İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/608 K.2024/310

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2020/653 Esas

KARAR NO: 2024/223

DAVA: Alacak

DAVA TARİHİ: 16/09/2014

KARAR TARİHİ: 21/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı -------- Şti arasında imzalanan 22/05/2013 tarihli işletme amaçlı kira sözleşmesi ile " ------- Cad. -------- Sok.

No:------- -------- " adresinde kurulu mülkiyeti -------- şirketine ait olmakla birlikte sözleşme tarihinde finansal kiralama sözleşmesi gereğince müvekkili şirketin kiracısı bulunduğu -------- marka-------- sistem numaralı ---------- emar cihazı ile diğer tıbbi cihazlar / işletmenin tümünün / emar görüntüleme merkezini davalı şirket tarafından kullanılması / işletilmesi ve karşılığında müvekkili şirkete sözleşmede belirlenen şartlarda kira ödenmesi kararlaştırıldığını, sözleşme süresince işletmenin davalı tarafından işletilmiş ve müvekkili şirket tarafından taraflar arasında kararlaştırılan şekilde davalı şirkete fatura tanzim edildiğini,

12/04/2006 tarihinde taraflar arasında işletme amaçlı kira anlaşması sonlardırma protokolü yapıldığı bu protokol ile kira ilişkisinin 01/06/2006 tarihi itibarı ile sonlandırılması ve işletmenin teslim alındığı gibi iadesi kararlaştırıldığı ancak protokole rağmen işletme ve özellikle emar cihazının kararlaştırılan tarihte teslim alındığı şekilde teslim edilmediğini,

bunun üzerine davalı şirkete gönderilen -------- Noterlik 15/12/2006 tarih ------ y. sayılı ihtarı ile söz konusu taşınmazın ve içerisindeki elektronik cihazların davalıya teslim edildiği şekilde ayıpsız ve çalışır durumda ve borçsuz olarak teslim edilmesi ihtar edilmişse de taşınmaz ve diğer elektronik cihazların çalışır vaziyette müvekkiline teslim edilmediğini, müvekkilinin bu nedenle ciddi zararlara ve gelir kaybına uğradığını, emar cihazının çalışır duruma getirilmesi için çeşitli işlemler yapıldığını ancak davalı ... tarafından arızanın ne olduğu ve nasıl giderileceğinin bir türlü tespit edilemediğini,

netice olarak cihazın çalıştırılamadığını, ancak buna rağmen davalı --------- müvekkilinden sürekli hizmet bedeli adın altında ödemeler talep ettiğini, bunun karşılığında davalı --------- bir grup çekler verildiğini, müvekkili tarafından davalı ... aleyhine --------- E. sayılı dosyası üzerinden menfi tespit davası açıldığını ve davaya konu çeklerin iptaline karar verildiğini, ayrıca bu süreçte menfi tespit davasına konu çekler için --------- D: İş sayılı ihtiyati haciz kararı alındığını ve-------- E. sayılı dosyada uygulandığını,

yapılan bu haciz sırasında --------- marka emar cihazına ait 3 adet kart davalı ... tarafından yasaya usule aykırı şekilde haciz edildiğini, bu konuda -------- E. ile şikayette bulunulduğunu mahkemece 22/12/2006 tarihli kararla icra müdürlük işleminin iptaline ve haczedilen menkullerin kendisine iadesine karar verildiğini,

yapılan bu işlemler sonucu cihazın kullanılamaz ve müvekkili şirketin ticari faaliyetini sürdüremez hale geldiğini belirterek müvekkili şirketin faal olduğu süreçte kira ilişkisinden önce yıllık 900.000,00 TL ciro ve 500.000,00 TL kar ile çalışan bir şirket iken işletmeyi davalı -------- da kiraladıktan sonra gelir olarak yıllık ortalama 350.000,00 TL civarında gelir elde ettiğini, bu kapsamda tarafların ticari defterleri incelediğinde müvekkilinin son 3 yılda hiçbir faaliyette bulunmadığını ve gelir elde etmediği ve bundan sonrada hiçbir gelir elde edemeyeceği, bu süreçte faaliyette bulunsa idi.

