İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/611 K.2024/35

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/611

KARAR NO : 2024/35

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : 01/09/2022

KARAR TARİHİ : 17/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili sigorta şirketi tarafından düzenlenen ---- no'lu Nakliyat Emtea Taşıma Sigorta Poliçesi ile sigortalı olan ----ait ürünlerin taşıma esnasında hasara uğradığını, sigortalı firma----tarafından---- yerleşik müşterisine sevk edilmek üzere hazırlanan bütün fındık, kıyılmış fındık ve fındık püresinden oluşan ürün,---- firma ----- organizasyonunda, nakliye/fiili taşıyıcı ----- plaka sayılı araca yüklendiğini, aracın ------ seyri sürecinde, ---- meydana gelen trafik kazası sonucunda,

araç ve araçta yüklü ürünün hasarlandığını,----yerleşik alıcı firmanın hasarlı ürünü kabul etmemiş ve bu kapsamda ürünün Türkiye'ye sigorta firma tesisine geri getirildiğini, işbu hasar nedeniyle müvekkili şirket tarafından yaptırılan ekspertiz incelemesi sonucu 588.162,00 TL olarak belirlenen hasar tazminatının sigortalıya 27.09.2021 tarihinde ödenmiş olduğunu, sigortalının zararının giderildiğini, ----Şirketi'nin-----nezdinde ---- Poliçesi olup, işbu şirkete ödeme için başvuru yapıldığını fakat talebin reddedildiğini,

sigortalıya yapılan ödeme ile müvekkili şirketin sigortalısının haklarına TTK ve CMR Konvansiyonu hükümleri uyarınca halef olduğunu belirterek, toplam 588.162,00 TL maddi tazminat tutarının ve bu tutara ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile mahkeme masrafları ve vekalet ücreti ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-----vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının rücuen tazminat isteminde bulunması hususunda müvekkili firmanın bu olaydan dolayı sorumluluk taşımadığını, zarara ilişkin illiyet bağını kuracak fotoğrafların sunulmadığını, müvekkili şirketin söz konusu taşınacak malları yüklemek ve istiflemekle görevli olmadığını, sadece malları taşıma işi için anlaşıldığını, her ne kadar kaza olmuşsa da bütün malların sadece kaza yönünden zayi olmuştur denilemeyeceğini, eşyanın araç içinde düzgünce yerleştirilmemiş mallardan dolayı zayiatın boyutunun da bir kat daha arttırılmış olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı -----Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının dava zaman- aşımı süresi geçtikten sonra davasını açtığını, dava konusunun uluslararası taşıma olduğunu CMR hükümlerinin uygulanması ve davacının aktif dava ehliyetini ispatlamasının gerektiğini, hasarın miktarının yüksek olduğunun ispatlanması gerektiğini, hasarın poliçe teminatı kapsamında olmadığını, hasarı meydana getiren taşımacının tazminatı tek başına yüklenmek zorunda olduğunu, faiz talebinin yasa ve usule aykırı olup fahiş ve mesnetsiz olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, CMR hükümleri kapsamında davacı sigorta şirketinin sigortalısına yaptığı ödemenin Tazminat (Rücuen Tazminat) davasıdır.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Dava dışı sigortalı ----- ait ürünlerin davalı taşıyıcı şirket tarafından taşınması sırasında taşıyıcı aracın kaza yapması sonucunda hasarlandığı, davacı sigorta şirketinin poliçe kapsamında sigortalısına ödeme yaptığı, hasarın poliçe kapsamında kalıp kalmadığı, davalı şirketlerin kaza sonucu meydana gelen hasardan sorumlu olup olmadıkları, sorumluluklarının olması halinde sorumluluk oranları ve miktarı, buna bağlı olarak davacının davalılara rücu şartlarının bulunduğu tespit edildi.

Mahkememiz dosyasının ön inceleme duruşması ara kararı uyarınca dava konusu hasarın CMR kapsamında kalıp kalmadığı, CMR sözleşmelerine göre davacının sigortalısına yaptığı, ödemeyi rücuen davalılardan talep hakkının olup olmadığı yada talep edebileceği miktarın hesaplanması için dosyası CMR uzmanı bilirkişiye tevdinine karar verilmiş olup, 25/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

