İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1025 K.2024/130

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/1025 Esas

KARAR NO: 2024/130

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 23/12/2022

KARAR TARİHİ: 15/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı, 1997 yılında kurulan --------- 1 adet hissesi bulunduğunu, kooperatife ait arsa üzerinde müvekkili yüklenici ile anlaşıldığını, inşaat maliyetinin kooperatif üyeleri tarafından karşılanması sureti ile projenin yapımına başlandığını, davalı ise anılı kooperatifte bulunan hisselerini (1 adet) ödenmeyen eski aidat borçlarının, inşaat maliyet bedellerinin müvekkili tarafından karşılanması ve ayrıca bunlara ilave hisse bedeli olarak 490.000-TL ödenmesi konusunda mutabık kalındığını, ayrıca müvekkilinin protokol bedeli kadar vade günü de aynı 490.000 TL bedelli teminat senedi de verdiğini,

müvekkilinin davalıya karşı herhangi bir borcu bulunmadığını, davalı 490.000 TL bedelli senedi uhdesinde tuttuğunu, ve müvekkillerinin icra tehditi altında olduğunu, iş bu sebeple borçlu olmadığının tespitine, senedin tahkikat boyunca mahkeme kasasında saklanmasına, %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin tacir sıfatın haiz olmamaları sebebi ile görev itirazlarının olduğunu, davacının davayı açmakla hukuki yararı bulunmadığını, ve hukuki yarar bulunmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının iddiasının aksine söz konusu senet müvekkilinin uhdesinde olmadığını, protokol hükümlerinde teminat senedinin verileceğine ilişkin hüküm bulunmadığı gibi söz konusu kambiyo senedinin bono vasfında olduğunu, her ne kadar davacı, teminat senedi olduğunu iddia ettiği bononun devir protokolüne istinaden verildiğini iddia etmiş ise de,

prokol hükümlerine bakıldığında teminat senedi verileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığının görüleceğini, bono metninde teminat kaydı ibaresinin olmadığını, açıklanan nedenlerden dolayı davanın reddine, %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle; menfi tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasıdır.Taraflar arasındaki uyuşmazlık ise; davacılar tarafından keşide edilen davalının lehtarı olduğu, 31/12/2022 vade tarihli, 490.000,00 TL bedelli bononun davalıya teminat olarak verilip verilmediği, bu bono nedeni ile davacıların davalıya borçlu olup olmadığı hususunda uyuşmazlık olduğu tespit edilmiştir.Davacılar vekili tarafından ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğu,

mahkememiz 26/12/2022 tarihli kararı ile davacı vekilinin talebinin İİK 72/2 ve HMK 389 maddeleri uyarınca kabulü ile "31/12/2022 ödeme tarihli, Lehtarı --------, keşidecisi --------, kefili -------- Şirketi olan 490.000,00 TL bedelli 1 adet senet" hakkında %15(73.500,00 TL) teminat karşılığı, 3.kişileri kapsamamak kaydıyla, davalı yönünden icra takibi yapılmasının önlenmesine karar verildiği görülmüştür.Taraflarca bildirilen tüm deliller toplanmış,-------- Esas sayılı dosyasının bir suretinin dosyamız içerisinde alındığı,

mahkememiz 13/04/2023 tarihli 4 nolu ara kararı gereği, dosyanın kooperatif alanında uzman bir bilirkişiye tevdi edilerek davacıların davalı adına kooperatif adına ödeme yapıp yapmadığı, ne kadar ödeme yaptığı, kooperatif kayıtlarında davacıların hisse sahibi görülüp görülmediği, hisse devrinin yapılıp yapılmadığı, dava konusu bono ile ilgili kaydın olup olmadığı,

davacı tarafın kooperatifte başka hisseler alıp almadığı hususunda rapor düzenlenmesi için bilirkişiye tevdi edilmiş, 30/10/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"..davacı ----------Şti.'nin davalı --------- adına dava dışı ------- inşaat ödemeleri yaptığı, 2021 ve 2022 yıllarında gerçekleşen bu ödemeler toplamının 737.955,00 TL (Yediyüzotuzyedibindokuzyüzellibeş Türk Lirası) olduğu,

kooperatif kayıtlarında dava tarihi itibarıyla davacıların, davalı ---------- ile imzalanan Geçici Devir Protokolü'ne dayalı olarak ---------- hisse sahibi görülmediği ancak Geçici Devir Protokol'de belirtilen 490.000 TL'lık senet ödemelerinin yapılmasına ve kooperatife inşaat harcamalarının-------- adına yapılmasına bağlı olarak dava tarihinden sonra 20.01.2023 tarih ve -------- sayılı yönetim kurulu kararıyla davacı ------- Şti.'nin kooperatife hisse devrinin ve üyeliğe kabulünün kanun ve ana sözleşmeye uygun olarak yapıldığı,

dava konusu bononun ödendiğine ilişkin belgeler dava dosyasında ve raporumuz ekinde(EK:4)mevcut olup bu ödemeye ilişkin doğrudan taraf konumunda olmayan -------- ticari defter kayıtlarında herhangi bir işlemin yapılması beklenmemeli, 31.12.2022 tarihli 490.000 TL bono bedelini davacının davalıya ödediği banka dekontlarından anlaşılmakta olup ancak senedin davalı tarafından davacı --------- Şti.'ne iade edilmediği ve davacının ise davalıya borcu kalmadığı anlaşılmakta, --------- 2021 yılı faaliyetlerine ilişkin 29.06.2022 tarihinde yapılan genel kurulu.

Hazirun Cetveli'nde(EK:3) --------- Şti.'nin. dava tarihi itibarıyla birden çok hissesi olduğu görülmekte Ve yönetim kurulu karar defterlerinde, davacı ---------- gibi üyelerin hisse devirlerinin kayıtlara işlenmediği anlaşılmakta olup dava tarihinden sonra 20.01.2023 tarih ve ---------sayılı yönetim kurulu kararıyla davacı----------- Şti.'nin Geçici Devir Protokolü yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olarak davacı -------- dahil bazı üyelerden elde ettiği ortaklıklara ilişkin kooperatife hisse devrinin ve üyeliğe kabulünün kanun ve ana sözleşmeye uygun olarak yapıldığı,

dolayısıyla davacı yüklenici firmanın kooperatifte benzer şekilde başka hisseler de elde ele ettiği anlaşılmakta olduğu.." şeklinde rapor sunulmuştur.Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından dava konusu bononun davalıya teslim edildiğine dair herhangi bir bilgi ve belge sunulmamış olup, davalıda bu bononun kendisine verilmediğini savunmaktadır. Dava icra takibinden önce açılan menfi tespti davasıdır.

Dava konusu bononun icra takibine konu edilmesi halinde bu bononun davalı lehtara teslim edildiği belirli olacakken, takipten önce açılan menfi tespit davasında dava konusu bononun davalı lehtara teslim edildiği belirli değildir. Bu nedenle davacının dava konusu bonodan dolayı borçlu olmadığına ilişkin menfi tespit davasında ilk öncelikle bononun davalı lehtara teslim edildiğini ispatlaması gerekir.

Bonunun davalı lehtara verildiği ispat edilemediğine göre davacının bu bono nedeniyle borçlu olmadığını talep etmesi de mümkün olmadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.