İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/434 K.2024/598

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/434 Esas

KARAR NO: 2024/598

DAVA

İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 05/06/2022

KARAR TARİHİ: 11/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan istirdat (ticari satımdan kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

Davacı vekili dilekçesinde, "Müvekkil ..., ---------- Şti. tarafından cirolanarak alacağına karşılık olarak kendisine verilen, ---------- Şubesi'ne ait, --------- Şti.

Tarafından keşide edilmiş, 10.02.2020 keşide tarihli, ----------- seri numaralı, 38.000,00-TL. bedelli, ---------- iban nolu hesaptan verilen çek cüzdanında iken, -------- ---------- ---------- ile giderken çaldırmış ya da kaybetmiş olduğu için ----------- Soruşturma Sayısı ile ihbarda bulunmuş ve ----------- E. sayı ile çek iptali davası açmıştır.

Çek iptali davasında çek için ödemeden men yasağı kararı verilmiş olup karar ilgili bankaya tebliğ edilerek işlenmiştir. ----------- Soruşturma Nolu ihbar nedeniyle ---------- Karar No ile soruşturmaya yer olmadığına karar vermiş ancak söz konusu bu karardan sonra davalı ... isimli kişinin ----------- İcra Müdürlüğü'nün, ----------- E. sayılı dosyası ile söz konusu çek nedeniyle icra takibi başlatmış olduğu öğrenilmiştir.

Bunun üzerine müvekkil bu kez,---------- Soruşturma Sayısı ile suç duyurusunda bulunmuştur. Söz konusu çeki müvekkil, ticari ilişki içerisinde olduğu---------Şti.'nden teslim almıştır. Davalı -------- ile müvekkilin herhangi bir şekilde kişisel ya da ticari ilişkisi yoktur. Müvekkil, ... isimli kişiyi tanımamaktadır. Çeki, müvekkil cirolayarak davalı ... vermemiştir.

Yine müvekkil, çeki herhangi bir şekilde ... vermemiştir. ... isimli kişinin çeki ne şekilde eline geçirmiş olduğunu müvekkil bilmemektedir.---------- İcra Müdürlüğü'nün, ---------- E. sayılı dosyaya sunulan çekin incelenmesi halinde de görüleceği üzere müvekkilin çek üzerinde cirosu yoktur. Müvekkil, söz konusu çeki cirolayarak piyasaya sürmemiştir.

Tüm bu nedenlerle söz konusu çekin davalı ... alınarak müvekkile verilmesi için işbu çekin istirdatı davasını açmak zorunlu olmuştur" demek suretiyle keşidecisi ---------- Şti., keşide yeri---------- olan, -------- Şubesi'ndeki ---------- iban nolu hesaptan verilen, 10.02.2022 keşide tarihli, ---------- çek nolu ve 38.000,00-TL. bedelli çekin, haksız yere elinde bulunduran davalı ... istirdatı ile tarafımıza verilmesine,

çekin tahsil edilmiş olması halinde çek bedelinin işlemiş ve işleyecek en yüksek ticari faizi ile birlikte davalından tahsili ile tarafımıza verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde, "Müvekkil yukarıda yazılı adreste zirai tarım aletleri üretimi ve pazarlaması ile iştigal eden bir esnaftır. Müvekkil esnaf işletmesi olarak işletmesinde çek, bono ve sair kambiyo niteliği olan, olmayan senetler ile alışveriş yapmaktadır.

Özellikle kambiyo senetlerinin tedavül güvenliği ve --------- ciro ile cirolanabilmesinden dolayı müvekkil esnaf işletmesinde çokça kambiyo üzerinden ticaret yapmaktadır. Müvekkil yıllardan beri esnaf olarak hayatını idame ettirmekte olup esnaf işletmesi üzerinden çokça alışveriş yapmaktadır. Müvekkilin esnaf işletmesine ilişkin iş yeri açma ruhsatı ve diğer tüm belgeler bilahare mahkemenize sunulacaktır.

