İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/285 K.2025/367

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2018/285 ESAS

KARAR NO: 2025/367

DAVA

Çek İstirdatı

DAVA TARİHİ: 08.03.2018

KARAR TARİHİ: 06.05.2025

Mahkememizde görülmekte olan Çek İstirdatı davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin çalınan çekleri hasebiyle ------ esas sayılı dosyası ile bahse konu çekler hakkında "Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali ve Ödemeden Yasağı Konulması Talepli" davası açıldığını, belirtilen dosyanın--- tarihli tebligatında tarafından bankaya ibraz edilen ---- Şubesi'ne ait olan ----- seri numaralı, ----keşide tarihli çek hakkında istirdat davası açmaları hususunda taraflarına iki haftalık kesin süre verildiğini, bu yasal süre içerisinde çek istirdadı davasını açma zorunluluğunun doğduğunu,

çeklerin zilyetliğinde iken çalınan ------ esas sayılı dosya ile kıymetli evrakın iptali davası açtığını ve ödemeden men yasağı kararı aldığını, -----sayılı soruşturma dosyası ile ilgili çeklerin çalındığına dair savcılık şikayetinin yapıldığını, davacı şirketin -------firmasından aldığı çekin çalındığını, söz konusu çekin gerçek yetkili hamilinin ----- firması tarafından ciro edilmeden çalındığını ve çalan kişiler tarafından bankaya ibraz edilmeye çalışıldığını, TTK 790 ve 792 Maddeleri uyarınca meşru hamil olmadığının ciro silsilesindeki sahteliğin ispatlanacağını,

davalı yanın meşru hamil olduğunu fatura ve ticari defterlerin ibraz ederek ispatlamaya yükümlü olduğunu, ---- soruşturma sayılı dosyasında --- tarihinde verdiği ifade de ilgili çekleri ----- firmalarından iktisap ettiğini beyan ettiğini,-----söz konusu adı geçen firmaların ---- nezdinde herhangi bir kaydı bulunmadığı gibi firma yetkilisi olarak adı geçen ----- adının ve imzasının kendisinden habersiz kullanılması sebebiyle şikayette bulunduğunu, kendisinin bu şirketlere dahili ve haberi bulunmadığını, ----- arabasından kimliğini çaldırdığını ve bilgisi dışında birçok işlem yapıldığını ve dahi bir şirket kurulduğunu,

bu suçlara ilişkin savcılık soruşturmasının ------ soruşturma numarası ile takip edildiğini ayrıca yine bağlantılı olarak---- soruşturma numarası ile suç işlemeye yönelik örgüt kurma-hırsızlık-dolandırıcılık ve resmi evrakta sahtecilik konulu soruşturma devam ettiğini, her iki soruşturma dosyasının celbini ve ------------ tanık sıfatı ile dinlenmesini talep ettiklerini, söz konusu çeklerle ilgili takip tarihinden önce şikayette bulunulduğunu, yürütülen soruşturmada ve tedbir kararları uygulanmasına rağmen davalı tarafın ilgili çekleri Savcılık,

banka veya ödeme yasağı ilan eden Mahkemeye teslim etmek yerine kötü niyetli olarak hukuk aykırı şekilde icra takibine konu ettiğini, davacı firmadan tahsil edilen diğer çalıntı çeklere binaen başlatılan ---- esas,--------- esas sayılı dosyalarında bulunan aynı şahıs ve şirketler olduğunu, ilgili çekler üzerinde ciro silsilesinde yer alan diğer cirolarda davacı firmanın cirosu gibi sahte olduğunu, davacı firmanın çalınan çeklerinin işleme konulması olayıyla benzerlik gösteren ------ adlı firmanın da çalınan çekleri ile aynı usul işlemlerin gerçekleştirildiğini,

----- esas sayılı dosyasındaki çalıntı çekle ile aynı ciro silsilesinin mevcut olduğunu, buna istinaden ---- soruşturma sayılı dosyası, -------esas sayılı dosyalarında soruşturma ve çek iptal davasının görüldüğünü, dava dilekçesi ekinde sunulan ödeme yasağı, el koyma kararı, bankalara yazılan müzekkereler incelendiğinde görüleceği üzere davacı şirketi çalıntı çekler ile borçlu olmadığı halde zarara uğratıldığını, alacaklının ve vekilinin durumdan haberdar olmalarına rağmen kötü niyetli olarak hukuka aykırı işlemlerine devam ettiklerini, dosyaya sunmuş oldukları,

