İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/781 K.2025/905

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/781 Esas

KARAR NO: 2025/905

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 25/10/2024

KARAR TARİHİ: 23/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle.

Davacı şirketin ve davacı şirket sahibi-ortağı------şirketinin tüm faaliyetlerini yürüttüğü , kiracı sıfatıyla bulunduğu ---- adresi olarak görülen------ adresi ile aynı adrese tekabül etmektedir) adresindeki ana merkez olan ve soğuk hava deposu, soğuk hava deposu üzerinde bulunan ilgili davacı şirket ve şahıs şirkete ait tüm resmi, ticari bilgi, belge, defterlerin ve sair tüm kayıtların bulunduğu arşiv odası, şirket muhasebe, insan kaynakları, sevkiyat ve sair tüm birimlerinin bulunduğu idari binanın bulunduğu komplekste, ekteki İtfaiye Olay Raporu tutanağından da görüleceği üzere ----- sabah 10.00 civarlarında büyük bir yangın çıktığını,

yangının, ilgili kompleks kiracılarından, kiracı ------ maliki bulunduğu depolama tesisinin girişe göre arka bölümündeki yemekhane ve asma katındaki ofis olarak kullanılan bölümünde , başladığı, sonrasında soğuk hava deposu bölümüne sıçrayarak geliştiği ve büyük bir yangına dönüştüğünü, neticede yaklaşık %75'ini davacı şirket ve davacı şirket sahibi-ortağı -------kiracı olarak kullandığı soğuk hava deposu ile üzerindeki (asma katta bulunan) davacı şirket ve şahıs şirkete ait tüm resmi- ticari bilgi, belge, defterlerin ve sair tüm kayıtların bulunduğu arşiv odası, içerisindeki tüm eşyalarla birlikte komple yanarak,

çöktüğünü ve enkaz haline geldiğini, yangın nedeniyle şirketin merkezindeki soğuk hava deposu üzerinde bulunan arşiv odasında muhafaza edilmekte olan, davacı şirket ve davacı şirket sahibi-ortağı----- aşağıda ayrıntılı dökümü de yapılan, şirket kuruluşundan bu yana tüm dönemlere ait saklamakla yükümlü olduğu tüm resmi, ticari bilgi, belge, defter ve sair tüm kayıtları, vergi, ----- kayıtlan, ilgili yangında tamamen zayi olduğunu.

Şirket kuruluşundan---- tarihine kadarki dönem için zayi olan evraklar. Tüm resmi muhasebe defterleri ( Yevmiye, Kebir, envanter )Tüm muhasebe evrakları, muhasebe fişleri, irsaliye ve fatura suretleri. Tüm Teslim tutanakları, taşıma irsaliyeleri, tüm müşterilerin kestiği nakliye irsaliyeleri, Tüm Vergi, -----Beyannameleri ve ekleri.

Tüm masraf fişleri ve masraf listeleri------ arası zayi olan evraklar, Yangın öncesi 1 aylık sürede, bölgelerden gelen ve işlemi tamamlanmadığı için muhasebeye ulaşmayan ( müşteri onaylı) teslim irsaliyeleri ve teslim tutanakları Davacı şirket kalite ve insan kaynaklan birimlerinin.

Şirket kuruluş tarihindcn------ tarihine kadarki, tüm ---- kayıt, belge ve evrakları, tüm çalışan özlük dosyaları, tüm eğitim kayıtları, tüm imzalı bordrolar, tüm imzalı yıllık izin defteri , form ve kayıtları, ve sair arşivde bulunan sayılması unutulmuş olabilecek şirketle ilgili tüm resmi, ticari bilgi, belge, defter ve tüm kayıtları.