"...Dava dosyasında karayolu taşımacılığı açısından yapılan incelemede davalı -----ile davadışı ------firmasının hasardan müteselsilen sorumlu oldukları, dava dosyasında yapılan incelemede kazanın oluş şeklinde sürücüden kaynaklanan kusurun sınırlı veya sınırsız olması durumundan bağımsız olarak davacı----- Sigorta firmasının tazminat bedeli talebinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır..." şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.Mahkememiz dosyasının 14/06/2023 tarihli duruşma tutanağının ----- no'lu ara kararı uyarınca, bilirkişi raporunda sigorta poliçesi kapsamında uyuşmazlığa ilişkin değerlendirme yapılmadığı,

ayrıca davalı tarafça rapora itirazlarda belirtildiği üzere denetime açık bir hesaplama da yapılmadığı görülmekle, bilirkişi heyetine (sigortacı-CMR konusunda uzman) bilirkişi eklenerek tarafların, düzenlenen sigorta poliçeleri kapsamında sorumlulukları ayrıca uğranılan zararın da denetime açık bir şekilde hesaplaması yapılacak ve davalı vekilinin bilirkişi raporuna itirazlarını karşılayacak şekilde ek rapor düzenlemesi için dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, 18/10/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "...Davalı taşıyıcının zarar sorumluluğunun bulunduğu,

davalı ----- poliçe teminatı kapsamında 580.460,10 TL zarar bedelinden sorumlu bulunacağını, davalı taşıyıcının toplam 588.162,00 TL zarardan sorumlu olacaklarını, davadan önce davalılara ihbar belgelenmemesi sebebiyle dava tarafından itibaren faiz talep edilebileceği..." şeklinde rapor düzenlendiği, iş bu raporun dosya kapsamına uygun ve hüküm kurmaya elverişli olduğu görülmüştür.

Dava dışı ( davacının sigortalısı) -----. ile davalı ------ arasında 09.07.2021 tarihli navlun faturası çerçevesinde taşıma sözleşmesinin akdedildiği, 12.07.2021 tarihinde düzenlenen kaza tutanak ve diğer belgeler kapsamında “ ….kaza

sebebiyle taşınan emtianın hasarlandığı ” nın belirtildiği, CMR Senedinde göndericinin ----- alıcının ----- şirketi , taşımanın-----arasında yapıldığı, nakliyecisinin ---- fiili nakliyecinin ise -----., tanzim tarihinin 07.07.2021 tarihi, taşınan

emtianın toplam 18 palet ile----tank net 20.000,00.- KG., taşınan aracın----, satışın ---- satış olduğu, emtianın, taşıyıcıya tesliminden sonra meydana gelen kaza sebebiyle hasara uğrayarak zayi olduğu, davacı şirket tarafından ekspertiz incelemesi yaptırıldığı, ekspertiz raporunda toplam hasar tutarının 588.162,00.- TL. hasarda mutabık kalındığının belirtildiği, davacı şirket tarafından

sigortalısına 27.09.2021 tarihinde 588.162,00.- TL. ödeme yapıldığı

görülmüştür.Somut olayda, taşıma işinin kara taşıma aracı olan---- plakalı çekici ve ----- plakalı dorse ile yapılacağı öngörülmüş olmakla, yükleme ve teslim yerleri iki ayrı ülke olup, her iki ülke de akit ülke durumunda bulunmakla, 1. madde uyarınca, uyuşmazlık CMR Konvansiyonu hükümleri kapsamında olup, uyuşmazlığa, Türk Ticaret Kanunu’nun konuya ilişkin hükümleri değil, CMR hükümlerinin uygulanması gerekir. Davacı Sigorta Şirketi tarafından, -----no.lu ve 01.09.2020/01.09.2021 vade tarihli Nakliyat Abonman Poliçesi ve iş bu taşımaya ilişkin 09.07.2021 tarihinde düzenlenmiş poliçede sigortalı ----- olduğu, ----taşınacak fındık emtiasını sigorta

güvencesine alındığı, Poliçe teminatı ürün fatura bedeli olan 154.550,00.- USD + %10 ilave bedelin dahil sigorta güvencesinde olduğu, sigorta sözleşmesinde sigorta teminatının "Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları"na ve bir kısım

kloz hükümlerine göre verildiği, dava konusu edilen hasarın trafik kazası sebebiyle meydana gelmiş olup, Emtia Nakliyat Sigortası ile kloz hümlerince istisna edilenler kapsamında yer almaması sebebiyle poliçe teminatı kapsamında bulunduğu, navlun ve diğer giderlerinde sigorta teminatı kapsamına alındığı, davalı taşıyıcının sorumluluğu incelendiğinde, CMR Konvansiyonu’nda öngörülen sorumluluk sistemine göre, taşıyıcının, eşyanın kendisi tarafından teslim alındığı tarih ile gönderilene teslim ettiği tarih arasında uğramış olduğu hasar ve ziyadan sorumlu olduğu,(CMR. m. 17/1)., bu sorumluluktan kurtulmak isteyen taşıyıcının, zararın kendisine talimat vermeye yetkili kişinin kusurundan, bu kişi tarafından verilen talimattan,

eşyadaki ayıptan ya da kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği bir olaydan doğduğunu ispatlamakla yükümlü olduğu (CMR. m. 17/2, 18).