Yaklaşık 1.050.000,00 TL gelir elde edeceğini, ayrıca davalıların yasaya aykırı davranışları sonucu son 3 yılda yaklaşık 2.225.000.000,00 TL maddi zarara uğradığını belirterek fazlaya dair haklar saklı kalmak üzere müvekkili şirketin toplam zararlarının tespiti ile şimdilik 10.000,00 TL maddi zararın davalılardan ticari avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalılardan -------- Şti vekili 08/01/2010 günlü cevap dilekçesi ile davacının dava dilekçesinde öne sürdüğü taleplerin hukuki mesnetten yoksun olduğunu, taraflar arasında yapılan sözleşmenin 31/05/2006 tarihinde bittiğini ve cihazın kendileri tarafından teslim anında bakımla mükellef olan --------- şirketi mühendislerince yapılan incelemede anılan cihazın çalışır durumda olduğunu ekte sundukları teknik hizmetler raporunda açıkça görüldüğünü müvekkili şirket tarafından teslimattan sonra cihazın elektrikler kesildiği anda --------- gazı ısınması nedeniyle -------- olup;

çalışamaz duruma geleceği görünerek bu arızanın giderilmesi için --------- Noterlik tarafından 05/12/2006 tarihinde-------- y. numarası ile gönderilen ihtarnameye rağmen gelip yaptırmadığını, bu hususunda gizli ayıplardan sayılacağını bildirerek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Davalı ... Vekili Cevap Dilekçesinde Özetle.

Cihazın ------- modeli olup; kullanım ve bakım şartlarına uygun davranılmadığı, yetkisiz müdahalelerde bulunulduğu bütün bunların üzerine -------- ------- ------- depremi yaşandığı aylarca hasarlı bina içerisinde olumsuz koşullarda bakımsız olarak bırakıldığı,

düzenli olarak ikmal edilmesi gereken ---------- gazının para harcamamak için doldurulmadığını, ayrıca emar cihazının müvekkili ile davacı arasında akdedilmiş bir servis sözleşmesi kapsamında bakımını yaptığı bir cihaz olmadığını, müvekkili şirketin sonucu garanti etmediğini, cihazın çalışamamasının sonuçlarının teknik servise yüklenemeyeceğini, cihazın -------- kapsamı dışında kalmış eski bir model olduğunu belirterek davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyanla reddini savunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, alacak davasıdır.Eldeki dava, Mahkememizin -------- esas -------- karar sayılı kararının ------- kararında;"..davacı açmış olduğu işbu dava ile; kiralanan MR cihazının kendisine kullanılır halde teslim edilmemesi ve alınan servis inceleme raporuna göre de cihazın kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle oluşan, dava tarihinden önceki son üç yıla ilişkin mahrum kaldığı kazanç kaybının tahsilini talep etmiştir.

Önceki Yargıtay ilamı ile de belirlendiği üzere; teslim borcunun gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle davacının uğramış olduğu kazanç kaybının tazmin edilmesi gerekir. Ne var ki kiraya veren de zararın artmaması için üzerine düşeni yapmalı, bu konuda gereken çabayı göstermelidir.

Bu durumda davalının tazminat sorumluluğu, tamiratın mümkün olup olmadığının anlaşılıncaya kadarki inceleme ve araştırma süresi ile davacı tarafından aynı işlevde yeni bir cihazın piyasadan temin edilebilme süresi toplamı kadar süre ile sınırlıdır.