Davaya konu yangının tüm haber ajanslarına, sosyal mecralara haberi, fotoğrafları düşmüş olup, google arama motorunda "Sancaktepe depo yangın" dendiğinde ilgili haber başlıklarına ulaşılabildiğini, yangın sonrası ile ilgili depo çatısının, depo üzerindeki arşiv odasının bulunduğu asma katın çöktüğünü," beyan ederek,

davacı şirketin ve davacı şirket sahibi-ortağı ------- tüm faaliyetlerini yürüttüğü , kiracı sıfatıyla bulunduğu---- olarak görülen ----------- adresindeki ana merkez olan ve soğuk hava deposu, soğuk hava deposu üzerinde bulunan ilgili davacı şirket ve şahıs şirkete ait saklamakla yükümlü olunan tüm resmi, ticari bilgi, belge, defterlerin ve sair tüm kayıtların bulunduğu arşiv odası -----tarihindeki ilgili yangın nedeniyle içerisindeki tüm eşyalarla birlikte komple yanıp, çöküp , enkaz haline geldiğinden,

davacıin yukarıda ayrıntılı dökümü de yapılmış şirket kuruluşundan bu yana tüm dönemlere ait saklamakla yükümlü olduğu tüm resmi, ticari bilgi, belge, defter ve sair tüm kayıtları, vergi, --- kayıtlarının yangın nedeniyle zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesi hususunda gereğini, talep ve dava etmiştir.

RAPOR

Bilirkişi raporunda özetle;"İlgili Vergi Dairesinden gelen yazılara istinaden; davacı hakkında, hali hazırda süregelen bir vergi incelemesinin bulunmadığı, Zayi belgesi istenen defterlerden. Yevmiye, Kebir ve Envanter defteri olup tacirin tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defterlerden olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7.

Maddesinde düzenlenen koşulların gerçekleştiği dolasıyla zayi belgesi talep edebileceği, davacı tarafından talep edilen ------ yılları ticari defterlerin e-Defter olarak tutulması sebebiyle ilgili yılların Envanter Defterleri için zayi belgesi talep edebileceği, Davacı şirketin diğer talep etmiş olduğu çok geniş kapsamlı belgeler için dosya kapsamında yapılan incelemeler neticesinde hangi belgelerin var olup olmadığı, zayi olup olmadıklarının tespit edilmesinin mümkün olmadığı, bu husustaki takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu," şeklinde sonuç ve kanaatine varıldığı beyan edilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkilinin tüm faaliyetlerini yürüttüğü, kiracı sıfatıyla bulunduğu ----------soğuk hava deposu ile soğuk hava deposu üzerinde bulunan ilgili davacıya ait tüm resmi, ticari bilgi, belge, defterlerin ve sair tüm kayıtların bulunduğu arşiv odası, muhasebe, insan kaynakları, sevkiyat ve sair tüm birimlerinin bulunduğu idari binanın bulunduğu komplekste, ---- civarlarında büyük bir yangın çıktığını, saklamakla yükümlü olunan tüm resmi, ticari bilgi, belge,

defterlerin ve sair tüm kayıtların bulunduğu arşiv odası 01.10.2024 tarihindeki ilgili yangın nedeniyle içerisindeki tüm eşyalarla birlikte komple yanıp, çöküp , enkaz haline geldiğinden, müvekkilin tacir şahıs şirket kuruluşundan (08.02.2013) bu yana tüm dönemlere ait saklamakla yükümlü olduğu tüm resmi, ticari bilgi, belge, defter ve sair tüm kayıtları, vergi, --- kayıtlarının yangın nedeniyle zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.Dava hasımsız olarak açılmıştır.

Dava, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve kayıtların zayi olduğunun tespitine ve zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir (TTK m. 82/5,7). Davanın TTK nın 82/5 maddesi uyarınca 15 günlük yasal süresi içinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.

Dava dilekçesi, yangın raporu, ticaret sicil gazetesi, ziyaa uğradığı iddia olunan ------ yıllarına ait işletme defterlerinin noter tasdik durumlarını gösterir belgeler ile ---- dosyada mevcuttur.------- sayılı ilamında benzer konuya ilişkin;

" Mahkemece, yangın raporu, davacının vergi borcu olup olmadığına ve vergi soruşturması bulunup bulunmadığına ilişkin vergi dairesi yazı cevabı dosya arasına alınmış, ancak davacı şirketin sicil kayıtları celbedilmemiş, davacı şirketin ----- tarihinde kurulmasına rağmen, ne sebeple ---- ticari defter belgeler için zayi belgesi talep edildiği davacı şirkete açıklattırılmamış, talep dayanağı yangın olayı ile ilgili fezlekenin ------ cevabından anlaşılmasına rağmen, soruşturma dosyası tespit edilerek getirtilmemiş, davacı şirketin----prim borcu bulunup bulunmadığı araştırılmamış,

