İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1074 K.2024/562

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/1074 Esas

KARAR NO: 2024/562

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 29/12/2022

KARAR TARİHİ: 04/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali (haksız eylemden kaynaklanan zarar nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

Davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili sigorta şirketinin ---------- numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Abonman Sözleşmesi ve ---------- numaralı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile --------- dava konusu olaya dair nakliye rizikolarına karşı sigortalandığını, ---------- bulunan ----------Şti’nin 38 kap dekoratif panel çit hasırı emtiasını, müvekkili şirketin sigortalısı -------- sattığını, emtianın davalı nakliyeciye ait araca yüklendiğini, emtianın taşıma sırasında davalı nakliye firması sürücüsünün kusurlu eylemi neticesinde zarar gördüğünü, hasar sonrası yapılan tetkikte zararın 1452,00 Euro olduğunun tespit edildiğini,

bu zararın müvekkil şirketin sigortalısı dava dışı ---------- şirketine ödendiğini ve haklarına halef olduğunu, kusurlu ve sorumlu şirkete karşı ödenen tutarın rücu edilmesi için başlatılan takibe davalı tarafından haksız olarak itiraz edildiğini belirterek davanın kabulü ile itirazın iptaline ve inkâr tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı şirketin aktif husumet ehliyeti, müvekkili şirketin pasif husumet ehliyeti yönünden davanın reddi gerektiğini, davacının sigorta sözleşmesi ve poliçe kapsamı dışında bir hatır ödemesi yaptığını, ödemenin yürürlükte olmayan bir poliçeye dayandığını,

davacının sigortalısının emtia üzerindeki menfaatini ispat etmesi gerektiğini; -------- Konvansiyonu uyarınca müvekkili şirkete (m.30) ihbar yapılmadığını. Davanın esasının--------- Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğunu.

İddia edilen hasar bakımından müvekkili şirkete atfı mümkün bir kusur bulunmadığını, davacının eksper raporuna dayanarak hasar sebebi olarak ani fren ve yol şartlarına uygun olmayan sürüşü gösterdiğini, müvekkilinin yükleme, istifleme ve ambalajlamadan sorumlu olmadığını, bu nedenle hasar sebebinin belirlenmesi gerektiğini; buna göre CMR m.17/4-c hükmünün uygulanması gerektiğini, aracın taşıma süreci içinde kaza vb durum yaşamadığını; davacı şirketin tazminat talebinin fahiş ve Konvansiyon hükümlerine aykırı olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğunun sınırlı olduğunu (CMR m.23).

Sovtaj bedelinin hesaplanmadığını;. İleri sürerek reddine, davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

Hukuki Nitelendirme, Delillerin Değerlendirilmesi ve Netice:Dava, Nakliyat Emtia Sigortası Abonman Sözleşmesi ve ---------- numaralı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalanan ürünün, taşıma esnasında zarar görmesi nedeniyle ödenen hasar tazminatının rücu edilmesine dair maddi tazminat davasıdır. Tensiple birlikte, - ---------İcra Müdürlüğü’nün ----------- sayılı takip dosyasının Uyap sistemi üzerinden dosyamız arasına alınmasına, - Davacı sigorta şirketine müzekkere yazılarak, ilgili hasar dosyasının bir suretinin Mahkememize gönderilmesinin istenilmesine ve

- ---------- Müdürlüğü’ne müzekkere yazılarak, davacı ----------Ş tarafından gönderilen, alıcısı dava dışı ----------- olan, 9/12/2021 işlem tarihli, 1452,00 Euro tutarlı işleme dair dekontun bir örneğinin Mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilniştir.Mahkememizce ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık, nakliyesi esnasında zarar gördüğü iddiası ile davacı sigorta şirketi tarafından hak sahibi dava dışı sigortalıya ödenen tutarın rücu kapsamında davalı şirketten talep edilip edilemeyeceği, davalı şirketin ödenen tutarın tahsili için başlattığı takibe karşı yaptığı itirazın yerinde olup olmadığı,

yerinde değilse inkar tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı şeklinde belirlenmiş, aynı celsede tahkikat aşamasına geçilerek dosyanın karayolu taşımacılığı alanında uzman bir bilirkişiye tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilmek suretiyle davalı şirketin taşıma esnasında vuku bulduğu iddia olunan zarar nedeniyle sorumlu olup olmadığı, bunun miktarı ve davalı yanın takibe karşı itirazının haklı olup olmadığı, rücu şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği konularında ayrıntılı ve hüküm tesisi ve denetime elverişli rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.3/8/2023 tarihinde sunulan raporda, "(...)

1) Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ---------- taşıma sürecinde hasar gören emtiadan dolayı dava dışı sigortalı firmanın uğradığı zararı tazminat eden davacı sigorta şirketinin, ödediği tazminatı davalı taşıyıcı şirketten talep edip edemeyeceği veya ne miktarını talep edebileceği ile taşıma sözleşmesinin davalıya atfı mümkün kusur olup olmadığı, tarafların oranının ne olduğu hususlarında ortaya çıktığı anlaşıldığı;

2) Davacı sigorta şirketinin, poliçe ile güvence altına alınan nakliye riskinden doğan sigortalısının zararını, yürürlükte ve geçerli bir poliçe hükümleri kapsamında 1.452,00 Euro ödeyerek tazmin ettiği ve TTK m.1472 gereği halef olarak işbu davayı açmaya hak kazandığının değerlendirildiği;

3) Dava dosyasındaki --------- belgesinde ----------- hasar şerhinin yer almasına ve davalı taşıyıcının da aksi yönde bir kanıt ileri sürememesine göre hasarın taşıma süreci içinde gerçekleştiği ve Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarına göre taşıyıcının hazırlamış olduğu belgelerden ya da beyanlarından hasardan haberdar olduğunun anlaşılması halinde kendisine CMR m.30 hükmüne uygun bir ihbar yapılmadığı yönündeki savunmasının TMK m.2 hükmüne uygun düşmediğinin değerlendirildiği;

4) Somut olayda zararın maddi olarak sebebinin iki nedene dayanabileceği; ilkinin gayet muntazam yapılan yüklemede bilinmeden bir hata (malzeme veya işçilik) olduğu, ikincisi ise normal trafik seyrinde yol ve yük şartlarına uygun olmayan bir sürüş şekli olduğu; bu iki sebebin birlikte veya ayrı ayrı zarara sebep olabileceği ancak tespit edilmesinin mümkün olmadığı; bu nedenle taşıma hukukunda zararın (yük ilgilisi, taşıyıcı ve sigortacı) paylaşılması ilkesine uygun olarak zararın imalatçı ve taşıyıcı arasında yarı yarıya paylaşılmasının hakkaniyete en uygun durum olacağı;

ancak ----------belgesi incelendiğinde davalı taşıyıcının aynı zamanda gönderen olduğu, eşyanın yükleme yerinin davalını adresinin bulunduğu -------- olduğu, gönderilenin de davacının sigortalısından başka bir firma olduğu, davalının taşıma sözleşmesini davacının sigortalısı ile yaptığı ve bu nedenle imalatçı --------- şirketinin taşıma sözleşmesinin tarafı olmadığı,

aynı zamanda ihracatın ---------- teslim şartlı olmasına göre emtianın araca yüklenmeden satıcının işyerinde alıcının tasarrufuna bırakılmış olduğundan dolayı imalatçı yükleme yapsa bile bunu davalı taşıyıcı adına ve hesabına yapmış olmasının gerektiği, bu nedenle davalı taşıyıcının hasarın tamamından sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.

5) Dava konusu talebin taşıyıcının sorumluluk sınırları içinde kalmasından dolayı davalı taşıyıcının somut olayda gerçek zarardan sorumlu olduğu; eksper raporundaki zararı hesaplamasının ve belirlenene sovtaj değerinin CMR m23/1-2 hükümlerine ve gerçek zarar ilkesine uygun olduğu ve davalı taşıyıcının 1.452,00 Euro hasar bedelinden sorumlu olduğunun değerlendirildiği;

6) Davacının talebine de uygun olarak davacının asıl alacağı üzerinden ve takip tarihinden itibaren yıllık %5 oranını aşmamak üzere (CMR m.27) 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesine göre kamu bankalarının bir yıllık Euro mevduatı için ödediği en yüksek faiz oranına göre faiz işletilmesinin yerinde olduğunun değerlendirildiği" belirlemelerine yer verilmiştir.

Rapor her iki tarafa tebliğ edilmiş, davalı şirket vekili itiraz dilekçesinde, "Bilirkişi tarafından itiraz dilekçemiz ekinde sunduğumuz ---------- belgesinin yükleme -------- olabileceği, bu belgede gönderenin imzasının bulunmadığı, dava dosyasındaki ---------- belgesinin ise gönderilenin imzası ve hasar şerhi bulunmasından dolayı teslimat --------- olarak değerlendirilebileceği belirtilmiştir.

