İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/641 K.2025/623

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/641

KARAR NO : 2025/623

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 09/07/2025

KARAR TARİHİ : 09/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle. Müvekkilim, ticari faaliyetleri kapsamında------- Şubesi nezdinde aldığı çek koçanlarından 1 adet çek keşide etmiştir. Aşağıda bilgileri verilen çek yazılmış olup daha sonrasında müvekkil tarafından ödemesi yapılmış olmasına rağmen çek koçanı müvekkilimize iade edilmemiştir.

İptali istenen çeke ilişkin bilgiler şu şekildedir; ---- Bankasına ait ------ sıra numaralı, 20.09.2019 ibraz tarihli 14.394,00 USD bedelli, lehtarı ise ---- Vergi Dairesi ------ vergi numaralı ------ adresinde mukim -------Yukarıda bilgisi verilen çekin aslı alacaklılar tarafından müvekkilime iade edilmemiştir.

Bu nedenle müvekkilim, çek koçanlarını bankaya teslim edememekte ve Kredi Kayıt Bürosu kayıtlarında bu çekler nedeniyle haksız şekilde riskli görünüme maruz kalmaktadır. Bu durum, müvekkilimin ticari itibarı açısından olumsuz sonuçlar doğurmakta ve ileride banka nezdinde yeni çek defteri verilmesine de engel teşkil etmektedir.

Bu nedenle mahkemenizce ilgili çeke ilişkin olarak çekin iadesi için ilan çıkarılmasını, ----- Sicili veyahut uygun görülecek bir gazetede ilan yapılmasını, talep ederiz.

Bu sebeple, TTK m. 796 ve İİK m. 164 vd. hükümleri uyarınca aşağıda bilgileri yer alan çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi ve gerekli ilan işlemlerinin yapılmasını, Müvekkilime ait ve yukarıda bilgileri belirtilen çeklerin zayi nedeniyle iptaline, İptal kararı verilmeden önce TTK 796 uyarınca ilanın yapılmasına,Yargılama harç ve giderlerinin davacı müvekkil üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava. TTK 757 vd. Maddelerine dayalı zayi nedeniyle davaya konu çekin iptali istemine ilişkindir.Dava, basit yargılama usûlüne tabi olup, çekişmesiz yargı işlerindendir. Dava TTK.'nun 818/s, 757,765 madde hükümlerine göre zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.TTK 757-765 maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre hesap sahibi ve çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniye kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651 maddesi uyarınca hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

(TTK.652)6762 sayılı TTK.711. maddesinin 3.fıkrası ----- sayılı kanunla 28.02.2009 tarihinden geçerli olarak yürürlükten kaldırıldığından ve 6102 sayılı TTK'nun 799.md. aynı yönde düzenleme bulunmadığından keşideci tarafından muhatabın ödemeden men edilmesi imkanı da kalmamıştır.HMK 114/h. maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle senedin zayi edildiği durumlarda senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651 ve 652 maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirtilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek yada borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. İptal davası açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.

Keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmamaktadır.

Somut olayda; Davacı tarafından davaya konu edilen ---- Bankasına ait ------ sıra numaralı, 20.09.2019 ibraz tarihli 14.394,00 USD bedelli, keşidecisi davacı olan, lehtarı ise ------olan çekin kayıp olması nedeniyle iptaline karar verilmesi istemiyle huzurdaki dava açılmış ise de; davacı vekili dava dilekçesinde dava konusu çekin keşidecisinin müvekkilinin olduğunu beyan etmiştir. Çeklerin keşidecisinin TTK'nın 757 vd. maddeleri gereğince iptal davası açma hakkı bulunmadığı, bu kapsamda davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığı anlaşılmakla, Dava şartı gerçekleşmediğinden davanın reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.