zayi nedeni ile iptali istenen defterlerin noter bilgileri davacı vekilince bildirilmesine rağmen, defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yapılıp yapılmadığı ilgili noterlikten sorulmamış, zayi belgesi istemine konu tüm defter ve belgelerin yanıp yanmadığına ilişkin olay tarihinde tutulmuş resmi bir tutanak mevcut olup olmadığı araştırılmamış ve davacı tarafa açıklattırılmamış, yangın raporunda imzası bulunan tutanak mümzisi re'sen dinlenerek,

raporda genel olarak yandığı kayıtlı olan belgelerin muhtevası hakkında görüş alınmamış, sorulmamış tutanak tutulup tutulmadığı araştırılmamış, yine davacı şirketin zayi istemine konu defter ve belgelerin konteynırda saklandığı yönündeki beyanı karşısında, davacının evrakın saklanması için gereken tüm özeni gösterip göstermediği, evrakın saklandığı yerde gerekli önlemlerin alınıp alınmadığının, evrakın kurtarılma imkanının bulunup bulunmadığı, özenle saklama yükümlülüğü yerine getirilmesine rağmen ziya hadisesinin gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarında gerekli görülmesi halinde mahallinde keşif de yapılarak,

zayi belgesi verilmesi koşullarının oluşup oluşmadığı araştırılmamış olup, re'sen araştırma ilkesine tabi eldeki davada, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması yerinde olmamıştır. " şeklindeki açıklamalarının ışığı altında ------ tarihli 1 nolu duruşmanın ara kararları ile ilgili kurum ve kuruluşlara müzekkereler yazılarak cevabi yazılar dosyaya kazandırılmış, tanıklar dinlenmiş zayi belgesi verilmesi koşullarının oluşup oluşmadığı araştırılmıştır.Davacı iddialarına ilişkin toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde;

niza konusu edilen davacıya Tüm resmi muhasebe defterleri ----- tüm muhasebe evrakları, muhasebe fişleri, irsaliye ve fatura suretleri, tüm teslim tutanakları, taşıma irsaliyeleri, tüm müşterilerin kestiği nakliye irsaliyeleri, Tüm ---- masraf fişleri ve masraf listeleri,---- arası teslim irsaliyeleri ve teslim tutanakları, davacı şirket kalite ve insan kaynakları birimlerinin, Şirket kuruluş tarihinden------ tarihine kadarki ;

tüm Eğitim bilgi, belge ve kayıtları, tüm kalite kayıtları,------ dosyaları, tüm eğitim kayıtları, tüm imzalı bordrolar, tüm imzalı yıllık izin defteri, form ve kayıtları, ile şirketle ilgili tüm resmi, ticari bilgi, belge, defter ve tüm kayıtlarının davacının -----tarihinde meydana gelen yangın sonucu zarar görerek kullanılamayacak hale geldiği, bir başka ifadeyle ziyaa uğradığı anlaşılmıştır. TTK Belgelerin Saklanması, Saklama Süresi başlıklı madde 82’ye göre:

“(1) Her tacir; a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b) Alınan ticari mektupları, c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d) 64’üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. (2) Ticari mektuplar, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalardır."

Sonuç olarak, Tüm resmi muhasebe defterleri ( Yevmiye, Kebir, envanter ), tüm muhasebe evrakları, muhasebe fişleri, irsaliye ve fatura suretleri, tüm teslim tutanakları, taşıma irsaliyeleri, tüm müşterilerin kestiği nakliye irsaliyeleri, Tüm ---- Beyannameleri ve ekleri, tüm masraf fişleri ve masraf listeleri, ----- arası teslim irsaliyeleri ve teslim tutanakları, davacı şirket kalite ve insan kaynakları birimlerinin, şirket kuruluş tarihinden-------- kadarki ;

tüm Eğitim bilgi, belge ve kayıtları, tüm kalite kayıtları,----- kayıt, belge ve evrakları, tüm çalışan özlük dosyaları, tüm eğitim kayıtları, tüm imzalı bordrolar, tüm imzalı yıllık izin defteri, form ve kayıtları ile şirketle ilgili tüm resmi, ticari bilgi, belge, defter ve tüm kayıtlarının zayi olduğunun tespitine karar vermek gerekmiştir.