İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/229 K.2025/193

T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/229

KARAR NO : 2025/193

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)

DAVA TARİHİ : 07/11/2022

KARAR TARİHİ : 11/11/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Türkiye terlik ve ayakkabı sektörünün öncülerinden -----(Bundan sonra "/----- ŞİRKET" olarak anılacaktır.) ait bilgiler: Müvekkil şirketin temelleri 1994 yılında atılmıştır.

Müvekkil şirket ayak sağlığını rahatlığını kaliteyle birlikte konforu hedef alarak terlik ve ayakkabı sektörüne girmiş Türkiyenin bilinirliği yüksek, köklü bir markasıdır. ---- markası, Türkiyede ----- İl sınırları içinde 24.000 m2 alan üzerine kurulu 18.000 m2 kapalı alan içerisinde terlik ve ayakkabı üretimi yapan -------- İle birlikte, üretimi yapılan ürünlerin tanıtım, pazarlama ve satısını gerçekleştirmektedir.

Tasarım hakkına tecavüz teşkil eden fiiller SMK m.81'de düzenlenmiştir.

Buna göre, tasarım sahibinin izni olmadan tasarım ürününün aynısını veya genel bir bakış ile farkı bulamayacak şekilde benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme akdetmek amacıyla tavsiye vermek, ticari saikle kullanmak veya bu saiklerle elde bulundurmak, başka yollardan ticaret alanına çıkarmak, ithal etmek, tasarım sahibi tarafından lisans sağlanması şeklinde verilmiş hakları tasarım sahibinin izni olmaksızın genişletmek ya da bu hakları lisans sözleşmesinin tarafı olmayan kişilere temlik etmek ve nihayet tasarım hakkını gasp etmek fiilleri tasarım hukukunda tasarım hakkına tecavüz anlamına gelmektedir.

Nitekim bir süre önce davalı şirket tarafından müvekkil şirketin tescilli tasarımı olan ----- numaralı terlik tasarımının ----- markası ile piyasaya sunulduğu, satışının yapıldığı, ticari saikle kullandığı veya bu saiklerle elde bulundurulduğu duyumu alınmıştır. Bu hususta ---- internet sitesi üzerinden ilgili terliklerin "-----" satıcı ismi ile , satıcı ünvanı olarak ------ Üzerinden satışının yapıldığı görülmektedir. Davalı hakkında ----.

Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ----- dosyasıyla delil tespiti yaptırılmış, bu dosya kapsamında alınan ekteki bilirkişi raporu ile ;”Tespit talep eden tarafın dosyaya sunmuş olduğu kendilerine ait numunenin------ numaralı çoklu tescil içeriğindeki 3 numaralı tasarıma ait olduğu, Tespit talep eden tarafa ait ----- numaralı tescil içeriğindeki 3 numaralı tasarım ile karşılaştırılan karşı tarafa ait olduğu iddia edilen ------ markalı ---- numunenin genel izlenim itibariyle benzer olarak algılandığı,

detayda yapılan farklılıkların aynı tasarımın versiyonlarıymış gibi algılanmasına yol açtığı" kanaatine varılmıştır. örüldüğü üzere davalı şirket, müvekkilin itibar ve şöhretinden, uzun yıllar süren ürün ve kalite oluşturma gayretinden haksız surette yararlanarak kazanç elde etmektedir. Müvekkilin tüm tüketici nezdinde büyük ilgi ve tüketim yarattığı tasarımın haksız kullanımı nedeniyle müvekkil aleyhine müşteri ve gelir kaybına neden olmakta, haksız kazanç elde etmektedir.

Bu husus 6769 Sayılı kanun hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle, işbu davanın açılması zarureti hâsıl olmuştur. SMK MADDE 150 uyarınca Sınai mülkiyet hakkına tecavüz sayılan fiilleri işleyen kişiler, hak sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür.

Hak sahibinin uğradığı zarar, fiili kaybı ve yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında SMK Md. 151/2/b uyarınca seçimlik haklardan "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç." dikkate alınarak hesaplama yapılmasını talep ediyoruz. Bu hususta bilirkişi incelemesi davalı şirketin ticari defterleri ile tüm gerekli evraklar incelenerek elde edilen kazancın hesaplanmasını talep ederiz.

Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazancın hesaplanarak tazminat miktarının belirlenmesinin mümkün olmaması halinde ise sınai mülkiyet hakkı kapsamında kazancın hesaplanmasında hakkaniyete uygun bir tazminatın hesaplanmasına karar verilmesini talep ediyoruz.

Davalının aynı hizmet sektöründe iltibas yaratacak şekilde kullanmak şeklindeki davranışlarının ağırlığı ile müvekkil şirketin ve tasarımının piyasadaki imajı ile; güvende ve manevi ticari varlığında meydana gelen kayıp ve zarar durumu dikkate alınmak sureti ile müvekkilin manevi zarara uğradığı çok açıktır. Bu husus dikkate alınarak müvekkil güvenilirliğinin manevi zarara uğradığının tespiti ile manevi tazminata hükmedilmesini talep etmekteyiz.

