Md. 142(1) kapsamında --konusu buluşun sanayiye uygulanabilir olmaması.

6769 s. SMK Md.92(1) kapsamında -/-- konusu buluşun, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak -----başvurusunda, tarifname, istemler ve tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimlerle açıklanmamış olması veya (üü) 6769 s. SMK Md. 144(1)(c) kapsamında ----konusunun, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyor olması. Halleridir.

Faydalı modeller için yenilik kriteri 6769 s. SMK'nın 83. Maddesinde açıklanmış, bu maddeye göre; Madde 83- (1) Tekniğin bilinen durumuna dâhil olmayan buluşun yeni olduğu kabul edilir. (2) Tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde, yazılı veya sözlü tanıtım yoluyla ortaya konulmuş veya kullanım ya da başka herhangi bir biçimde açıklanmış olan toplumca erişilebilir her şeyi kapsar. (3) Başvuru tarihinde veya bu tarihten sonra yayımlanmış olan ve başvuru tarihinden önceki tarihli ulusal patent ve faydalı model başvurularının ilk içerikleri tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınır.

6769 sayılı SMK'nın 154. Maddesine göre "Menfaati olan herkes, Türkiye’de giriştiği veya girişeceği ticari veya sınai faaliyetin ya da bu amaçla yapmış olduğu ciddi ve fiili girişimlerin sınai mülkiyet hakkına tecavüz teşkil edip etmediği hususunda, hak sahibinden görüşlerini bildirmesini talep edebilir.

Bu talebin tebliğinden itibaren bir ay içinde cevap verilmemesi veya verilen cevabın menfaat sahibi tarafından kabul edilmemesi hâlinde, menfaat sahibi, hak sahibine karşı fiillerinin tecavüz teşkil etmediğine karar verilmesi talebiyle dava açabilir. Bildirimin yapılmış olması, açılacak davada dava şartı olarak aranmaz. Bu dava, kendisine karşı tecavüz davası açılmış bir kişi tarafından açılamaz." hükmü düzenlenmiştir.

Bu hüküm gereği faydalı model yönünden Türkiye’de giriştiği veya girişeceği ticari veya sınai faaliyetin ya da bu amaçla yapmış olduğu ciddi ve fiili girişimlerin sınai mülkiyet hakkına tecavüz teşkil edip etmediği hususunda menfi tespit talebini içerir dava ikame edebileceği düzenlenmiş, ancak bu davanın açılmasının öncelikle hakkı korunan tarafın görüşünün sorulması üzerine verilen olumsuz cevap verilmesi ya da cevabın talep eden tarafça kabul edilmesi halinde ikame edileceği şartına bağlanmıştır.

Bu açıklamalardan sonra----sayılı Faydalı Modelin Davalı adına TPMK nezdinde 10.11.2020 tarihinde başvurusu yapıldığı, 24.04.2023 tarihinde tescil edildiği, halihazırda geçerli olduğu, faydalı modelin----buluş başlıklı faydalı model belgesinin istemleri incelendiğinde 1 bağımsız 11 bağımlı olmak üzere toplam 12 isteme sahip olduğu, ---- buluş başlıklı faydalı model belgesinin başvuru tarihinin 10.11.2020 tarihi olduğu,

bu nedenle herhangi bir hükümsüzlük delilinin faydalı model belgesinin başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığını ispatlayabilmesi için kamuya sunuluş tarihinin faydalı model belgesinin başvuru tarihi olan 10.11.2020 tarihinden önceki bir tarihe ait olması gerektiği, alınan bilirkişi raporunda hükümsüzlük gerekçesi olarak sunulan ve tespit edilen --- numaralı uluslararası patentin, ----- tescil numaralı,

başvuru tarihi 06.08.2020 olan patentin dava konusu patentin bir numaralı bağımsız istemindeki yenilik ve ayırt edicilik unsurunu ortadan kaldırmadığı tespiti karşısında davalı adına tescilli faydalı modelin hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı kabul edilmiştir.

Davacı tarafın ----- isimli ürünün davacı taraf adına tescill---- tescil numaralı ----buluş başlıklı faydalı modeline tecavüz oluşturmadığının tespiti talebi de incelenmiş, 05.02.2026 tarihli bilirkişi raporunda incelendiği ve tespit edildiği üzere davacıya ait-----görselleri incelendiğinde faydalı model belgesinin 1 nolu isteminde tanımlanmış olan “unsurların bir arada tutulmasını sağlayan yuva olan üst ucu kapalı en az bir kaide cıvatası deliği” özelliğinin davacıya ait ürün üstünde var olmadığı,

faydalı model belgesinin koruma kapsamını oluşturan 1 nolu bağımsız isteminde tanımlanan unsurların tamamını barındırmaması nedeniyle davacı ürünlerinin--- buluş başlıklı faydalı model belgesinin 1 nolu bağımsız isteminin koruma kapsamından farklı teknik özelliklerde olduğu yönündeki tespitler dikkate alındığında davacı tarafa ait -----isimli ürünün davacı taraf adına tescilli------" buluş başlıklı faydalı modelden kaynaklı haklarına tecavüz oluşturmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.

Davacı taraf kararın yayınlanmasını talep etmiş ise de SMK'nın 154. Maddesine göre kararın ilgilisine tebliğ edileceğinin düzenlendiği, bunun dışında üçüncü kişilere yayın yönünde bir düzenleme ve davacının haklı gerekçesini gösterir bir durum söz konusu olmadığından kararın yayınlanması talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.