somut olayda taşıma komisyoncusu davacının dava dışı-----şirketi tarafından alt taşıma sözleşmesi kapsamında taşınan emtianın------ kadar yapılan taşıma sırasında zayi olduğunun delillerle ispatlandığı, emtianın taşıma sırasında teslime kadar geçen süre içiresinde hasarlandığı, taşıyıcının, eşyanın kendisi tarafından teslim alındığı tarih ile gönderilene teslim ettiği tarih arasında uğramış olduğu hasar ve ziyadan sorumlu olduğundan (CMR. m. 17/1); taşıyıcının bu

sorumluluktan kurtulabilmesi için mallarda meydana gelen ziyanın, kendisine talimat vermeye yetkili kişinin kusurundan, bu kişi tarafından verilen talimattan, eşyadaki ayıptan ya da kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği bir olaydan doğduğunu ispatlaması gerektiği,(CMR. m. 17/2, 18).Eşyanın zıyaının, taşınmak üzere teslim alınan eşyanın, taşıyıcı tarafından hak sahibine hasarsız teslim edilememesi olduğu, bu durumda, mallardaki ziyanın taşıma sırasında meydana geldiğinin kabulü gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan olayla ilgili olarak ---- ne olduğununda açıklanması gerekmektedir. ----, çalıştıkları müşterilerin mallarını taşımak için anlaşmalı oldukları taşıyıcı

firmalarla bağlantı kurarak yükün taşınması ile ilgili tüm süreçleri yönetmektedir. Dava konusu olayda da davalının -----olarak navlun faturası keserek taşıma sürecini üstlendiği ve taşıma komisyoncusu/ üst taşıyıcı sıfatıyla zarardan sorumlu olacağı, somut olayda davalı taşıma komisyoncusu ve dava dışı alt taşıyıcının meydana gelen zarardan sorumlu olacağı kanaatine varılmıştır.

Hasarın hesaplanması konusuna gelince, tazminat miktarının belirlenmesini düzenleyen CMR m. 23 hükmüne göre: “1. Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. /2. Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre

saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tesbit yapılır. Eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tesbit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır. / 3. Tazminat, noksan olan brüt ağırlığın beher kilogramı için 25 frangı [8,33 SDR] geçemez. Frank bir gramın 10/31`i ağırlığında safiyeti binde 900 olan altın franktır”.CMR m. 25 hükmüne göre ise : “ 1. Hasar durumunda taşımacı, yüküm madde 23 paragraf 1,2 ve

4 gereğince belirlenen değerine göre hesaplanmış kıymetten düşme karşılığı bedeli öder. / 2. Ancak tazminat şu miktarı aşamaz. Eğer gönderilen yükün bir kısmı hasara uğramışsa eksilen kısmı için ödenmesi gereken miktar.” Maddenin açık hükmü nedeniyle, hasara uğrayan emtianın taşıyıcıya teslim edildiği tarihte

Türkiye’deki satış bedelinin esas alınması gerekir.Dosya kapsamında emtianın brüt kilogram ağırlığı tespit edilmiştir. Toplam emtianın ağırlığı brüt 20.000,00 kg. dır. Emtianın hasar tarih itibariyle değerinin 150.885,10-USD olduğu

anlaşılmaktadır. Poliçeye derç edilen muafiyet hükmü bulunmaktadır.

Bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere değerlendirilebilir fındık emtiasının sovtaj olarak değerlendirildiği, kaza tarihi itibariyle sovtaj tenzili değerlendirme ve ödenen bedel kadri maruf bulunmuştur.Davalı ----- tarafından -----no.lu ve 06.01.2021/06.01.2022 vade tarihli poliçe ile Nakliye Aracılığı Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında davacının yurt dışı kara taşıması ve sefer belirtilen tüm taşıma sözleşmelerinin teminat altına alındığı, nakliye sözleşmelerinde

eşya hasarları için toplam teminatın 1.000.000,00.- Euro olduğunun belirtildiği, muafiyet tutarının 750,00.- Euro olarak belirlendiği, sigortalanan sorumluluğun, nakliye sözleşmeleri başlığı altında; "…. Sürücülü olarak kiraladığı

motorlu taşıtlarlaifa ettiği ivazlı taşımacılık sözleşmeleri” olarak belirtildiği,

NakliyatAracılığı Sorumluluk (-----) Sigortasına konu olan teminatların arasında navlun faturası kesilen taşımalar yer aldığı, bu durumda sonuç olarak, davalı taşıyıcının zarar sorumluluğunun bulunduğu ve bilirkişi raporunda hesaplandığı üzere

davalı ------ poliçe teminatı kapsamında 580.460,10.- TL. zarar

bedelinden sorumlu bulunacağı,davalı taşıyıcının ise toplam 588.162,00.- TL. Tüm zarardan sorumlu olacakları, davadan önce davalılara ihbarın belgelenmemesi sebebiyle dava tarihinden itibaren faiz talep edilebileceği kanatine varılarak aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.