YARGITAY ---- HUKUK DAİRESİNİN ----- 26.1.2021 T. İlamı da işbu davamıza örnek teşkil etmektedir. İlgili kararı EK olarak sunmaktayız. İşbu Dava konusu tescilli terlik tasarımlarının davalının satışını yaptığı, piyasaya ticari amaçla sunduğu ve bu amaçlarla bulundurduğu terlikler ile şekli itibariyle çok benzer olması dolayısıyla müvekkil şirketin manevi ticari varlığındaki kaybın yani ticari itibarının zedelenmiş olduğunun kabulü gerekmektedir.

Şöyle ki, doktrindeki görüşe göre tasarım hakkının ihlali durumlarında ticari itibarın zedelenmesi, zararın mevcudiyetine ilişkin karine olarak kabul edilmelidir.

KARŞI İDDİA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı, huzurdaki davada maddi ve manevi tazminat talep etmektedir. Davacı işbu tazminat taleplerini HMK md. 107 uyarınca belirsiz alacak davası olarak talep etmiştir. Nitekim; dava dilekçesinin 1. sayfasındaki "Harca tabi değer" başlıklı kısımda ve 7. sayfasının "SONUÇ VE İSTEM" başlıklı kısmın 5 nolu bendinde maddi ve manevi tazminat taleplerini belirsiz alacak davası olarak açıldığı sabittir.

Yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararları kapsamında belirlenebilir talepler yönünden belirsiz alacak davası açılması hukuka aykırıdır. Bununla birlikte manevi tazminat bir bütün olup; ıslah yoluyla artırımı, kısmi veya belirsiz alacak davasına konu yapılması hukuken de mümkün değildir. Nitekim, içtihatta bu yönde olup.

Yargıtay ------ Hukuk Dairesi ------ İlamında ",.Öğretide ve Yargıtay Kararlarında manevi tazminat davasının kısmi dava olarak açılamayacağı, ıslah yoluyla da talebin artırılamayacağı benimsenmektedir. Manevi tazminat bir bütündür. Duyulan acı ve üzüntünün karşılığı dava yolu ile belirlenip karşı tarafa bildirildikten sonra arttırılması veya yeni bir dava açılarak istenmesi mümkün değildir. Manevi tazminatın takdirinde hakime çok geniş takdir yetkisi verilmiştir.

Ödemenin uzaması, paranın değerindeki düşüşler, enflasyon nedeni ile alım gücünün azalması gibi etkenlerle hükmedilecek miktarın faizi ile birlikte tahsilinin, zararı karşılamaktan uzak olması, manevi tazminatın bölünerek istenmesini haklı göstermez.

O halde manevi tazminat istemi, manevi tazminatın bölünmezliği kuralına aykırı biçimde kısmi veya belirsiz alacak davası olarak açılamaz ve manevi zararın HMK'nın 107. maddesine göre dava yolu ile tespiti de istenemez." hükmü ile manevi tazminatın belirsiz alacak davası yoluyla talep edilmesinin hukuken mümkün olmadığını karara bağlamıştır. Bu nedenle; söz konusu manevi tazminat talebine ilişkin davanın öncelikle usul yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir.

DELİLLERVEGEREKÇE

Dava, davacı adına tescilli ----- numaralı tasarımına yönelik davalı tarafından tecavüzde bulunulup bulunulmadığı tespiti halinde tespiti ve durdurulması ile maddi ve manevi tazminat taleplidir.Mahkememizde aldırılan 25/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda.

Davacı yanın ---- nolu çoklu tasarımlarından 3 no.lu tasarımı ile dosya kapsamında sunulan ürün ve ------ nolu tasarım karşılaştırıldığında tasarımların aynı tasarımcının elinden çıkmış olduğu algısının uyandıracak derecede benzer olduğu, dosya kapsamındaki ürün ve --- nolu tasarımın davacı yanın ---- nolu çoklu tasarımlarından 3 no.lu tasarımına tecavüz teşkil ettiği, davacı yanın maddi tazminat talebinin ticari defterlerin incelenmesinden sonra hesaplanabileceği ve manevi tazminat talebinin mahkemenin takdirinde olduğuna dair raporunu sunmuşlardır.