Davacı yan kötü niyetli olarak müvekkilin alacağına kavuşmasını engellemeye çalışmaktadır. Müvekkil ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmayan kambiyo senedini iyi niyetli olarak ciro yolu ile tedavüldeyken kesb etmiş olup kötü niyetinden bahsetmek mümkün değildir. Ancak davacı ve ciro silsilesinde ismi bulunan --------- Şti -------- İcra Müdürlüğünde başlatmış olduğu takibe yönelik yetki itirazında bulunmuş ve mahkemece yetkisizlik kararı verilmiştir.

Söz konusu yetki itirazına ilişkin iş bu davamız dışı ---------- Şti arasında danışı8klı dövüş söz konusu olup her iki taraf yönünden vekalet ilişkisi aynı avukat tarafından yürütülmektedir. Çek yönünden ödeme yapmamak ve çek şikayetinden suçun unsurlarının oluşmamasını sağlamak üzere çek iptal ve zayi davası açmak kötü niyetli tüm keşideci ve cirantalar için moda hali almış durumdadır.

Müvekkil ciro silsilesinde bir kopukluk olmayan kambiyo vasfına haiz çekin meşru hamili durumunda olup davacı yanca haksız bir şekilde alacağına kavuşması engellenmeye çalışılmaktadır. İstirdat davasında davacının, senedin rızası dışında elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran kişinin kötü niyetini veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğunda ispatlaması gerekir" demek suretiyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Hukuki Nitelendirme, Delillerin Değerlendirilmesi ve Netice:Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792 nci maddesine göre açılan çekin istirdadı davasıdır.6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür'' hükmü düzenlenmiştir.

Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

"… 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir. Zayi olan çekin istirdadı talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını, ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir .

Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının karakoldaki ifadesinde, çeki arkadaşına vermek üzere kendi adına yazdığını ve cüzdanında iken kaybolduğunu beyan etmiş olduğu, çek iptali davasında sunduğu 13.02.2018 tarihli dilekçede de çekin arkasının davacı tarafça cirolanmış halde ofisinden çalındığını beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Davalı ... -------- ise, çekin aralarındaki araç kiralama ilişkisine istinaden elden davacıya yaptığı ödemenin karşılığı olduğunu beyan etmektedir.

Davalı hakkında yapılmış bir şikayet ve açılmış herhangi bir ceza davası da dosya kapsamında beyan edilmiş değildir.Yukarıda da açıklandığı üzere, ispat yükü üzerinde olan davacı tarafça, sözkonusu çekin rızası dışında elinden çıktığına, davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğuna dair herhangi bir delil sunulmadan, yalnızca çalındığı yönündeki kendi beyanlarına istinaden çekin istirdadının talep edildiği görülmekte olup, çekin davacı tarafından cirolanmış halde davalının elinde bulunması karşısında,

mahkemece davanın ispatlanamadığından dolayı reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırı bir yön görülmemiş" .Mahkememizce ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık, davanın, çekin kaybedilmesi iddiasına dayalı açılan iptal davasında davacı tarafa verilen süre içinde açılan çekin istirdadı davası olduğu,

uyuşmazlığın davalıların dava konusu çeki kötü niyetle veya ağır kusurlu olarak ellerinde bulundurup bulundurmadıkları, çekin iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı şeklinde belirlenmiş, aynı celsede tahkikat aşamasına geçilerek --------- soruşturma sayılı dosyasının gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.Müştekisi (davacı) ..., şüphelileri ise davalı ... ve dava dışı ---------- olan soruşturmada, başsavcılıkça, "(...) Müştekinin şikayetine konu çekin ------- İcra Dairesi -------- sayılı dosyasından istenildiği,