Ayrıca, bilirkişi, taşıyıcının yükleme --------- tek taraflı olarak imza edip her zaman düzenleyebileceği, bu belgenin taşıyıcı tarafından sunulduğunda karşı tarafça kabul edilmediği müddetçe taşıyıcı lehine delil kabul edilmeyeceği belirtilmiştir. Ancak bilirkişi tarafından yapılan işbu tespitler hukuka aykırıdır.

Zira, daha evvel bilirkişi raporuna itiraz dilekçemizde belirttiğimiz üzere, dosyada mübrez bulunan ---------- belgesi hatalıdır, müvekkil şirket yalnızca taşıyıcı olup gönderici firma --------- Şti.'dir. Nitekim, alıcı firmanın da dava dışı sigortalı değil ------------ isimli bir firma olması bu durumu desteklemektedir. Olması gereken ----------- yerine şoföre sehven yanlış ---------- verilmiş olup bu --------- kontrol edilmeden alıcı tarafından da imzalanmıştır.

Bahsi geçen maddi hata açık bir şekilde ortadadır.Diğer taraftan, bilirkişi tarafından karşı tarafça kabul edilmediği müddetçe delil teşkil etmeyeceği belirtilmişse de yalnızca ---------- belgesi değil dosyaya ibraz edilen ------------ belgesi de incelenmelidir. Nitekim, davacı tarafından dava dilekçesinde açık bir şekilde "--------- Şti." firmasına ait eşyaların taşımacılığının ------------- tarafından yapılacağı belirtilmiştir.

Bu husus dosyaya sunduğumuz ------- ve --------- belgesi ile uyumludur. Benzer şekilde, -------- belgesinde alıcının ---------- olduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafından da bu husus dava dilekçesinde belirtilmiş durumdadır. Nitekim, ----------- belgesi tek taraflı olarak düzenlenebilecek nitelikte bir belge de değildir. Dava dosyası kapsamında maddi bir hata bulunduğu açıkça ortada iken bilirkişi tarafından yapılan değerlendirmeler hukuka aykırılık teşkil etmektedir.

Ayrıca, dosyada mübrez bulunan hatalı ----------- belgesine dayanıldığında davacının dava dilekçesinde belirttiği hususlar ile delilleri birbiriyle uyumlu olmadığından ispat yükünü yerine getirmemiş sayılacağı açıktır.

Dolayısıyla, dosyaya ibraz edilen ---------- belgesi, gümrük beyannameleri incelenerek bilirkişi tarafından değerlendirme yapılması gerekirken bu husus göz ardı edilmiştir" demek suretiyle rapora karşı itiraz etmiş ve dosyanın ek rapor alınması için bilirkişiye tevdine karar verilmesini talep etmiştir.İzleyen celsede, "Dosyanın, önceki raporu düzenleyen bilirkişiye tevdi ile davalı tarafın itiraz beyanları ile sınırlı olmak üzere ek rapor düzenlenmesinin istenilmesine" karar verilmiş, 3/1/2024 tarihinde sunulan ek raporda,

"(...) 1. Dosyaya Hatalı Olarak Sunulan ---------- Belgesinin Rapora Esas Alındığı İtirazı Öncelikle davalı ---------- şirketi vekilinin itirazında sunmuş olduğu --------- yükleme ------- olabileceği değerlendirilmekle birlikte, gönderenin imzası da bulunmamaktadır. Dava dosyasındaki ---------- belgesi ise gönderilenin imzası ve hasar şerhi bulunmasından dolayı teslimat -------- belgesi olarak değerlendirilmiştir.

Taşıyıcı yükleme ----------- tek taraflı olarak imza edip gönderene verebilir veya bir benzerini (sadece kendisinin imzası olmasından dolayı) her zaman düzenleyebilir. Söz konusu --------- belgesi gönderen tarafından sunulduğunda eşyanın taşıyıcıya teslim edildiğini, yüklemesinin yapıldığını ve -------- belgesi içeriğinde yer alan sair kayıtlara uygun olduğunu ispat eder.

Ancak taşıyıcı tarafından sunulduğunda, karşı tarafça kabul edilmedikçe taşıyıcı lehine delil kabul edilmez.İkinci olarak --------- teslim şeklinin de -------- üzerinde yer aldığından “satıcının emtiayı kendi işyerinde alıcının tasarrufuna” bıraktığı ve bu nedenle satıcının emtiayı araç üzerine yükleme yükümlülüğü bulunmadığı; böyle bir görevi yapmış ise bunu ya alıcının adına ve hesabına ya da taşıyıcının adına ve hesabına yapmış olduğu şeklindeki değerlendirmenin aynen muhafaza edilmesi gerekmektedir.

