İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/128 K.2025/337

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/128

KARAR NO : 2025/337

DAVA

Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 29/06/2022

KARAR TARİHİ : 18/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkil şirket ile davalı arasında-----plakalı ---- model -- davalı ile anlaşılmış olup, araç satış bedeli olarak toplam 460.000-TL ‘na taraflar anlaşmıştır. Söz konusu ----plakalı ----- model ----- marka -----araç bedeline ilişkin müvekkil şirket davalı tarafa.

Keşideci ----- Tarafından -----emrine düzenlenen ---- Şubesi’ne ait ------ çek seri numaralı, 30.07.2022 vade tarihli, 100.000-TL bedelli çek, Keşideci ----- Tarafından ----- emrine düzenlenen -----Şubesi’ne ait----- çek seri numaralı, 24.08.2022 vade tarihli, 40.000-TL bedelli çek, Keşideci ------Tarafından-----.emrine düzenlenen ---- Şubesi’ne ait ------ çek seri numaralı, 27.08.2022 vade tarihli, 40.000-TL bedelli çek, Keşideci ----- emrine düzenlenen ------ çek seri numaralı, 30.08.2022 vade tarihli, 100.000-TL bedelli çek, Keşideci -----Tarafından-----emrine düzenlenen ------ Şubesi’ne ait -------çek seri numaralı,

31.08.2022 vade tarihli, 40.000-TL bedelli çek olmak üzere toplamı 320.000-TL bedelli çekleri 11.05.2022 tarihli Tediye Makbuzu karşılığında, keşideci ---- Tarafından ---- emrine düzenlenen ----- Şubesi’ne ait ------ çek seri numaralı, 30.08.2022 vade tarihli, 140.000-TL bedelli çek 18.05.2022 tarihli Tediye Makbuzu karşılığında davalı tarafa teslim edilerek ----- plakalı ----- model --- ----- araç bedeline ilişkin Tediye Makbuzları karşılığında toplam 460.000-TL bedelli çekler müvekkil şirket tarafından davalıya verildiğini,

ancak araç satış bedeline karşılık davalı tarafa teslim edilen çeklere rağmen söz konusu aracın müvekkil şirkete devir teslimi gerçekleştirilmediğini, bunun üzerine müvekkil şirket adına tarafımızca ----- - Yevmiye numara ve 27.05.2022 tarihli İhtarname gönderilerek, ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 gün içinde ---- plakalı ---- model ---- marka -----aracın müvekkil şirkete satış işlemlerinin gerçekleştirilmesini veyahut satış bedeline ilişkin teslim edilen ihtarnamenin içeriğinde çek seri numaraları belirtilen çeklerin müvekkil şirkete iade edilmesini aksi takdirde;

yasal yollara başvurulacağı ihtar edildiğini, söz konusu İhtarname davalı tarafa 31.05.2022 tarihinde bizzat kendisine tebliğ edilmiş olunmasına rağmen belirtilen süre içerisinde ve işbu davanın açıldığı tarihe kadar söz konusu araç devir-teslim işlemleri gerçekleştirilmediği gibi, araç satış bedeline karşılık verilen çekler de müvekkil şirkete iade edilmediğini, öncelikle tedbiren; keşideci ----- Tarafından ----- emrine düzenlenen --- Şubesi’ne ait------ çek seri numaralı, 30.07.2022 vade tarihli, 100.000-TL bedelli çek, keşideci------.

Tarafından----- emrine düzenlenen ---- Şubesi’ne ait ----- çek seri numaralı, 24.08.2022 vade tarihli, 40.000-TL bedelli çek, keşideci -----Tarafından -----.emrine düzenlenen ---- Şubesi’ne ait ----- çek seri numaralı, 27.08.2022 vade tarihli, 40.000-TL bedelli çek, Keşideci ---- Tarafından ----. emrine düzenlenen ----- Şubesi’ne ait -----çek seri numaralı, 30.08.2022 vade tarihli, 100.000-TL bedelli çek, Keşideci -----Tarafından ----- emrine düzenlenen ---- Şubesi’ne ait ------- çek seri numaralı, 31.08.2022 vade tarihli, 40.000-TL bedelli çek, keşideci ----- Tarafından ---- emrine düzenlenen --- Şubesi’ne ait ----- çek seri numaralı,

30.08.2022 vade tarihli, 140.000-TL bedelli çeklere ilişkin teminatsız şekilde ödemeden men yasağı konulmasına ve açılacak İcra takibinin durdurulmasına.