Bu nedenle konusunda uzman bilirkişi marifetiyle belirtilen sürelerin tespiti ile bu süre ile sınırlı olarak belirlenecek kar kaybının hesap edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu yön göz ardı edilerek cihaz bedeli ya da tamir bedeli talep edilmediği halde makine değerini aşacak şekilde tazminata hükmedilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulması.." şeklinde gerekçe ile kaldırılarak dosyanın mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.Bozma kararı doğrultusunda dosyanın rapor sunan bilirkişiye tevdi edildiği, 19/03/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

"..davaya komu cihaz ile aynı veya yakın özellikte, çalışan 2.el yenileştirilmiş bir MR cihazın yurtdışından araştırılıp bulunması, ithal edilmesi, üretimden uzun zaman önce kaldırıldığı için üreticiden servis desteği kalmamış olan bir cihazda, teknik eğitimini almış, konusunda ehil uzmanların bulunması, sistemin kurulacağı yerin teknik özel eğitimli ekipler tarafından hazırlığı ve mekanik montajı, --------- bobinlerinin süper iletken konuma getirilmesi için sıvı helyum ile doldurulması ve manyetik alanı oluşturmak için ---------- bobinlere akım verilmesi,

hassas elektronik ölçüm aletleri ile kalibrasyonları yapılarak devreye alınması ve faal duruma getirilme süreci ortalama 1 yılı bulduğu, bir yıl kadar sürebilecek muadil bir cihaz temin sürecinde kâr kaybının ne kadar olabileceğinin , davacı tarafın mali kayıtlarının muhasebeci bilirkişi tarafından incelenmesi sonucunda sağlıklı bir şekilde hesaplanabileceği.." şeklinde rapor sunulmuştur.

Bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, tarafların bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçesi sunduğu, mahkememiz 24/03/2022 tarihli 3 nolu ara kararı gereği, bilirkişi raporunda davacının defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak tazminat hesaplamasının yapılması gerektiğini belirttiği anlaşıldığından dosyanın davacı defterlerinin incelenmesi hususunda ve rapor sunan bilirkişi ile birlikte bir mali müşavir bilirkişiden rapor düzenlenmesinin istenildiği, 25/10/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;

"..Ticari Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden: Davacı şirketin 2007-2008 ve 2009 yılları arasına ilişkin ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında yapıldığı, kapanış tasdiklerinin yapılmadığı, davalı Şirketin Teknik Bilirkişi Raporuna İtirazları Yönünden: Raporumuzun Değerlendirme bölümünde açıklandığı üzere, davalı ---------- vekilinin rapora itirazlarının yerinde olmadığı, teknik yönden 19.03.2022 tarihli rapor kanaatlerinin aynen geçerli olduğu,

davacının Kâr Kaybı Yönünden: Heyet üyesi teknik bilirkişinin değerlendirme ve tespitleri doğrultusunda, davacı şirketin 2003-2004-2005 yıllarındaki faaliyet kârının aritmetik ortalamasına göre (bir) yıllık kâr kaybının 51.055,57 TL hesaplandığı.." şeklinde rapor sunulmuştur.Ek raporun taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davalı --------- tarafından itiraz dilekçesi sunulduğu,

itirazlar doğrultusunda sadece dava konusu MR makinesi yönünden makinenin teslim tarihi olarak belirlenen 01/06/2006 tarihindeki 1 yıllık kar kaybı bedelinin belirlenmesi için dosyanın yeni bir elektrik elektronik mühendisi ile birlikte rapor sunan bilirkişiye tevdine karar verilmiş, 05/11/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

"..davacının Kâr Kaybı Yönünden: Raporumuzun Genel Değerlendirme / İrdeleme bölümünde açıklandığı üzere, Sayın Mahkemenin vermiş olduğu görev doğrultusunda, davacının davalı kaynaklı 2006 yılında elde edebileceği net faaliyet kârının 41.406,96 TL olabileceği hesaplandığını, davalı kaynaklı toplam faaliyet kârının sözleşme devam etmesi durumunda 2006 yılının tamamında 41.406,96 TL olabileceği hesaplanabilmiş olsa da, taraflar arasında yapılan “işletme amaçlı kiralama sözleşmesi” nde MR cihazı dışında işletilen mommografi, ultrasonografi ve renkli doppler cihazlarının gelirlerinin dosya kapsamına göre ayrıştırılmasının mümkün olmadığı,