çeki son olarak ciro edenin şüpheli ... olduğu,Şüpheli ... alınan ifadesinde özetle, çeki --------- alacağı karşılığında aldığını, müştekiyi tanımadığını, suçlamaları kabul etmediğini, Şüpheli --------- alınan ifadesinde özetle, çeki ...alacağı karşılığında aldığını, suçlamaları kabul etmediğini, Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, müştekinin kaybettiğini iddia ettiği çek incelendiğinde çekte müştekinin cirosunun olmadığı,

şüphelinin son ciranta olduğu ve ticari ilişki kapsamında çeki aldığını beyan ettiği, müştekinin suça konu çekin zilyetliğinde olduğuna ve zilyetliğindeki çeki kaybettiğine dair olay yerini ve anını gösterir güvenlik kamerası kaydı olmadığı için herhangi bir tespit yapılamadığı, tanık beyanı bulunmadığı, çek yaprağının kayıp olmasında müştekinin kusurunun bulunduğu, bu aşamada 3. şahıslara atfedilebilecek kast yahut kusurun bulunmadığı,

neticede Cumhuriyet Başsavcılığımızın kayıp eşyaları bularak sahibine iadesi gibi bir görevinin olmadığı da nazara alınarak somut olayda kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf suçunun işlendiğine dair kamu davasını açmaya yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmadığı anlaşılmakla;Olay hakkında 5271 sayılı CMK'nın 172/1 maddesi uyarınca kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına" denilmek suretiyle takipsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.Ayrıca --------- Şubesine ait --------- Şirketi tarafından keşide edilen 10.02.2022 vade tarihli -------- seri nolu çekin bankalarına ibraz edildiği bildirildiğinden,

----------- Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak, çekin ibraz tarihinin, keşide edenin açık kimlik ve adresinin, ibraz sonucu yapılan işlemin ve çekin ibraz halindeki arkalı önlü fotokopisinin çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.Çek incelendiğinde, dava dışı --------- Şti.tarafından keşide edilen 38000,00 TL tutarlı çekin muhatabının ---------- Şti.olduğu, dava dışı ---------- tarafından bankaya ibraz edildiği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla çek üzerinde davacının cirosu ya da çekin ona ciro edildiğine dair herhangi bir kayıt söz konusu değildir.Davalı vekili (4) numaralı celsede, "Cevap dilekçemizi aynen tekrar ederiz, davacı yan kötü niyet iddiasını ispat etmesi gerekir, bunu ispat edememiştir, davanın reddine karar verilmesini talep ederiz, eksiklik varsa bu aşamada eksiklikler giderilsin, mazeret mahkemenin takdirindedir" şeklinde beyanda bulunmuştur.Yukarıda anılı yasa hükümleri doğrultusunda çekin istirdadının talep edilebilmesi için davacı tarafça, sözkonusu çekin rızası dışında elinden çıktığı,

davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğu dosya kapsamında ispat edilemediğinden, (5) numaralı celsede, davacıya, davalı ... çek nedeniyle alacaklı olup olmadığı, çeki kendisinden önceki dava dışı ---------- ticari ilişkisi nedeniyle devralıp almadığı hususlarında yemin metni hazırlayıp davalıya tebliği için iki haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiş, talimat mahkemesince alınan beyanında davalı ...,"Keşidecisi ---------- Şti., keşide yeri ---------- olan, --------- Şubesi'ndeki ----------- iban nolu hesaptan verilen, 10.02.2022 keşide tarihli,

---------çek nolu ve 38.000,00-TL. bedelli çek nedeniyle alacaklıyım, çeki ----------- isimli kişiden aramızdaki ticari ilişki nedeniyle devraldım, ---------- çeki cirosuz olarak devraldım, ben --------- çeki cirolamadığının farkına varamadım, çünkü sürekli ticaretimiz devam ediyordu, çeki çalmadım, kaybolan bir çeki bulmadım, çeki haklı yere elimde bulunduruyorum" şeklinde beyanda bulunarak yemini eda etmiştir.Dosya kapsamında, davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğu ispat edilemediğinden sübut bulmayan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.