------ soruşturma Savcılık şikayet dilekçesinde de görüleceği gibi alacaklının icra takibine geçmesinden önce takibe konu çekler hakkında sahte cirolama ve belgede sahtecilik suçu hasebiyle soruşturma yürütüldüğünü ve çeklerle ilgili bankalara ödeme yasağı getirildiğini, tüm bu nedenler ve sunulan deliller ile duruşma sırasında sunulacak deliller de göz önüne alınarak;------- keşide tarihli bedelli çekin istirdadını, davacının uğradığı zarar göz önüne alınarak tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava dilekçesinde, ------ soruşturma sayılı dosyasında --- adlı şahsın ifadesine atıfta bulunduğunu ve bu şahsın ifadesinde ilgili çekleri ------ firmalarından iktisap ettiği şeklinde beyanda bulunduğunu, Mernis adresi ve Nüfus Kayıt örneğinden açıkça anlaşılacağı üzere;

davalının, çocukluğundan beri İzmir ilinde ikamet ettiğini, bu bağlamda, davalı yukarıda belirtilen ve davacı tarafça ifadesine atıfta bulunan kişiler ile ne bir ticari bağ kurduğunu ve ne de herhangi bir tanışıklık yaşadığını, davacı tarafın, davalı ile savcılık ifadesinde adı geçen şahıslar arasında herhangi bir ticari yahut maddi, manevi ilişkiyi belgelendirir bir delil sunmadığını, karşı tarafın, bu şahıslar ile davalıyı, hangi gerekçeler ile aynı ticari ilişkide yahut maddi birliktelikte değerlendirdiğini açıklamasını, davalı ile ifadede adı geçen şahıslar arasında ilişkinin, irtibatın hiçbir zeminde vuku bulmadığını,

davacı tarafın bu durumun aksini ispat edecek delilleri de ibraz etmediğini, davacının, dava dilekçesinde, davalının davaya konu çeki icra takibine konu ettiğini dile getirtiğini, bu iddianın gerçeğe aykırı olduğunu, davalının söz konusu çekle alakalı icra takibi yahut başka bir hukuki girişimde bulunmadığını, karşı taraf eğer bir icra takibinin varlığından söz ediyor ise.

İcra Müdürlüğü ve esas numarasını da açıkça belirtmesini, böyle bir icra takibi söz konusu olmadığı için karşı tarafın bu iddiasının da mesnetsiz olduğunu, karşı tarafça dava dilekçesinde, ------ başlatıldığı belirtilen icra takiplerindeki özel veya tüzel kişilerle müvekkili arasında ticari yahut maddi bir bağın hiçbir zeminde vuku bulmadığını, aksini iddia eden karşı tarafın işbu iddiasını ispatla mükellef olduğunu, karşı tarafça dile getirilen ------ davalı arasında ticari yahut benzeri maddi bir bağın hiçbir zeminde vuku bulmadığını, aksini iddia eden karşı taraf işbu iddiasını da ispatla mükellef olduğunu,

davacı tarafın çeklerin çalındığı, zayi olduğu hususunda davacının ve vekilinin haberdar olduğunu iddia ettiğini, bu iddianın gerçeği yansıtmadığını, bu hususta taraflarına Noterden çekilmiş bir ihtarname, ihbar bildirimi yahut işbu dava dışında açılmış başkaca bir dava bulunmadığını, cevap dilekçesi ekinde sunulan ve -------bu konuda benimsenmiş olan köklü içtihatlarda da açıkça belirtildiği üzere;

zayi olan çekin istirdadı talebiyle açılan davada ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, bu nedenle Yasal düzenleme uyarınca ispat yükü üzerinde bulunan davacının, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesinin şart olduğunu, güncel ----------- devamla;

ciro silsilesine uygun olarak çeki elinde bulundurandan istirdat istenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafından 6762 Sayılı TTK.nun 704.

(6102 sayılı TTK'nın 792.) Maddesi uyarınca davalının çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunun veya iktisabında ağır bir kusuru bulunduğunun ispatlanamamış olması durumunda davanın reddine karar verilmesini, tüm bu nedenler ve ---- köklü içtihatlarına dayandırdığı hususlara istinaden; davalının dava konusu çeki, iyi niyetli olarak iktisap etmesi ve işbu davada iyiniyetli üçüncü kişi olması ve aksi durumun varlığının ----- tarafından verilen içtihatlarda da açıkça belirtildiği üzere davacı tarafça ispat edilmesi gerekçelerine istinaden;

açılmış olan davanın iyiniyetli üçüncü kişi müvekkili yönünden reddini, yargılama giderleri vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava; ----- keşide tarihli çekin davalıdan alınarak davacıya verilmesi talebiyle açılan istidat davasıdır.Davacı vekili özetle; dava konusu çeki dava dışı------ aldıklarını, ancak çeki ciro edemeden çekin çalındığını, bu nedenle------- esas sayılı dosyası ile bahse konu çek hakkında "Kıymetli Evrak İptali" davası açtıklarını, ancak çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğini, davalının yasal ve yetkili hamil olmadığını beyan ederek çekin istirdadını dava ve talep etmiş; davalı vekili ise özetle;

zayi olan çekin istirdadı talebiyle açılan davada ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddini istemiştir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda yazılı yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasına geçilerek deliller toplanmış,

yasa değişikliği nedeniyle basit yargılama usulüne geçilmiş, çekin arka yüzündeki cirantaların--- kayıtları getirtilmiş, savcılık dosyası getirtilmiş, bilirkişi raporu alınmış ve dava sonuçlanmıştır.Dava konusu uyuşmazlığın; davacı ile dava dışı ---------arasındaki ticari ilişki nedeniyle -------bedelli çekin davacı tarafça henüz ciro edilmeden çalınıp çalınmadığı, çekin son yetkili hamilinin davacı olup olmadığı, ciro silsilesinde kopukluk olup olmadığı, davalının çeki iktisabında ağır ihmal ve kötü niyetle hareket edip etmediği,

