İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/488 K.2022/175

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2020/488 Esas

KARAR NO: 2022/175

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 13/10/2020

KARAR TARİHİ: 03/03/2022

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İlgili talep dilekçesinde özetle; ---- adresinde güvenlik sistemleri hizmet faaliyetleri (hırsız ve yangın alarmı, elektronik kasa gibi güvenlik sistemlerinin kontrolü, kurulumu, bakımı, alınan alarm sinyali ile sistemin doğrulanması ve polis, itfaiye gibi birimlerin harekete geçirilmesi) faaliyetleri işiyle iştigal ettiklerini, -- tarihinde ----adresinden , bir kısım eşyalarını, ek ofis niteliğinde kiralamış bulundukları---- dönemlerine ait yevmiye, envanter, kebir defterleri ve muhasebe evrakları ile --- arası muhasebe evraklarının, taşınma sırasında kaybolduğunu ---- tarihinde fark ettiklerini,

koli içerisinde muhafazalı şekilde taşıdıkları defter ve belgelerin çalındığını --- tarihinde öğrenilince derhal polis merkezine müracaat ederek tutanak tutturduklarını, --- dönemlerine ait yevmiye, kebir, envanter defterleri ve muhasebe evrakları ile ---- arası muhasebe evrakları, faili meçhul kişi veya kişilerce hırsızlık suretiyle çalındığından, kayıp sebebiyle zayi belgesi verilmesi talebiyle huzura başvurmak zorunluluğunun doğduğunu, bu nedenlerle---dönemlerine ait yevmiye, kebir, envanter defterleri ve muhasebe evrakları ile ---- arası muhasebe evraklarının zayi olduğuna dair tarafına“zayi belgesi” verilmesini arz ve talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK 82/7 maddesi uyarınca, davacı şirketin yevmiye, kebir, envanter defterleri ve muhasebe evraklarının zayi olduğundan bahisle açılan zayi davasıdır.

Bilindiği gibi TTK. m. 82/7'de:"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." zayi belgesi verilme şartları düzenlenmiştir. TTK. m.82/7'de hangi hallerde zayi belgesi verilebileceği belirtilmiş olup, davacının zayi belgesi talep edebilemesi için zayi olan belgenin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermiş olması, belgenin onun iradesi dışında ve elinde olmayan bir nedenle zayi olmuş olması gerekmektedir.

Davacı taraf yevmiye, kebir, envanter defterleri ve muhasebe evraklarının ek ofis adresine taşınması sırasında kaybolduğunun sonradan farkedildiğini, polis merkezine giderek şikayetçi olduklarını beyan ederek zayi davası açmıştır.

Bu itibarla basiretli bir tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve müstenidatı belgelere gereken özen ve ihtimamın gösterilmesi gerektiği, davacının var olduğu iddia edilen defterini/belgelerini ise bu özen ve yükümlülüğünün ihlali sonucu kaybettiği anlaşılmıştır.

Zira belgelerin nasıl kaybolduğunu dahi bilmediği, davacının bu itibarla özen yükümlülüğünü ihlal ettiği ve davasını ispatlayamadığı, TTK 82/7 maddesi gereği zayi kararı verilmesi koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır. Davacı tacirin, basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini ----- muhafaza etmesi ve korunması için gerekli tüm tedbirleri alması gerektiği, davacının bu hususta basiretli bir tacir gibi davranmadığı anlaşılmaktadır.

Nitekim bu hususta ------ ilamı gibi benzer mahiyette bir çok karar bulunmaktadır.

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, --- birlikte değerlendirildiğinde, davanın TTK 82/7 uyarınca açılan yevmiye, kebir, envanter defterleri ve muhasebe evraklarının kaybolmasına ilişkin zayi belgesi verilmesi isteminden ibaret olduğu, kanunen sınırlı olarak sayılmayan ancak davacının özen yükümlülüğünü ihlali anlamına gelmeyecek deprem,sel,yangın,doğal afet gibi irade dışı sebeplerle zayi belgesi istemli dava açılabileceği, davacının gerekli özen yükümlülüğünü yerine getirdiği halde belgelerin kaybolduğunu ispatlayamadığı, TTK 82/7 uyarınca zayi kararı verilmesi koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmış olmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.