İki -------- belgesi ile faturalar ve konişmento talimatı birlikte değerlendirildiğinde ise -----------şirketinin sadece üretici firma ve emtiayı --------- (Sigortalı, taşıma sözleşmesinin tarafı) firmasına---------- teslim şartlı olarak sattığı, ---------- şirketinin de ---------- şirketine emtiayı sattığı; konişmento talimatının ----------alındığı anlaşılmaktadır.Davalı vekilinin sunduğu -------- belgesinde gönderilen davacını sigortalısı --------- şirketi, dava dosyasındaki ----------- belgesinde gönderilen ----------.

Kısaca iki --------- belgesinin hiçbirinde sigortalı/satıcı/ihracatçı --------- şirketinin alıcısı ----------- şirketi değildir.

Bu durum varış gümrüğünden sonra davalı taşıyıcının acentesi veya alt taşıyıcısı tarafından emtianın ---------- sınırları içinde varış adresine kadar tekrar taşınacağını göstermektedir; çünkü konişmento talimatı alıcının adresinde teslim şartını içermektedir.Sonuç olarak davalı --------- şirketinin emtianın --------- teslim şartlı satılmasına göre tüm taşıma hizmetlerini de üstlenmesinin söz konusu olabileceği değerlendirilerek Kök Raporda benimsenen görüşlerin muhafaza edilmesinin yerinde olacağı kanaati hasıl olmaktadır.

2. Zarar Sebebinin Belirlenemediğinde Taşıyıcıya %25 Kusur Atfı Gerektiği Yönündeki İtiraz Davalı vekilinin itirazında işaret ettiği Yargıtay kararları hasar sebebinin yükleme hatası mı yoksa sürüş hatası mı olduğunun tespit edilemediği durumlar için değil, hasar sebebinin yükleme hatası olduğunun tespit edildiği durumlarda ikinci dereceden kusurlu olarak taşıyıcının nezaret yükümlülüğünü ihlal etmesi sebebiyle verilen kusur oranıdır.İtiraz edilen kusur oranı bakımından sunulan kararlar somut olaya uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

Zararın paylaşılması ise taşıma hukukunun özel hükümlerle düzenlenmesinin ve sınırlı sorumluluk kuralının benimsenmesinin temel gayesidir.Bu noktada, oransal olarak belirlenmesi bakımından kusur ve sorumluluk hususlarından her türlü niteleme, takdir ve değerlendirme yüce mahkemeye aittirIII.

Ek Sonuç:Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, Sayın Mahkeme tarafından yapılan işbu ek görevlendirme, tüm dosya içeriği ile yukarıda arz edilen inceleme ve değerlendirme sonucu;Kök Raporda benimsenen kanaat ve görüşlerin muhafaza edilmesinin yerinde olacağı" tespitlerine yer verilmiştir.Tüm dosya kapsamı ve denetime ve hüküm tesisine elverişli rapor içeriği birlikte değerlendirildiğinde; davacı sigorta şirketinin --------- numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Abonman Sözleşmesi ve ---------- numaralı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile ----------- dava konusu olaya dair nakliye rizikolarına karşı sigortalandığı,

--------- bulunan --------Şti’nin 38 kap dekoratif panel çit hasırı emtiasını, müvekkili şirketin sigortalısı --------- sattığı, emtianın davalı nakliyeciye ait araca yüklendiği, emtianın taşıma sırasında davalı nakliye firması sürücüsünün kusurlu eylemi neticesinde zarar gördüğü, hasar sonrası yapılan tetkikte zararın 1452,00 Euro olduğunun tespit edildiği, bu zararın müvekkil şirketin sigortalısı dava dışı --------- şirketine ödendiği ve haklarına halef olduğu, kusurlu ve sorumlu şirkete karşı ödenen tutarın rücu edilmesi için başlatılan takibe davalı tarafından haksız olarak itiraz edildiği;

davalı ----------- şirketinin emtianın ------------ teslim şartlı satılmasına göre tüm taşıma hizmetlerini de üstlenmesinin söz konusu olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesisi edilmiş; alacağın mahiyeti gereği likit olduğu değerlendirilmekle davalı aleyhine inkar tazminatına hükmedilmiştir.