Mahkememizde aldırılan 31/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda. Davacı yanın --- nolu çoklu tasarımlarından 3 nolu tasarımı ile dosya kapsamında sunulan ürün, --- nolu tasarım ve ----- no.lu tasarım karşılaştırıldığında tasarımların aynı tasarımcının elinden çıkmış olduğu algısının uyandıracak derecede benzer olduğu,

dosya kapsamındaki ürün ve --- nolu tasarımın davacı yanın ------ nolu çoklu tasarımlarından 3 no.lu tasarımına tecavüz teşkil ettiği, Davacının tercihine göre SMK 151/2b maddesine göre, “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç”a göre Davalı tarafın dava konusu üründen elde ettiği kazanç tespit edilemediği için 2022 yılında elde ettiği kazanca göre 640.740,67 TL'ya kadar maddi tazminat talep edilebileceği, Davacının Manevi tazminat talebine ilişkin değerlendirme ve karar Sayın Mahkemenin taktirinde olduğuna dair raporunu sunmuşlardır.

Mahkememizde aldırılan 21/07/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda; Davacı vekilinin tercihine göre SMK 151/2b maddesine göre, “Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç”a göre Davalının ilk tespit tarihinden dava tarihine minimum ürettirip satılabileceği miktar üzerinden hesaplanan kazanca göre davacının 74.689,89 TL'ya kadar maddi tazminat talep edilebileceği, Davacının Manevi tazminat talebine ilişkin değerlendirme ve karar Sayın Mahkemenin taktirinde olduğuna dair ek raporunu sunmuşlardır.Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.

Dosya kapsamı, mevcut deliller ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirmede.

Davacının ---- numaralı çoklu terlik ve sandalet tasarımlarının tescilli sahibi olduğu, davalı tarafından bu tasarımların kullanıldığı ürünlerin satıldığı iddiasıyla tecavüzün tespiti, men' i ve refi ile maddi manevi tazminat talep edildiği, davalı tarafından davaya konu tasarımın dava dışı---- adına tescilli ----- numaralı tasarım kapsamında olduğu belirtilerek davanın reddinin talep edildiği, ----- Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin ----- sayılı dosyasında yaptırılan tespit ve aldırılan 14/07/2022 tarihli bilirkişi raporunda davalı tarafından satışa sunulan ürünlerin davacı tasarımlarına benzer olduğunun belirtildiği,

mahkememizce aldırılan 25/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda davalı ürünlerinin davacı tasarımındaki 3 no.lu tasarıma tecavüz ettiği yönünde görüş bildirildiği, daha sonra hem itiraz hem de mali yönden aldırılan 31/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda tecavüz olduğu görüşünde ısrar edildiği, maddi tazminat yönünden ise 640.740,67 TL hesaplama yapıldığı, mali yönden hesaplamanın yanlış olması sebebiyle aldırılan 21/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda ise 74.689,89TL tazminat talep edildiği, buna göre dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacının ----- numaralı çoklu terlik ve sandalet tasarımlarının tescilli sahibi olduğu,

davalı tarafından satışa sunulan ürünlerin davacı tasarımına benzer olduğu yönünde üç ayrı bilirkişi raporu alındığı, tasarım konusunun uzmanlık gerektiren hususlardan olması sebebiyle tasarım hakkına tecavüzü içeren SMK 81/1-a) kapsamında tecavüz oluştuğu kanaatine ulaşıldığı her ne kadar davalı vekilince ürünlerin dava dışı --- adına tescilli ----- numaralı tasarım kapsamında satıldığı iddia edilmiş ise de SMK 155/1 Maddesi uyarınca önceki sınai mülkiyet hak sahibine karşı tecavüz davalarında sonraki tarihli tescilin ileri sürülemeyeceği gibi celp edilen ----.

Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin -----Sayılı dosyada iş bu tasarımın sahibi olan dava dışı ------ aleyhine açılan davada da tecavüzün tespitine maddi manevi tazminatın kabulüne karar verildiği bu şekilde davalı savunmalarına itibar edilmediği, davacının tecavüz sebebiyle SMK 149.

Maddesi uyarınca maddi manevi tazminat talep edebileceği, SMK 151/2-b) kapsamında yaptırılan bilirkişi incelemesinde davalının davaya konu ürünler ile ilgili olarak ayrı fatura ve defter sunulmadığından, davalının tüm gelirleri üzerinde orantılı olarak hesaplama yapıldığı ve 74.689,89 TL tazminat hesabı yapıldığı,

bu rakamın dosya kapsamına uygun olduğu her ne kadar davalı tarafça bu rakama da itiraz edilmiş ise de tecavüz sabit olduğundan davalının ihlale konu ürünler ile ilgili ne kadar satış yaptığını ancak davalı defter ve kayıtlarında yer alması gerektiği, davalı tarafında bu yönde ayrı defter ve kayıt sunmadığından hesaplamanın ancak orantısal olarak yapılması gerektiği, bu yöndeki itirazlara bu nedenle itibar edilmediği, manevi tazminat talebi yönünden ise incelenen mali veriler, davacı markasının sektörel olarak bilinirliği, ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde talep edilen 10.000,00 TL tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu,

kabul edilen tazminatlara tespit tarihi olan 10/06/2022 tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi işletilmek suretiyle neticeten davanın kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.