İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/225 K.2024/45

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/225

KARAR NO : 2024/45

DAVA

Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 08/04/2021

KARAR TARİHİ : 16/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;----. İcra Müdürlüğünün -----. sayılı dosyasından 08.12.2010 tarihinde 39.387.66 TL icra takibi başlatıldığını, ---- Asliye Ticaret Mahkemesinde ------.

Sayılı dosyada yapılan yargılama sonucunda davalıya 32.152.00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacı kooperatiften alınıp davalıya ödenmesine karar verildiğini, bozma talepli temyizin Yargıtay'da olduğu, davalıya iadesi kararlaştırılan 32.152.00TL:den 27.526.00 TL. kısmının aidat olduğu, kalan kısmın ise gecikme tazminatı olduğu, mahkemece iadesi kararlaştırılan 32.152.00 TL'nin ana borç faizi, yargılama giderleri ve icra masrafları dahil 47.779.52 TL.nin davacı kooperatif tarafından davalıya ödendiğini, davalının aidat bedellerinin tamamı -----.İcra Müdürlüğü ------sayılı dosyası kapsamında iade edildiği,

bu nedenle müvekkili kooperatifin davalı ...-borçlu olunmadığının tespitine, ---- İcra-----. sayılı icra takibinin iptaline karar verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının arabuluculuk ön şartını yerine getirmediğini, davacının menfi tespit davası açma hakkının zaman aşımına uğradığı, icra takip tarihinin 08.12.2010 olduğunu, -----Asliya Ticaret Mahkemesinde ------ Sayılı mahkeme dosyasının derdest olduğu, davacının mevcut dosyadaki iddia ve taleplerinin derdest dosyada mevcut olduğunu, davacı kooperatifin davalıya tahsis ettiği konutun teslim edilmemesi üzerine 15.07.2008 tarihli bilirkişi raporu ile 63.492.89 TL. rayiç bedel belirlendiğini, emsal rayiç bedeli şimdilik 32.152.00 TL.nin tahsilinin dava konusu yapıldığı,

davacı kooperatif tarafından davalıya ödeme yapılmamış olduğunu, ------İcra Müdürlüğünün -----sayılı dosyadaki takip dayanağı bozulması üzerine dosyaya gelen paranın tahsil edilmediğini, dosya harici ödemenin mevcut olmadığını, kesinleşmiş bulunan bir icra dosyası nedeni ile zaman aşımı talebinde bulunulamayacağını beyanla davanın reddine karar verilmesini yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, borçlu olunmadığının tespitine yönelik olarak açılan Menfi Tespit davasıdır.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi heyeti tarafından verilen raporda özetle; " davalıya davacı tarafından tahsis edilen konutun rayiç bedeli 63.492,89 TL olduğu, davalının istifa ettiğine dair bilgi ve belgenin mevcut olmadığı, diğer ortaklara tahsis ve teslim edilen konutun, davalı kooperatife tahsis ve teslim edilmediği, davacı-----Asliye Ticaret Mahkemesinde açtığı davda 32.152.00 TL.nin talep edildiği, mahkemede bu tutarın ödenmesine karar verildiği,

dosyanın Temyiz incelemesi için Yargıtay da bulunduğu, davacının haricen ödemede bulunduğu iddia ediyorsa da dosyada ödeme ile ilgili belgenin bulunmadığı" şeklinde rapor sunulmuştur.Tarafların itirazı ile Bilirkişi heyetine nitelikli hesap uzmanı eklenerek rapor tanzimi istenmiştir.15.09.2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; " Davalı ... davacı kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortak olmaması sebebiyle, KoopK.m.17 ve ana sözleşme m.15'e göre ödediği aidatlardan genel gider kesintisi yapılarak çıkma payı hesaplanmasının doğru ve olaya uygun olmadığı,

Davalının kooperatif ortaklığı Mahkeme kararıyla tespit edilerek kesinleşmiş olduğundan ve kendisine daire tahsis edilmesi imkanı kalmadığından, tazminat alacağının, Yargıtay'ın yerleşik içtihatları ile belirlenen kademeli hesaplama usulüne göre hesaplanması gerektiği, daha önce bu hesabın 15.02.2008 tarihli bilirkişi raporu ile yapılarak 63.492,89 TL olarak belirlenmiş olduğu, davacının bu hesaplamaya itirazının olmadığı ve zaten dosyada hesaplama için yeterli bilgi/belge olmadığı gözetilerek, yeniden hesaplama yapılmasına gerek olmadığı,

bu şekilde kesinleşen alacağı için davalının davacı kooperatiften hem---İcra Müdürlüğünün ----- dosyasında kapak hesabı üzerinden hem de -----.

İcera Müdürlüğü'nün ------ dosyası üzerinden takip tarihi itibariyle 31.340,89 TL asıl alacak ve fer'ileri kadar alacaklı olduğu," şeklinde rapor sunulmuştur.26.11.2023 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; " Davacıya ait 2010 Yılı yevmiye, kebir, envanter defterleri ile 2011 Yılı yevmiye ve kebir defterlerinin tasdik işlemlerinin yasal süreleri içerisinde yapıldığı, 2011 Yılı envanter defterinin bulunamadığı, 8.316,00 TL tutarında icra dosyasına yapılmış ödemenin 11.11.2010 tarih ve ----- yevmiye numarası ile kayıt altına alındığı, ancak dosya numarasının belli olmadığı,

11.11.2010 ve 30.06.2011 tarihleri arasında bu yıllara ait yevmiye defterlerinin incelenmesi sonucunda 32.152,00 TL tutarında bir ödeme kaydı görülmediği" şeklinde rapor sunulmuştur. Davalı tarafından varlığı iddia edilen bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (------). Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.

Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir ( ------).

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukuki ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer.

Çünkü hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı HMK m. 190. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (----).

----- Asliye Ticaret Mahkemesinin------ sayılı dosyasında davalı tarafından davacı kooperatife karşı kooperatif tarafından kendine tahsil edilen dairenin kendine teslim edilmesini bunun mümkün olmaması halinde de tazminat talebi ile dava açıldığı, davacı ... (mahkememiz dosyası davalısı) davalı kooperatiften (mahkememiz dosyası davacısı) 63.492,89 TL alacağının olduğunun mahkeme tarafından bilirkişi raporunda tespit edildiği, davacının 30/05/2007 tarihinde bir ıslah dilekçesi sunmuş olması sebebiyle yeniden ıslah dilekçesi sunamadığı,

ilgili mahkemece tarafından da taleple bağlı kalınarak 32.152,00 TL yönünden davanın kabulüne karar verildiği, verilen kararın Yargıtay incelemesinden geçerek 09/11/2021 tarihinde kesinleştiği, mahkemece iadesi kararlaştırılan 32.152.00 TL'nin ana borç faizi, yargılama giderleri ve icra masrafları dahil toplam 47.779.52 TL.nin tahsili için ----- İcra Müdürlüğünün -----sayılı dosya üzerinden takip başlatıldığı görülmüştür.-----.

Asliye Ticaret Mahkemesinin -----. sayılı ilamı Yargıtay ---- HD.'nin 09/11/2021 tarihli kararı ile kesinleşmiş ve üst yargı denetiminden geçmiş olup mahkememiz dosyasının davalısı olan ... davacı kooperatiften alacaklı olduğu tespit edilmiştir.

İlgili mahkeme dosyasının aşamalarında ıslah dilekçesi sunulmuş olması sebebiyle bilirkişi raporunda tespit edilen ve Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen bilirkişi raporu ile belirlenen bakiye alacağı için ıslah dilekçesi sunamaması sebebiyle eldeki davaya konu-----İcra Müdürlüğünün----( eski esas -----.) Sayılı dosyası ile mahkemece kabul kararında ıslah yapılamaması nedeniyle hükümde yer verilmeyen ancak rapor ile tespit edilen bakiye alacağının tahsili için icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda borçlu olmadığının tespiti hususunda ispat yükü davacı kooperatif üzerindedir. Davacı davalının takibe konu alacağının olmadığı veyahut da alacağın ödendiğini ispat etmelidir. Mahkememizce alınan bilirkişi raporlarında davacı kooperatif tarafından ---- İcra Müdürlüğünün -----.( eski esas------.) Sayılı dosyası borcuna mahsuben yapılmış bir ödeme tespit edilmemiştir.

Davalının davacı kooperatife 32.150 TL ödeme yapmış olması sebebiyle davalının taşınmazın teslim edilmemesi halinde ödediği bedeli talep edebileceği anlamını taşımadığı, teslim edilmeyen taşınmazın dava tarihindeki üzerinden değerlendirme yapılma gerektiğinden davacının ödediği bedel dışında talepte bulunamayacağına ilişkin talepleri yerinde görülmemiştir.

Alacağın varlığını tespit eden mahkeme ilamının 09/11/2021 tarihinde kesinleşmiş olması sebebiyle davacının zamanaşımı itirazları da yerinde görülmemiştir.

Neticeten davalının kooperatif tarafından taşınmazın teslim edilmemesi sebebiyle ---- Asliye Ticaret Mahkemesinin----- Sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile tespit edilen 63.492,89 TL kadar davacıdan alacaklı olduğu,-----Asliye Ticaret Mahkemesinin ----- Sayılı dosyasında kabulüne karar verilen 32.152,00 TL'nin tahsili için dava konusu olmayan ----- İcra Müdürlüğünün ------sayılı dosyası ile takip başlatıldığı, ıslah yapılamaması sebebiyle mahkemece hüküm altına alınmayıp ancak Yargıtay denetiminden geçen bilirkişi raporunda tespit edilen bakiye 31.340,89 TL daha alacağının olduğu, bakiye alacağın tahsili için----.

İcra Müdürlüğünün----- eski esas ----- Sayılı dosyası ile takip başlatmakta haklı olduğu ve davacıdan 31.340,89 TL daha alacağının bulunduğu, bu borç miktarı kadar davacının davalıya borçlu olduğu anlaşıldığından 31.340,89 TL yönünden davacının talebi haksız olduğundan davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup işlemiş faiz talebi davacının takip öncesinde temerrüde düşürülmemiş olması sebebiyle yerinde görülmeyerek işlemiş faiz talebi yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.

Her iki tarafın kötüniyet tazminatına ilişkin taleplerinin şartları oluşmadığından bu taleplerin de reddine karar verilmiştir.