İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/762 K.2023/954

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/762 Esas

KARAR NO: 2023/954

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 01/11/2023

KARAR TARİHİ: 23/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle.

Müvekkiline ait müvekkilinin hamili olduğu "------- şirketi -------- Şubesi, Seri no: --------, İBAN: --------, Keşide Yeri: ----------, Çek Borçlusu/Keşidecisi: --------, Lehdarı: Boş, Meblağ: Boş..." olan çek; üzerine henüz meblağ ve lehdar eklenmeden ve de bankaya ibraz edilmeden müvekkilinin rızası dışında zilyedinden çıkması neticesinde kaybolduğunu, konu ile ilgili müvekkili tarafından --------- başvuruda bulunulmuş olup -------- Olay Numaralı dosya kapsamında müvekkilinin ifadesini de vermiş olduğunu,

çekin kötü niyetli kişilerin eline geçme ihtimali mevcut olduğundan mahkemenize öncelikle çekin müvekkil aleyhine mağduriyet doğacak şekilde kullanılmasını önlemek amacıyla çek hakkında ödemeden men yasağının tedbiren verilmesi ve çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi için başvurma zorunluluğu olduğunun, öncelikle yukarıda bilgilerine yer verilmiş olan çek hakkında tedbiren ödemeden men yasağı kararı verilmesini, davalarının kabulüne, dava konusu çeklerin zayi ya da hırsızlık nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava,

hukuki niteliği itibariyle zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Rızası olmaksızın elinden kıymetli evrakı çıkan lehdar iptal davası açabilir.

Benzer konuya ilişkin --------- sayılı ilamında;"Dava; hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptaline ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda talebin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Talepte bulunanın, iptali istenen çeklerin keşidecisinin yetkili temsilcisi olduğu, çeklerin keşideci tarafından imzalanarak diğer unsurları eksik olarak davacıya teslim edildiği; davacının, yirmi üç adet çekte bedel kısmının bulunmadan zayi olduğunu ileri sürülerek eldeki iptal davasının açıldığı; ilk derece mahkemesince zayi olduğu ileri sürülen çeklerin, bedel kısmının boş bırakıldığı, çek vasfının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Kıymetli evrakın iptalini isteme yetkisi, çekin hamiline ait olup, keşidecinin imzalayarak diğer unsurlarını boş bırakarak tedavüle soktuğu çek için iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir.

İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. -------- sayılı ilamında belirtildiği üzere, keşideci tarafından imzalanıp diğer kısımları boş olan çek yönünden iptal davası açılabilecektir.İlk derece mahkemesince davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekirken, gerekçede hata edilerek davanın reddine karar verilmiş ise de istinafa gelenin sıfatına göre karar sonucu itibariyle doğru olduğundan davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle.

HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup, davacı tarafça ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." şeklindeki açıklamalarının ışığı altında Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için hamile iptal davası açma hakkı getirildiği,

iptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilece olması ve bu davayı açma hakkının hamile ait olması hususları hep bir arada değerlendirilerek aşağıdaki şekilde davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiştir.