İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/318 K.2024/578

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/318

KARAR NO : 2024/578

DAVA

Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 27/12/2018

KARAR TARİHİ : 03/10/2024

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ile davalı arasında 1.12.2016 tarihinde “---- Franchise Anlaşması” imzalandığını, sözleşme konusu ‘‘----- ’’ markası ile pilav satımı yapılması konusunda tarafların mutabık kaldığını, müvekkili sözleşmeye uygun olarak iş potansiyeli olan bir avm’de daha sözleşme görüşmeleri sırasında 14.10.2016 tarihinde 13.000,00 TL kira ve 26.000,00 TL depozit vererek 5 yıllığına işyerini kiraladığını, kira sözleşmesinde kiralananın ‘------ ’’ markası altında faaliyet göstereceği belirtildiğini,

sözleşmenin 4.1 maddesinde müvekkilin franchise giriş bedeli olarak 130.000,00 TL+KDV ödeyeceği ayrıca 4.2 maddesinde %6+KDV veya sabit olarak yıllık 490,00 TL sistem kullanım bedeli ödeyeceği kararlaştırıldığını, müvekkili franchise giriş bedelinin 100.000,00 TL’sini ----- Şubesi’nden çektiği kredi ile davalı tarafından iletilen hesap numarasını yatırdığını, kalan kısmı için Kosgeb kredisi ile ödemek konusunda mutabık kalındığını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı taraf, müvekkili şirket ile gerek ---Avm ve gerekse ----- avm de iki adet dükkanın kurulum, tefrişat ve ürünlerinin franchise olarak işletilmesi hususunda davacı ile birlikte ---- ve müvekkili şirket arasında sözleşme akdedildiğini, davacı tarafın franchise bedelini ve sair tüm giderleri, yazılı taahhütlerini ödemeyi almağı düşündüğü Kosgeb kredisine bağlamış, bu kredi çıkmayınca da sözleşmeden kaynaklı müvekkiliye yönelik hiçbir edimini yerine getirmediğini, davacı tarafın ödediğini ispat edemediği dava konusu yapmağa çalıştığı alacak talebini ispat edemediği gibi,

yapılan kısmi ödemelerin taraflar arasında yapılan ve iki adet avm deki dükkanlar ile ilgili franehise bedeline ait olması, bu bedelin dahi ödenmemiş olması nedeniyle davacının edimini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilimin mağdur edildiği, gerek franehise bedeli ve gerekse müvekkilimin sözleşmeden beklediği kar ve kazanç payını ödememe amacıyla ikame edilen müvekkili şirket zararına yönelik iş bu davanın reddinin gerektiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava franchising sözleşmesinin haklı nedenle feshine dayalı maddi tazminat talebine ilişkindir.Mahkememizce 03/12/2020 tarih ve ---- Esas ------ Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş olup, BAM -----HD.'nin ---- Esas ----- Karar sayılı kararı dosyanın mahkememize geri çevrildiği ve yukarıdaki esasa kaydının yapıldığı görüldü.

Franchise Sözleşmesi, franchise verenin, kendisine ait üretim, işletme ve pazarlama sistemini oluşturan fikri ve sınai unsurlar üzerinde, franchise alana kullanma hakkı ( lisans ) tanıyarak, onu kendi işletme organizasyonuna dahil etmek ve onu sistem içerisinde devamlı olarak desteklemek borcu altına girdiği; franchise alanın ise sisteme dahil mal ve hizmetlerin sürümünü kendi nam ve hesabına yapmayı ve franchise verene belirli bir ücret ödemeyi taahhüt ettiği sürekli bir borç ilişkisi kuran çerçeve bir sözleşmedir ( -----).

Söz konusu sözleşmeler içeriklerine göre çoğu zaman, lisans sözleşmesi, kira sözleşmesi, alım-satım sözleşmesi, komisyon sözleşmesi gibi sözleşmeleri de içinde barındıran çerçeve ( şemsiye ) sözleşmeler niteliğindedir. Franchise sözleşmesini ilgilendiren bir somut olayda, ihtilaf sözleşmenin hangi kısmına ilişkin ise o kısma ilişkin kuralların uygulanması gerekir.

Görüldüğü üzere franchise sözleşmesi her iki tarafın da borç altına girdiği karşılıklı edimler içeren bir sözleşme olup, her bir tarafın borcu diğer tarafın borcunun karşılığını oluşturmakta ve edimler arasında değişim söz konusu olmaktadır. Başka bir deyişle franchise sözleşmesinde franchise alan ile franchise verenin borçları aynı zamanda diğer tarafın ediminin karşılığını ihtiva etmektedir.

Franchise verenin kendisine ait franchise sistemini franchise alana kullandırma ve onu ticari faaliyeti sırasında devamlı olarak destekleme yükümlülüğüne karşılık, franchise alanın franchise verenin mal veya hizmetlerin sürümünü kendi nam ve hesabına yürütme ve franchise verene belli bir bedel ödeme yükümlülüğü gelmektedir.

Ayrıca franchise alanın, franchise verene karşı onun menfaatlerini koruma, sırlarını saklama, gerektiğinde hesap verme gibi güven ve sadakate dayanan yükümlülükleri vardır.Somut olayda BAM ---.

HD.'nin --- Esas ----- Karar sayılı kararı ile de tespit edildiği üzere; taraflar arasında 01.12.2016 tarihinde ---- Franchise Anlaşması” imzalandığı, davacının franchise alanı, davalının franchise veren olduğu, franchise alanın faaliyet göstereceği yerin franchise veren tarafından uygun bulunduğu, işletmenin belli sürede hizmete alınacağına dair taahhüt gereği kurulduğu, işletmenin standartlara uygun faaliyete geçememesi veya onay verilmemesi halinde sözleşmenin kendiliğinden fesh olacağı , giriş bedelinin 130.000+KDV olduğu, haklı nedenle fesih halinde yazılı bildirim ve makul süre tanınması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Davacı tarafından 21.12.2016 ----- bankası üzerinden davalı hesabına 100.000,00 TL ödeme yaptığı, 14.10.2016 tarihli kira sözleşmesine bakıldığında sözleşmenin kiracı olarak dava dışı ----- ile kiralayan olarak davalı şirket arasında düzenlendiği, kiralananın---- bulunan toplam 110 m2 alanlı ----- nolu mağaza olduğu, aylık kira bedelinin 13.000,00+KDV olduğu süresinin 5 yıl olduğu, 21.09.2017 tarihinde karşılıklı anlaşma sonucu feshedildiği, kiralanandaki tente kepenk vb nin alacağa karşılık kiralayana devredildiği görülmektedir.

Davalı tarafından kiracı olarak görünen ----aleyhine ----- İcra müdürlüğünün----- sayılı dosyası ile kira sözleşmesine dayalı kira bedeli ve ek ödemeler açıklaması ile 53.235,78 TL nin tahsilinin talep edildiği görülmektedir.Davacı tarafından davalıya keşide edilen ----.

Noterliği’nin 01.03.2017 tarih ve ----- yevmiye no’lu ihtarnamesi ile davalının sözleşme kapsamındaki edimlerini ifa etmesi için 3 gün süre tanındığı aksi halde sözleşmeden dönüleceğinin ihtar edildiği bu hali ile sözleşmenin davacı tarafından feshedilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşmenin karşılıklı edim içerdiği, davalı Franchise verenin kendisine ait franchise sistemini franchise alana kullandırma ve onu ticari faaliyeti sırasında devamlı olarak destekleme yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kabulü için en önemli unsur olan işyerinde kullanılacak tefrişat ve ekipmanı hazır bulundurmadığı buna karşılık sözleşme içeriğinden davacının işyeri kiraladığı, davalının bu işyerine onay verdiği, kiralanan işyerinin ise 14.10.2016 tarihli kira sözleşmesine konu olan ---- bulunan toplam 110 m2 alanlı ----- nolu mağaza olduğu konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı,

sözleşmeyi kiracı olarak dava dışı kişi imzalamış ise de davacı bu kişinin kendisinin ortağı olarak bu işlemleri yaptığını bildirmiş olup, sözleşmenin dava dışı kişi ile düzenlenmesi durumunun davalının bilgisi ve rızası kapsamında olduğunun, onay verdiğinin franchise sözleşmesi içeriğinden anlaşıldığı, taraflar arasında bu konuda bir çekişme bulunmadığı, davalının söz konusu kira sözleşmesinin davacının tarafı olduğu franchise sözleşmesi ile ilgisiz olduğuna dair bir iddiasının bulunmadığı gözetildiğinde somut olayda kira sözleşmesinin davacıya vekaleten dava dışı -----tarafından düzenlendiğinin kabulü gerektiği açıktır.

O halde davacının işletme için mağaza kiraladığı, sözleşme giriş bedelinin önemli bir kısmını ödediği, davalının kalan kısmın ödenmesi yönünde bir temerrüt ihtarının bulunmadığı dikkate alındığında davalının üstlendiği edimi yerine getirmediği, bu durumun davacı bakımından haklı fesih nedeni olduğu, fesih sebebiyle davacının verdiklerini geri isteyebileceği, söz konusu sözleşme sürekli borç yükleyen bir sözleşme olduğundan borçlunun temerrüdü hâlinde alacaklı, ifa ve gecikme tazminatı isteyebileceği gibi, sözleşmeyi feshederek,

sözleşmenin süresinden önce sona ermesi yüzünden uğradığı zararın giderilmesini de isteyebileceği (TBK m.126) kabul edilmiştir.Davacı-karşı davalının ödemek zorunda kaldığı sözleşme giriş bedeli, kira bedelleri ve kira bedeline karşılık mahsup edilen harcamaların hesaplanarak talep edebileceği alacak miktarının belirlenmesine yönelik olmak üzere 13/05/2024 tarihli ara karar ile dosyanın bilirkişiye tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 21/06/2024 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.

Bilirkişi raporunda özetle;

1. Davacının 16.03.2020 tarihli zarar kalemlerini açıklayan dilekçesindeki talepler bağlamında, yukarıda (3) sayılı bentte yapılan irdelemeye nazaran: A) Yukarıda (3/A) sayılı bentte yapılan irdelemeye nazaran, davacının davalıya 20.12.2016 tarihinde ödediği 100.000,00 TL franchise giriş bedelinin zarar kalemi olarak tespit edildiği;

B) Yukarıda (3/B) sayılı bentte yapılan irdelemeye nazaran, kira sözleşmesinden kaynaklı borç sebebiyle başlatılan takip ve kiraya verenle kiracı arasında düzenlenen 21.09.2017 tarihli fesih tutanağına nazaran, 53.235,78 TL’nin zarar olarak benimsendiği;

C) Yukarıda (3/C) sayılı bentte yapılan irdelemeye nazaran, kiralanana yapılan tefrişat bedelleri kira borcuna saymak/mahsup suretiyle nakde dönüştürdüğü; bir başka anlatımla, boşa gitmemiş olup, kira borcuna kiraya veren tarafından mahsup edildiğinden, kira borcunun davalıya zarar olarak yukarıda yüklenmesine göre, yeniden tazmini talebini mükerrerlik oluşturacağı;

D) Davacının alacaklarına avans faizi yürütülmesini talep ettiğinin görüldüğü;

3. İşaret edilen hususlar ile tüm delillerin takdiri ve hukuki değerlendirmenin tamamı Sayın Mahkeme’ye ait olmak üzere kanaatlerimi bildirir işbu rapor üç nüsha hâlinde saygılarımla arz olunur.’ Şeklinde tespitte bulunulmuştur.Tüm bu hususlar dikkate alındığında davacının ödemek zorunda kaldığı sözleşme giriş bedeli olan 100.000 TLyi zarar kapsamında talep edebileceği kredi maliyetinin ise zarar kapsamında davalıya yükletilemeyeceği,

bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere ödenen kira bedeli bulunmadığından herhangi bir kira bedeli alacağı bulunmadığı bununla birlikte her ne kadar bilirkişi raporunda kira sözleşmesinin feshinden kaynaklı olarak mağazada bulunan tente, dış cephe ve iç ve dış zemin kaplamaları,

kepenk AVMye bakan cam ve çerçevelerden oluşan tefrişatın mahsuplaşma yoluyla kira borcuna sayılması sebebiyle takip konusu 53.235,78 TLyi zarar kapsamında talep edebileceği belirtilmiş ise de davacının dava dilekçesinde de belirttiği üzere davacı tarafından mahsuplaşma konusu tefrişata yapılan katkının sadece 24.300 TL miktarlı tente yapımı ile sınırlı olduğu bu haliyle davalıdan salt tente masrafının talep edilebileceği anlaşılmakla sözleşme giriş bedeli ile kira bedeline karşılık mahsup edilen ve davacı tarafça yapılan harcamalar toplamı olan 124.300 TL üzerinden davanın kısmen kabulüne dair aşağıda ki şekilde karar verilmiştir.İşlemiş

faiz talebi açısından ise, dava öncesinde 6098 sayılı TBK'nın 117.maddesine uygun temerrüt ihtarı bulunmadığından temerrüdün dava ile gerçekleştiği görülmekle işlemiş faiz talebinin reddine karar verilmiştir.

Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın Kısmen Kabulü ile; 124.300,00 TL’nin dava tarihi olan 27.12.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-Harçlar yasası uyarınca davanın kabul edilen 124.300,00 TL lik kısım yönünden alınması gereken 8.490,93 TL harçtan peşin alınan 3.044,92 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.446,01 TL karar harcının davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,

3- Harçlar yasası uyarınca davacı tarafından yatırılan 3.044,92 TL peşin harç ve 44,40 TL başvurma harcı davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

5- Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

6-Davacı tarafından yapılan 1.800,00 TL bilirkişi ücreti ve 109,80 TL posta gideri olmak üzere toplam 1.909,80 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre belirlenen 1.331,39 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, geri kalan bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

7-Davalı tarafından yapılan 150,00 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre belirlenen 46,50 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine, geri kalan bakiyenin davalı üzerinde bırakılmasına, kalan gider avansının karar kesinleştiğinde davalı tarafa iadesine,Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.