İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/347 K.2019/130

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2019/347 Esas

KARAR NO: 2019/130

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ: 08/10/2019

KARAR TARİHİ: 10/12/2019

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı Kooperatif tasfiye memuru dava dilekçesinde özetle;------ tarihinde tasfiye memuru olarak tescil edildiğini, ve hala tasfiye sürecinde olan,------ adresindeki --------- nolu Ticari işletmenin ----- tarihinde tasfiye kararı verildiğini, kooperatifin tasfiye sürecinde olduğundan ve işlerden anlamamaları nedeni ile bu zamana kadar genel kurul yapmadıklarını, ---- tarihinrde genel kurul yapmak istendiğinde tüm ticari deterlerin olmadığını fark ettiklerini, noterden yeni defterleri onaylatmak istediklerinde esski defterlerin zayi olduğuna dair zayi belgesinin isktenildiğini,

kooperatife ait bulunan tüm ticari defterlerin ve sair her türlü belge ve evrakların zayi olduğunu, yeni defterlerin noterden onaylatılabilmesi için ticari defterlerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE:

Dava hukuki niteliği itibariyle, TTK 82/7 maddesi uyarınca açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK.m.82/7 uyarınca; tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet nedeniyle ziyaı halinde, ziyaın öğrenildiği tarihten itibaren 15 günlük hak düşürücü sürede zayi belgesi istenmesi mümkündür.

Tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler (tacir tüzel kişi ise); yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ve karar defteridir.

TTK'nın 82/7 maddesine göre zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi olağanüstü hallerden ve önlenemez nedenlerden birinin olmasının yanında tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesi, basiretli bir tacir olmanın gerektirdiği özeni göstererek defter ve belgelerini saklaması ve zayi olmaması için üzerine düşen bütün yükümlülükleri özen ile yerine getirmesi gerekmektedir.

Dava, tacir sıfatına sahip olmakla Türk Ticaret Kanunu (TTK)'da belirtilen ilkelere uygun olarak tacir olmanın getirdiği sonuçlara tabi olan limited şirketin, y ticari defterlerinin ve belgelerinin eski sahipleri tarafından teslim edilmemesi iddiasına dayanan zayi belgesi verilmesi davasıdır.

Eski Ticaret Kanunu m. 68(1) de, tacirin defterleri ve belgeleri için saklama yükümlülüğü 10 yıl için, yeni TTK'nın 82 (1)-a-son cümlesinde aynı saklama yükümlülüğü emredici olarak, 82(5) hükmüne göre de maddenin a ve d bendinde belirtilen belgelerin saklama yükümlülüğü 10 yıl olarak belirtilmiştir. Yine eski ve yeni TTK'da tacirin basiretli davranma yükümlülüğü bulunmaktadır.

2008 yılında yürürlükte olan TTK m. 68 /son fıkrasında "tadadî" olarak, tacirin zayi belgesi alma olanağı ve şartlarına yer verilmektedir.

Buna göre, a) bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlarla ilgili talep söz konusu olmalı, b) zayi, yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir sebeple vuku bulmalı, c) kanuni 10 yıllık saklama mükellefiyeti içinde zayi gerçekleşmeli, d) tacir, ziyaı öğrendikten sonra 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer mahkemesinden talepte bulunmalıdır. Yeni TTK, m. 82 (7) hükmü ile eski hükme tamamen uyan düzenleme öngörerek bu uygulamaya devam etmiştir.

TTK m. 82(7) hükmünde de tadadî sayım olup, bu durum, davacı lehine bir düzenleme olmakla beraber, somut dava ve talebin incelenmesinde, davacı tarafından, kanunda sayılan yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afete eşdeğer veya benzer etkiye sahip bir olayın vuku bulduğunun iddia edilmediği, bu itibarla kanunda aranan bu şartın tadadî de olsa yerine gelmiş sayılamayacağı, Davacının iddiasının TTK'ya göre zayi belgesi verilmesi için yeterli sebep sayılamayacağı, (Yargıtay --- HD. --- E.---- K. ) bu itibarla --- günlük süreye ilişkin şartın da gerçekleşemeyeceği dikkate alınarak,

açıklanan gerekçelerle hukuken yerinde görülmeyen talebin reddine dair aşağıdaki gibi karar vermek gerekmiştir.