Sayın Mahkemeniz aksi kanaatte ise İİK madde 72/2 gereği tarafımıza teminat için süre verilerek, yatırılacak teminat karşılığında ödemeden men yasağı ve açılacak icra takibinin durdurulmasını, yapılacak yargılama neticesinde müvekkil şirketin davalıya davaya konu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespit edilmesini, arıca yargılama giderleri ile karşı vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Dava dilekçesinde belirtilen ----- plakalı ----- model ----- marka ----- araca ilişkin, davalı müvekkil ile davacının herhangi bir anlaşması bulunmadığını, söz konusu araç müvekkile ait olmadığını, bu aracın kime ait olduğu, kime satıldığı, kime devredildiği veya araca ilişkin diğer hususlar için Noterler Birliği'ne müzekkere yazılarak bilgi edinilmesi ve konunun aydınlatılması mümkündür.

Zira, müvekkilin araçla herhangi bir ilişkisi bulunmadığını. müvekkil adına tescil veya devir yapılmamıştır, böyle bir kayıt bulunmadığını, dava dilekçesinde yer alan çeklerin alınma sebebinin, anılan araç ile ilgili hiçbir ilgisi bulunmadığını, tarafların kendi aralarında gelişen, farklı bir konudan dolayı alınmış çekler olduğunu, kaldı ki; buna ilişkin ispat yükü müvekkilde olmadığını, arz ve izah edilen nedenler ve re'sen Mahkemenizce gözetilecek nedenler ile; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

SAFAHAT

Huzurdaki davanın öncelikli olarak -----Tüketici Mahkemesinin -----Esas sayılı dosyası nezdinde ikame edildiği, mahkemenin 12/06/2023 tarihli kararı ile Tüketici Mahkemelerinin görevsizliğine uyuşmazlığın çözümünde Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğuna karar verildiği, gönderme kararı üzerine dosyanın ----. Asliye Hukuk Mahkemesine tevzii edilerek ------ Esas sayılı numarasına kaydedildiği, mahkemesince 03/01/2025 tarihli karar ile Tüketici Mahkemelerinin görevsizliğine uyuşmazlığın çözümünde Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğuna karar verildiği, gönderme kararı üzerine dosyanın mahkememizin yukarıda yer verilen esasına 13/02/2025 tarihinde tevzii edildiği görülmüştür.

DELİLLER

Araç sicil kayıtları, ----- Cumhuriyet Başsavcılığı----- soruşturma sayılı dosyası, -----. Noterliğinin ------ Yevmiye numaralı 27.05.2022 tarihli İhtarnamesi, --- Cumhuriyet Başsavcılığı ----- soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; dosyamız davacısının müşteki, davalısının ise şüpheli olduğu, güveni kötüye kullanma suçu iddiasına dayalı soruşturma yürütüldüğü, neticeten şikayete konu çeklerin araç satış bedeline dair verildiği hususunda iddiayı destekler delil olmadığı, olayın müşteki ile şüpheli arasında hukuki ihtilaf mahiyetinde bulunduğu, atılı suçun yasal unsurlarının oluşmadığı" gerekçe gösterilerek takipsizlik kararı verildiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, menfi tespit talebine ilişkindir. Arabuluculuk dava şartı bakımından yapılan değerlendirmede; Dosyaya ibraz edilen Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağının incelenmesinde; ----- Arabuluculuk Bürosu, büro dosya numarası ----- ve arabuluculuk numarası ------ olan başvurunun taraflarla ilgili olduğu, tarafların görüşmeye katıldığı ve fakat anlaşma sağlanamadığından 21/06/2022 tarihli son tutanağın düzenlendiği, bu haliyle arabuluculuk dava şartının yerine getirilmiş olduğu görülmüştür.

Somut olayda; taraflar arasında ----- plakalı ---- model ----- marka------ aracın 460.000-TL'ye satışı konusunda anlaşıldığı, bunun üzerine davacı tarafça davalı tarafa dava konusu toplam bedeli 320.000,00 TL olan ve dava dilekçesinde ayrıntılarına yer verilen çeklerin 11.05.2022 tarihli 320.000,00 TL bedelli Tediye Makbuzu ve 18.05.2022 tarihli 140.000,00 TL bedelli Tediye Makbuzu karşılığında teslim edildiği, ancak aracın davacı şirkete devir teslim işleminin gerçekleştirilmediği, ----- Noterliğinden ------ Yevmiye numara ve 27.05.2022 tarihli İhtarnamesi ile dava konusu aracın devir ve tesliminin davalı taraftan talep edildiği,

buna rağmen aracın aracın davacı şirkete devir teslim işleminin gerçekleştirilmediği iddia edilerek araç alım satımına ilişkin verilen çeklerden kaynaklı olarak davacı tarafın davalı tarafa borçlu olmadığının tespitinin talep edildiği görülmüştür.Davacı tarafın iddialarına mukabil, davalı tarafça davacı tarafla araç alım satımına ilişkin herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı, dava konusu edilen aracın kendi üzerine dahi kayıtlı olmadığı,

kambiyo senetlerinin soyut borç ikrarını içeren senet niteliğinde olduğunu, çeklerin alınma sebebinin davacı tarafça ispat edilmesi gerektiğini, ayrıca davacı tarafça dosyaya delil olarak sunulan tediye makbuzlarındaki imzanın da davalıya ait olmadığını belirterek davanın reddini talep ettiği görülmüştür.Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak, uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illî ilişkiye dayanır.

Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukukî işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır.

Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkideki talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, öğreti ve uygulamada bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır.

Bedelsizliğe dayalı menfi tespit davasının yasal dayanağı 6098 sayılı TBK nın 77 vd. maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmedir.

Zira kambiyo senetlerinde geçerli olan mücerretlik (soyutluk) ilkesi gereğince, temel alacağın mevcut olmaması veya geçersiz olması, kambiyo senedinin hükümsüzlüğü sonucunu doğurmamakta; buna karşılık temel ilişkideki sakatlık, kambiyo borçlusuna, borçlu olmadığının tespitiyle birlikte, alacaklıya karşı sebepsiz zenginleşme def’îni dermeyan etme hakkını vermektedir. (Yargıtay HGK nın ----- esas, ----- karar sayılı ilamı )---- HD ---- Esas ----- Karar sayılı ilamı.

"TBK'nın 207. maddesi, “Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler." düzenlemesi bulunmaktadır.

Madde hükmünden anlaşılacağı üzere, aksi kararlaştırılmadıkça satış sözleşmelerinde alıcı ile satıcının edimlerini aynı anda eda etmeleri esastır. O halde, alım satım akdine konu malı teslim almadan satıcıya avans ödemesi yaptığını iddia eden davacı, bu iddiasını ispat yükü altındadır.

Satış sözleşmesinde aksine bir anlaşma olmadığı takdirde, tarafların edimlerini aynı anda ifa etmeleri kural olduğundan, peşin satış karinesi uyarınca davacının davalıya avans niteliğinde çek ile ödeme yaptığını yazılı delillerle kanıtlaması gerekir. Ayrıca çek, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilen bir ödeme aracı olup, çekin de avans olarak verildiğini ispat yükü davacı üzerindedir. Diğer yandan çek, bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir.

Bu nedenle bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü, çekin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir." şeklindedir.

Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacı taraf keşidecisi olduğu dava konusu çekleri dava konusu aracın ileride yapılacak devir tescil işlemlerine mukabil olarak davalıya verdiğini, ancak davalı tarafından dava konusu aracın devir tescil işlemlerinin yapılmadığını iddia ederek bedelsizliğe dayalı menfi tespit isteminde bulunmuştur. Dava konusu çeklerin incelenmesinde davacının keşideci, davalının lehtar olduğu görülmektedir.

Davacı tarafından dava konusu aracın satışına ilişkin 11.05.2022 tarihli 320.000,00 TL bedelli Tediye Makbuzu ve 18.05.2022 tarihli 140.000,00 TL bedelli Tediye Makbuzu dışında yazılı bir sözleşme vs. yazılı delil ibraz edilememiştir.

Davacı tarafça ibraz edilen mezkur makbuzlarda yer alan imzaya davalı tarafça itiraz edilmesi üzerine imza incelemesi amacıyla makbuz asıllarının dosyaya ibrazı için davacı tarafa kesin süre verilmiş ancak kesin süre içerisinde makbuz asılları dosyaya sunulamamıştır. Bu haliyle, belge içeriğinde yer alan imzanın davalı tarafa ait olduğu davacı tarafça ispat edilememiştir.

Bununla birlikte dava konusu araca ilişkin aktif pasif sicil kayıtları incelendiğinde de aracın davalı adına hiçbir zaman kayıtlı olmadığı görülmüştür.

Neticeten, davacı tarafça dava konusu çeklerin iddia edilen araç satım işlemine ilişkin olarak davalı tarafa verildiği, bunun karşılığında tediye makbuzlarının alındığı hususlarının ispat yükü üzerinde olan davacı tarafça ispatlanamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.Yargılama giderleri bakımından yapılan değerlendirmede.

6100 sayılı HMK'nin 331/1, 332/1 maddeleri gereğince aynı yasanın 323.maddesinde sayılan yargılama giderlerinin, davanın red edilmiş olması nedeniyle HMK m. 326 gereği davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine karar verilmiştir.

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 26/2. maddeleri gözetilerek dava öncesi Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen arabuluculuk ücretinin de yine davanın red edilmiş olması nedeniyle hazineye gelir kaydedilmek üzere davacı taraftan tahsiline karar verilmiştir.