İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/304 K.2025/720

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/304 Esas

KARAR NO:2025/720

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 02/04/2025

KARAR TARİHİ : 18/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalıya ait----- plakalı araçların ile davacı şirket tarafından işletilen ---- ücretlerini ödemeden ihlalli geçiş yaptığını, geçiş ücretlerinin tahsili için ------- Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, borçlu davalının takibe kötü niyetli ve haksız olarak itiraz ettiğini, açıklanan nedenlerle, borçlunun itirazının iptaline, icra inkar tazminata hükmedilmesine karar verilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket yetkilisi cevap dilekçesinde özetle. Şirketine ait ---- plakalı aracında ------ hesabının bulunduğunu, bütün geçişlerinin ödemeleri otomatik olarak banka hesabında bulunan ----hesabından ödemesi yapıldığını, ilk defa böyle bir olayla karşılaştığını, ---geçiş bilgilerini kontrol ettiğinde davacı şirket tarafından işletilen --- kullanılarak yapılan geçişten--- tarihinde ---- yönündeki geçişinin ------ ödeme listesinde 112,00 TL olarak ödendiğinin görüldüğünü,

ancak bu geçişten iki saat sonra geri dönüş istikametinde aynı yolu kullanarak yapılan geçişte davacı şirket tarafından tarafına açılan davanın konusu olan geçiş ücreti ile ilgili ---- kayıtlarında herhangi bir bilginin bulunmadığını, bununla ilgili tarafına herhangi bir bildiride bulunulmadığını, bilgi verilmediği için bu ödemenin yapılmadığını, ayrıca ilgili geçiş neden ihlalli bir geçiş neden ihlalli bir geçiş olduğu anlaşılmadığını, aynı gün saat 16.10 da ----- yönüne geçiş yaptığı -----kayıtlarında mevcut olduğu ve ödemesi yapılmadığını, açıklanan nedenlerden dolayı davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava Hukuki niteliği itibariyle İtirazın İptali davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık ise: davalı adına kayıtlı ----- plakalı aracın davacının işletmesinde bulunan otoyoldan ihlalli geçişi nedeniyle, geçiş ücreti ve ceza tutarına yönelik başlatılan----- Esas sayılı icra takibine davalının yapmış olduğu itirazın İİK 67 maddesi gereğince iptali ile icra inkar tazminatı isteminden ibarettir.

Davacı vekili dava dilekçesinde, ------ tarihinde ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yaptığını, geçiş ücreti ile birlikte 4 kat cezanın ödenmesi için takip başlatıldığını, davanın kabulünü talep etmiştir. Davalı ise aracın---- bulunduğunu, kendisine ihlalli geçiş yaptığına dair bildirim yapılmadığını, --- bakiyesinin sürekli bulunduğunu bu nedenle davanın reddini talep etmiştir.

Tarafların bildirdiği tüm deliller toplanmış, mahkememizce dava konusu geçiş yapan araçların ruhsat kayıtları dosya içerisine alınmıştır.Bilindiği üzere 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30. Maddesinin 1.fıkrası: "Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verilir. " hükmünü haizdir.

İlgili maddenin devamında düzenlenen 5,6,7. Fıkrası ise: "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.

4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir.

Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. ------- hükmünü haizdir.Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacının işletmesini yaptığı otoyoldan davalıya ait aracın geçtiği, ----- tarihli geçiş ücretinin ödenmediği, geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin dört katı tutarında ceza talep edildiği anlaşılmıştır.

Davacıya ait otoyol işletmesi ---- sistemi ile çalışmaktadır. Davacı taraf----- sistemini kurarak ---- ürünü olan araçların bekleme yapmadan----- sisteminden ödeme yaparak geçiş yapmalarını kabul etmiştir.

Geçiş yapan araçların -------- bağlı bulunduğu ve otomatik ödeme talimatı verilen banka hesabında geçiş esnasında veya sonraki 15 gün içerisinde yeteri kadar bakiyenin bulunması halinde davacı tarafından geçiş ücreti tahsil edilmektedir. -------- sisteminde veya bağlı bulunduğu banka hesabında para bulunmasına rağmen geçiş ücreti tahsil edilememiş olması halinde sorumluluğun kimde olacağı hususu önem kazanmaktadır.

Elbette bu sorumluluğun kimde olduğuna bakılmaksızın geçiş ücreti tahsil edilememiş ise geçiş yapan araç bu ücreti ödemekle yükümlüdür. Çünkü sunulan hizmetten faydalanmış ancak hizmetin bedelini ödememiştir.

Tartışılması gereken ve taraflar arasındaki uyuşmazlığa yol açan husus ise, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun'un 30. Maddesinde düzenlenmiş olan geçiş ücretinin ödenmemiş olması halinde 4 kat ceza uyunmasına ilişkin düzenlemenin bu durumda geçiş yapan aleyhine uygulanıp uygulanamayacağına ilişkindir.

Hemen belirtmek gerekir ki geçiş yapan aracın ----- bağlı bulunduğu banka hesap bakiyesinde geçiş esnasında veya geçiş sonrası 15 gün içerisinde yeterli bakiye olmaması halinde geçiş yapan araçtan kanunda öngörülen 4 kat ceza tahsil edilebilecektir.

Ancak -----bakiyesinde veya -------- bağlı bulunduğu banka hesap bakiyesinde geçiş esnasında veya geçiş sonrası 15 gün içerisinde yeterli bakiye olmasına rağmen bir kısım teknik sebeplerden dolayı tahsilat yapılamamış olması halinde 4 kat ceza geçiş yapan araçtan talep edilemez. Zira otoyol işletmesi bu hizmeti sunarken---- ödeme yapılabileceğini kabul etmiş ve sistemini buna entegre etmiştir. Geçiş yapan araç sahibi ise ---- ürünü alarak bu hizmetten yararlanmak istemektedir.

Otoyol işletmecisi ----- sisteminde veya ---- sisteminin bağlı bulunduğu banka hesap sisteminde teknik aksaklıklar yaşanabileceğini öngörmelidir ve---- sistemini kurarak bu riski kendi üzerine almıştır. Sistemde belirtilen şekilde bir teknik aksaklığın varlığı halinde ------- ürünü sağlayan-------- görüşmeler yaparak bu aksaklığın giderilmesi için gerekli araştırma ve geliştirme çalışmalarını yürütmelidir.

Zira ülke genelinde sınırlı sayıda olan, büyük ekonomik yatırımlarla hayata geçirilen, araç kullanıcılarının ulaşım hakkını kullanmasında vazgeçilmez konumda olan, geçiş ücreti, geçiş ödeme sistemi konusunda araç kullanıcılarının herhangi bir tasarrufu bulunmayan bu tarz işletmelerde işletme sahibine daha büyük sorumluluklar düşmektedir.

Ulaşım hakkı kapsamında bu yolları kullanmak zorunda olan, yolu kullanırken kullanım şartları ile ilgili herhangi bir tasarrufu olmayan, otoyolu işleten tarafından öngörülen ----- sistemini alan ve bu sistemde veya bağlı bulunduğu banka hesabında gerekli parayı bulunduran ancak ---- sisteminden kaynaklı teknik arıza nedeniyle (örneğin; ------- ürününde para olmasına rağmen; ürün kara listede, ürün sisteme tanımlı değil, veri yada işletim hatası şeklinde…) geçiş ücreti tahsil edilemeyen araç sahibinden kanunda öngörülen 4 kat ceza tahsil edilemez.

Zira kanunda cezanın öngörülmüş olmasının amacı kasıtlı olarak geçiş ücretini ödemeden geçişlerin önüne geçmektir. Belirtildiği üzere ----- ürünü alan ve hesabında para bulunan araç sahibinin kasıtlı ödeme yapmadığından bahsedilemez.

Bu değerlendirmeler ışığında, somut olayda: ----- plakalı araç ile yapılan geçişlerde ---- ürünlerinin olması ve davacının sunmuş olduğu---- bakiyelerinin incelenmesinde ------- ürünlerinde veya ürünlerin bağlı bulunduğu banka hesaplarında yeteri kadar bakiye bulunmasına rağmen davacı tarafından geçiş ücretleri teknik sebeplerle tahsil edilememesinden kaynaklı geçiş yapan aracın kusurunun bulunmadığı, bu geçiş yönünden davacının 4 kat ceza talep edemeyeceği, ancak sadece geçiş ücretlerini talep edebileceği kanaatine varılmış, , davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Alacak likit olmadığından icra inkar tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.