çekin istirdadı şartlarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı görülmüştür.------- soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; soruşturmanın dosyamızın davacısı olan -------yetkilisinin şikayeti üzerine başlatıldığı, şikayetçinin, dava konumuz olan çekin de aralarında bulunduğu bir kısım çeklerin çalındığı ve sahte kaşe ve imza ile cirolandığı gerekçesiyle şikayetçi olduğu,

dava konusu çek yönünden soruşturmanın halen derdest olduğu görülmüş, soruşturma sonucunun dosyamızın akıbeti açısından belirleyici olmayacak olması ve yargılamada geçen süre dikkate alınarak beklenmesinden vazgeçilmiştir.Bilirkişinin 13/03/2025 tarihli raporunda özetle; "...A- Ticari Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden: Davacı---- yıllarına ilişkin yasal ticari defterleri raporun 4.a.1. bölümünde incelendiğinde.

Yevmiye, Defter-i Kebir ve Envanter defterlerinin noter açılış/kapanış tasdiklerinin T.T.K’ nu ve V.U.K’ nu hükümlerine göre süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, davacı şirketin kendi defter kayıtlarının birbirini doğruladığı görülmüştür. Davalı ----tarihinde Sayın Mahkeme kaleminde yapılan ticari defter incelemesine katılmadığı, defter ve belgelerini ibraz etmediği, bu sebeple davalının defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılamamıştır.

B- Davacının İstirdat Talebi Yönünden: Davacı ile dava dışı Teknik Arıtma Mühendislik arasındaki ticari ilişki nedeniyle---- seri numaralı ----- bedelli çek yönünden yapılan mali inceleme neticesinde; davacı ---- raporun 4.b.1.bölümünde incelenen kendi ticari defter kayıtlarında; huzurdaki davanın konusu ---- tutarlı çekin davacı şirkete dava dışı ----ödeme olarak verildiği, eş deyişle davacının çeki kendi ticari defterlerinde dava dışı şirket lehine alacak olarak kaydettiği, ---- müzekkere cevap yazısı ekinde ilgili çekin ---- tarafından ibraz edildiği, çek üzerinde mahkeme ödeme yasağı şerhi olduğundan ödeme yapılmadığı,

çekin davacı defterlerinde dava dışı ----açık hesabında kayıtlı olmasına rağmen çek üzerinde davacının cirosunun bulunmadığı, dava dışı ---- cirosunun yer aldığı, davalı --- ticari defterlerinin ibraz edilmemiş olması sebebiyle de davalı ile dava dışı ------ arasındaki ticari ilişki yönünden herhangi bir tespit yapılamadığı, raporun 4.c.1. bölümünde incelenen

--- bildirim formları da bahse konu ticari ilişki silsilesinin tespiti yönünde bir fayda sağlamamıştır.Tüm bu tespit ve incelemeler neticesinde özetle; davacının kendi ticari defter kayıtlarında ---- tutarlı çekin dava dışı ----- açık hesap bakiyesine mahsuben alındığı, ------müzekkere cevap dilekçesi ekinde incelenen çekin arka yüzünde davacı şirketin cirosunun bulunmadığı, davacı defterlerinde de ------ ilişkin herhangi bir ödeme, fatura yada açık hesap kaydı bulunmadığı anlaşıldığından, çekin ne şekilde dava dışı ---- geçtiği yönünde bir tespite varılamamıştır.

Davacının İstirdat talebine ilişkin nihai ve hukuki değerlendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu değerlendirilmiştir..." şeklinde kanaat belirttiği görülmüştür.Tüm dosya kapsamına göre; dava konusu ------- bedelli' çekin dava dışı -----Tarafından yine dava dışı ----- Lehine düzenlendiği, davacı defterlerinden ve --- kayıtlarından anlaşıldığı üzere dava dışı --------- davacı şirket arasında ticari ilişki bulunduğu, dava konusu çekin de lehdar tarafından ciro edilerek davacıya verildiği, çekin davacıya verildiğinin hem davacı ticari defterleri, hem de ---- tarihli tahsilat fişi ile sabit olduğu,

çekin davacı uhdesinde iken rızası hilafına elinden çıktığı, çekin arka yüzünde davacı cirosunun bulunmadığı, dava dışı ----- 1.ciranta, davalı ---- vekaleten ----- da 2.ciranta olduğu, çekin bankaya son ciranta tarafından ibraz edildiği, getirtilen ------ kayıtlarından davalı ile 1.ciranta arasında bir ticari ilişki bulunmadığı, davalının ticari defterlerini sunmaktan kaçındığı ve dava konusu çeki iyi niyetle ------- aldığını ispat edemediği, ciro silsilesinde kopukluk meydana geldiği, bu suretle dava konusu çekin istirdadı ile davacıya iadesi şartlarının oluştuğu anlaşılmakla, davanın kabulü ile,

dava konusu --------- bedelli çekin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur: