İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/965 K.2025/310

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/965 Esas

KARAR NO: 2025/310

DAVA

Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 20/12/2024

KARAR TARİHİ: 22/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: dava dışı alacaklı ---------- tarafından müvekkili aleyhine ---------İcra ---------- esas sayılı dosyasından kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatıldığını, takip dayanağı ----------- Bankasının 28.11.2010 keşide tarihli 35.000,00 TL bedelli ve yine ------------ Bankası'nın 15.12.2010 keşide tarihli 30.000,00 TL bedelli çekleri olduğunu, takibin devam ederken 02/03/2011 tarihinde ticaret unvanının değiştiğini, çeklerde zamanaşımı süresinin 3 yıl olduğunu, yasanın 03/02/2012 tarihinde yürürlüğe girdiğini, takip dayanağı çeklerin keşide tarihlerinin 2010 olduğunu,

uygulanacak zamanaşımı süresinin Kanun'un değişiklikten önceki halinde yer alan 6 aylık süre olduğunu, alacaklının icra dosyasında birçok kez altı ayı geçkin sürelerde işlem yaptığını, takipte zamanaşımının gerçekleştiğini, bu dönemde söz konusu takip açısından zamanaşımını kesen veya durduran bir mahkeme kararının da bulunmadığını, takibin zamanaşımına uğradığını, takibin zamanaşımına rağmen davalı tarafından dosyada işlem yapılmaya devam edilerek müvekkilinin işçilik alacaklarını tahsil amacıyla başlatılmış olan icra takibinde yer alan alacaklara haciz işlendiğini,

bunun üzerine taraflarınca ----------- E. Sayılı dosyasından görülen icranın geri bırakılması davası ikame edildiğini, bu davada her ne kadar tedbiren takibin durdurulması talep edilmişse de tedbir kararı verilinceye kadar geçen sürede müvekkilin haczedilen alacağı--------İcra müdürlüğünün ---------- esas sayılı dosyasına gönderildiğini ve bu dosyadan da davalıya ödendiğini, yargılama sonunda mahkemece icranın geri bırakılmasına karar verildiğini, kararın istinaf incelemesinden geçerek 14/04/2023 tarihinde kesinleştiğini,

icra dosyasından davalıya borç muhtırası gönderilerek yapılan tahsilatın iadesi talep edildiğini ancak davalı tarafından iade gerçekleştirilmediği gibi borç muhtırasının iptali amacıyla dava ikame edildiğini, iş bu davada muhtıranın iptaline karar verildiğinden yapılan tahsilatın iadesinin iş bu dava ile talep etme zorunluluğunun hasıl olduğunu, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşmanın sağlanamadığını iddia ederek;

davanın kabulünü, cebri icra yoluyla alacaklıya ödenen 38.116,79 TL asıl alacağın ödeme gününden iade edileceği tarihe kadar işleyecek ticari faiziyle birlikte müvekkiline iadesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Dava dilekçesi ve tensip zaptının davalı tarafa usulüne uygun tebliğ edildiği, davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü.

DELİLLER

--------- İcra Hukuk Mahkemesi, ---------- İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazıldığı görüldü.

--------- İcra Dairesi'nin ----------- Esas sayılı takibinde davacıdan yapılan tahsilat aşağıdaki gibidir: ---------- Esas ve ---------- Karar sayılı ilamı aşağıdaki gibidir:(....)İcra dosyasının incelenmesinde, davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine kambiyo senetlerine özgü yolla icra takibi yaptığı görülmüştür.

6763 sayılı Türk Ticaret Kanunun Mer"iyet ve Tatbik Şekli Hakkında Kanunun 2.maddesi ile 6103 sayılı TTK.nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 6. Maddesi hükümleri gereği Türk Ticaret Kanunun zaman aşımı sürelerinin başladığı tarihe göre belirlenmesi gerektiği, 6762 sayılı TTK.nun 726.

Maddesini değiştiren 6273 Sayılı Kanunun 7. Maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce ibraz süresi dolan çeklerde 6 ay, daha sonradan dolan çeklerde 3 yıl ibraz süresi olduğu ve takibe konan çekin ibraz tarihi itibarıyla 6 aylık zaman aşımı süresine tabi olduğu ve zaman aşımını kesen işlem olmadan 6 aylık sürenin geçtiği anlaşıldığından davacının davası yerinde görülmüş, kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

1-Davacının davasının KABULÜ ile, takipten sonraki zaman aşımı nedeniyle İİK. nun 33/a maddesi gereğince davacı-borçlu açısından icranın geri bırakılmasına, (...) ---------- sayılı ilamı aşağıdaki gibidir: (...)

İİK'nın 40. maddesine göre iade işlemleri, dayanak ilamın Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılması ya da temyizen bozulması ve aynı maddenin 2. fıkrası gereğince hakkında takip yapılan borçlunun hiç veya o kadar borcu olmadığının kesin bir ilamla tahakkuk etmesi durumunda uygulanacaktır. Muhtıranın çıkartıldığı takip dosyası ilamlı icra takibine ilişkin değilse İİK'nın 40. maddesinin uygulama yeri yoktur.

Ayrıca, İİK'nın 361. maddesine göre dosyaya yatırılan paranın ilgilisine geri verilebilmesi için, borçludan (fazla para alınması) veya (taraflardan birine yanlışlıkla ödeme yapılması) durumlarından birinin oluşması gerekmektedir. Zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verilmesi halinde taraflardan birine yanlışlıkla ödeme yapılması veya borçludan fazla para alınması gibi bir durum söz konusu değildir.

Zamanaşımına uğramış borç eksik borç niteliğinde olduğundan, yapılan ödemenin geri istenilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verilmesi halinde ödenen paranın iadesi İİK'nın 361. madde hükümlerine göre istenemez.

Somut olayda zamanaşımına dayalı olarak icranın geri bırakılmasına karar verilmesi nedeniyle ödenen paranın iadesi istenmiş ise de, yukarıda açıklandığı üzere takip ilamlı takip olmayıp kambiyo takibi olduğundan İİK'nın 40. maddesinin uygulanamayacağı, borçludan fazla para alınması veya yanlışlıkla ödeme yapılması durumu da olmadığından İİK'nın 361. madde hükmünün de uygulanma yeri bulunmadığı anlaşılmakla şikayetin kabulü ile muhtıranın iptaline karar verilmiştir.

HÜKÜM

(Yukarıda açıklanan nedenlerle) 1-Şikayetin KABULÜ ile, ---------- esas sayılı dosyasında düzenlenen 24/06/2023 tarihli muhtıranın İPTALİNE, (...)

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, ---------- İcra Dairesi'nin ------------ Esas sayılı takibine konu alacağın zamanaşımına uğramasından kaynaklı olarak davacının ---------- Esas sayılı davasında zamanaşımı def'ini ileri sürmesinden sonra 38.116,79 TL'nin cebri icra yolu ile davacıdan tahsil edilmesi nedeniyle davacının iade alacağına ilişkin açtığı alacak davasıdır. Zamanaşımı borçluya borcu ifadan kaçınma hususunda def'i hakkı sağlar. Zamanaşımına uğramış borçlar hukuken varlığını sürdürmektedir.

Talep ve dava edilebilir, cebri icra yoluyla tahsil edilebilir. Ancak borçlu def'i hakkını kullanarak davanın veya takibin def'ini sağlayabilir. Zamanaşımına uğramış bir borcu borçlu, dava (ya da takip) açılmadan önce veya sonra öderse bu ifa geçerlidir ve sebepsiz zenginleşme oluşturmaz.

Zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmiş olmasından kaynaklanan zenginleşmeler geri istenemeyecek (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 78/2) olsa da, borçlunun zamanaşımı def'ini ileri sürmesinden sonra (cebri icra yoluyla) iradesi dışında gerçekleşen tahsilatların "borçlunun ifası" olarak nitelendirilmesi mümkün değildir ve sebepsiz zenginleşme teşkil ettiğinin kabulü gerekir.

Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davanın ---------- İcra Dairesi'nin ----------- Esas sayılı takibine konu alacağın zamanaşımına uğramasından kaynaklı olarak davacının-------- Esas sayılı davasında zamanaşımı def'ini ileri sürmesinden sonra 38.116,79 TL'nin cebri icra yolu ile davacıdan tahsil edilmesi nedeniyle davacının iade alacağına ilişkin açtığı alacak davası olduğu, davanın temelinin sebepsiz zenginleşmeye dayandığı, davacı tarafça anılan takip devam ederken alacağın zamanaşımına uğramış olması nedeniyle TBK 33/a maddesine dayalı olarak 20/12/2021 tarihinde ----------- Esas sayılı dosyasında zamanaşımı def'inin ileri sürüldüğü,

bu tarihten sonra 28/12/2021 tarihinde davacıdan cebri icra yoluyla (iradesi dışında) 38.116,79 TL tahsil edildiği, yukarıdaki açıklamalar dikkate alındığında davacının zamanaşımına uğramış eksik borçtan kaynaklana sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacağı bulunduğu, yine davalının İİK 33/a ikinci fıkrası gereğince genel mahkemelerde dava açtığına ilişkin bir savunma ve delil bulunmadığı, alacağın zamanaşımına uğradığı hususunun kesinleştiği, davacının icra yoluyla sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan alacağını ----------- sayılı ilamında da tespit edildiği üzere almasının mümkün olmadığı,

tüm bu sebeplerle sebepsiz zenginleşmenin gerçekleştiği, davacının kendisinden tahsil edilen 38.116,79 TL'nin iadesini isteyebileceği, TBK 117 uyarınca temerrütün zenginleşme tarihi olan 28/12/2021 tarihinde gerçekleştiği kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.