hesapların bu detayda takip edilmediği, bu detayda verilerin incelenen defterler ve diğer mali verilerde bulunmadığı.." şeklinde rapor sunulmuştur.Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı ile davalılardan --------- Şti. arasında 22/05/2003 başlangıç tarihli 2 yıl süreli kira sözleşmesinin varlığı hususunda herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Sözleşme ile davalı şirkete, davaya konu -------- marka --------- sistem numaralı --------- emar cihazı ile diğer tıbbi cihazlar - işletmenin tümü - emar görüntüleme merkezinin kullanılması ve işletilmesi amacıyla kiralandığı ve kira süresi bitiminde ilgili görüntüleme cihazının doğal kullanımdan kaynaklanan yıpranmışlıklar ile birlikte çalışır durumda kiraya verene teslim edilmesi gerekirken kiraya verene bu nitelikte teslim edilmediği anlaşılmaktadır.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 96. (TBK.112) maddesinde alacaklının, borçludan borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle tazminat isteyebilmesi için, bu yüzden bir zarara uğramış olması gerektiği, düzenlenmiştir. Sözleşmeden kaynaklanan zarar müspet zarar olacağı gibi, menfi zarar da olabilir.

Müspet zarar; borçlu edayı gereği gibi ve vaktinde yerine getirseydi alacaklının mameleki ne durumda olacak idiyse, bu durumla eylemli durum arasındaki farktır. Diğer bir anlatımla, müspet zarar, sözleşmenin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan zarardır ki kuşkusuz kâr mahrumiyetini de içine alır.Kâr kaybı ise, kârdan mahrum kalma karşılığı meydana gelen zarardır.

Burada kârdan yoksun kalan kusurlu eylem yüzünden mal varlığında ileride meydana gelecek çoğalmadan mahrum kalır. Kâr kaybı zararının müspet zarar kapsamında bulunduğu şüphesizdir.

Somut olayda; davacı açmış olduğu işbu dava ile; kiralanan MR cihazının kendisine kullanılır halde teslim edilmemesi ve alınan servis inceleme raporuna göre de cihazın kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle oluşan, dava tarihinden önceki son üç yıla ilişkin mahrum kaldığı kazanç kaybının tahsilini talep etmiştir. Önceki Yargıtay ilamı ile de belirlendiği üzere; teslim borcunun gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle davacının uğramış olduğu kazanç kaybının tazmin edilmesi gerekir.

Ne var ki kiraya veren de zararın artmaması için üzerine düşeni yapmalı, bu konuda gereken çabayı göstermelidir.

Bu durumda davalının tazminat sorumluluğu, tamiratın mümkün olup olmadığının anlaşılıncaya kadarki inceleme ve araştırma süresi ile davacı tarafından aynı işlevde yeni bir cihazın piyasadan temin edilebilme süresi toplamı kadar süre ile sınırlıdır.Davaya komu cihaz ile aynı veya yakın özellikte, çalışan 2. el yenileştirilmiş bir MR cihazın yurtdışından araştırılıp bulunması, ithal edilmesi, üretimden uzun zaman önce kaldırıldığı için üreticiden servis desteği kalmamış olan bir cihazda, teknik eğitimini almış, konusunda ehil uzmanların bulunması,

sistemin kurulacağı yerin teknik özel eğitimli ekipler tarafından hazırlığı ve mekanik montajı, -------- bobinlerinin süper iletken konuma getirilmesi için sıvı helyum ile doldurulması ve manyetik alanı oluşturmak için -------- bobinlere akım verilmesi,

hassas elektronik ölçüm aletleri ile kalibrasyonları yapılarak devreye alınması ve faal duruma getirilme süreci ortalama 1 yılı bulacağı, davacının davalı kaynaklı 2006 yılında elde edebileceği net faaliyet kârının 41.406,96 TL olabileceği bilirkişi raporunda belirlenmiş olup, davacının kar kaybının 41.406,96 TL olduğu kabul edilerek bu miktar üzerinden davanın davalı -------- Şti yönünden kısmen kabulüne karar verilmiş, diğer davalı --------- yönünden, bu davalı yönünden daha önce verilen kararının Yargıtay bozma gerekçesinde bulunmaması nedeniyle bozma öncesi aynı gerekçelerle bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.