İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/592 K.2026/53

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/592

KARAR NO : 2026/53

DAVA

Alacak (TBK 470 vd. Maddesi uyarınca Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan )

DAVA TARİHİ : 20/11/2020

KARAR TARİHİ : 14/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (TBK 470 vd. Maddesi uyarınca Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan ) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı şirketin ---- Devletinin ----. tarafından İnşa edilen-----isimli

inşaat projelerinin " balkon, merdiven, çatı, engelli rampası vs. " alüminyum korkuluk ve küpeşte işlerinin

yapılması işini üstlendiği, Davalı, müvekkil üstlendiği işlere ilişkin mtl fiyatı üzerinden teklif verdiği,

söz konusu projelerin alüminyum korkuluk ve küpeştelerinin satışı ve satın aldığı malların şantiyede

montaj ve işçiliğinin yapılması yani her şey dahil teslimi konusunda davalı şirketle anlaşmaya vardığı,

tarafların anlaşması üzerine davalı şirket yetkilisi ve teknik ekibi şehrine giderek, iki örnek dairenin

korkuluk ve küpeştelerini farklı modellerde yaptığı ve işveren ---- şirketine görsel ve teknik sunum

yaptığı, Örnek dairelere yapılan görsellerden (modellerden) işverenin onayladıkları korkuluk ve

küpeştelerin tüm projede yapılması kararlaştırıldığı, Davalının ortaya çıkardığı metrajlar üzerinden

malzeme ve montaj işçilik bedellerinde anlaşmaya varıldığı, Taraflar; Söz konusu projelere ilişkin

alüminyum korkuluklar, küpeşteler ve cam panellerinin bedeli olarak 1.560.005,274USD (Amerikan

doları) ve malların şantiyede montaj ve işçiliğinin yapılması karşılığı olarak da 234.434,15USD

(Amerikan doları) olmak üzere toplam 1.794.439,42USD (bir milyon yedi yüz doksan dört bin dört yüz

otuz dokuz Amerikan doları kırk iki cent) bedel üzerinden anlaşmaya vardıkları, Davalı taraf daha

sonraki tarihlerde eksik malzeme vs gibi sebepler ileri sürerek davacı müvekkil şirketten

117.448,12USD malzeme ve haksız bahaneler üreterek 19.203,20USD işçilik bedeli aldığı, Davacı

Müvekkil şirket, davalıya farklı tarihlerde malzeme bedeli olarak toplam 1.677.453,39USD ( bir milyon

altıyüz yetmiş yedi bin dört yüz elli üç Amerikan doları otuz dokuz sent) ve montaj ve işçilik bedeli

olarak da toplam 253,637,35USD ( iki yüz elli üç bin altıyüz otuz yedi Amerikan doları otuz beş sent)

olmak üzere toplam 1.911.887,54 USD ( bir milyon dokuz yüz onbir bin sekiz yüz seksen yedi Amerikan

doları elli dört sent) ödeme yaptığı, Davacı Müvekkil şirketin 2020 yılı içerisinde bir kaç defa davalı şirket

ile görüşerek "yapılmayan montaj ve işçiliğe ilişkin olarak ödediği bedeli ve malzemelere ilişkin olarak

fazladan ödediği cari hesap alacağını" geri ödemesini veya alacağı malların bedeline mahsup etmesini

talep ettiği, Davalı taraf çeşitli bahaneler üreterek ödemeden kaçındığı gibi davacı müvekkili aradan

çıkararak işveren ----- şirketi ile ticari ilişkiye girdiği, Bu nedenlerle taraflar arasında yaklaşık 3 yıldır

devam eden ticari ilişki sona erdiği, Davacı Müvekkil şirket, davalı ile yaptığı tüm şifahi görüşmelere

rağmen alacağını alamaması üzerine ihtarname keşide ettiği arabuluculuk yoluna başvurduğu,

Davalının borcunu ödemekten kaçınması nedeniyle iş bu davayı açmak zarureti hasıl olduğu, Davalı

şirket, davacı müvekkile sattığı malların ---- şehrinde bulunan şantiyede montajının

ve işçiliğinin de yapılmasını da üstlendiği, Davacı Müvekkil şirket davalıdan her mal alışında mal bedeli

ile birlikte montajına ilişkin işçilik ücretlerini de ödediği, Davacı Müvekkil şirket ticari ilişkinin devam ettiği

yaklaşık 3 yıllık süreç içerisinde toplam 253,637,35USD montaj işçilik ücreti ödediği, dosyaya sunulan

mail yazışmalarından görüleceği üzere; Davalı söz konusu projelerin yer aldığı Cide şehrinde ki

şantiyeye 2018 ağustos ayından önce iki ayrı seferde 3 er kişilik montaj ekibi gönderdiği,. Ancak

davalının yeterli sayıda ekip ve yardımcı eleman göndermemiş olması, ekibin iklim koşullarına alışık

olmaması, kendilerinin aldıkları balkon-merdiven vs diğer ölçülerin bir kısmını hatalı almış olmaları,

yanlış ve eksik malzeme göndermiş olmaları, rodajlı gönderilmesi gereken balkon panel camlarının

zımparalı gönderilmesi (bu camların rodajlarını da yaptırmamıştır) - cam ölçülerinin bir kısmının hatalı

olması nedenleriyle işverenin kabul etmemesi vs davalının kusurları nedenleriyle o dönem için

yapılması öngörülen metrajda montaj yapılmadığını, Bu montaj ekiplerinin ---- kaldıkları süre

içerisinde toplam yaptıkları metraj 4000 mtl olup maddi işçilik karşılığı 20.000USD(yirmi bin Amerikan

doları)’ olduğu, dosyaya sunulan davalı mailinden görüleceği üzere davalı, teknik ekibin kaldığı süre

içerisinde öngörülen metrajda montaj yapılamaması nedeni olarak haksız ve gerçekle bağdaşmayan

bahaneler üretildiği, günlük yapılması öngörülen metrajı şişirerek haksız talepte bulunduğu, davacı

Müvekkili şirket, bu taleplerin haksız olması, davalının kusurundan kaynaklanması, gerçeklerle

bağdaşmaması, yapılacak montajın davalının sorumluluğunda olması ve müvekkilin sorumluluğunun

bulunmaması nedenleriyle kabul etmediği, Davalının gerek 2018 yılı ağustos ayı öncesinde yapmadığı

montajları tamamlaması ve gerekse daha sonraki tarihlerde yapılması gereken montajları yapması için

davacı müvekkil şirket 2019 yılı içerisinde, davalıdan ekip ve yardımcı eleman göndermesi defalarca

talep edilmesine rağmen davalı çeşitli bahaneler üreterek montaj için ekip göndermemiş, oyalama

yoluna giderek montajları yapmadığı, dosyaya sunulan davalı tarafından gönderilen mailden ve ekinde

gönderdiği proformadan da görüleceği üzere; Davalı firma, davacı müvekkilden tüm iş karşılığı montaj

işçilik bedeli olarak 253,637,35USD ödeme almış olmasına rağmen 4000mtl montaj ve işçiliği karşılığı

20.000,00USD'lik iş yaptığını açıkça kabul ettiği, İş bu nedenlerle; Davalı şirketin, müvekkil şirketten

montaj ve işçilik bedeli olarak tahsil ettiği ancak montaj ve işçiliğini yapmadığı işlerin karşılığı olarak

233.637,35USD (iki yüz otuz üç bin altıyüz otuz yedi Amerikan doları otuz beş sent) davacı müvekkil

şirkete borcu bulunduğu, Davacı Müvekkil şirket, davalı şirketten sattığı mallar/malzemeler karşılığında

farklı tarihlerde farklı meblağlı ödemeler yaptığı, Bu ödemeler toplamında davacı müvekkil şirket

631.930,28 TL fazladan ödeme yaptığı, Davalı şirketin ve müvekkilimin şirketin karşılıklı teyit edilen cari

hesap ekstrelerinde de davacı müvekkil şirketin 631.930,28TL alacaklı olduğu açıkça görüldüğü,

Davacı Müvekkil, davalıya karşı ----Noterliğinden 26.08.2020 tarih ve ---- yev. nolu

ihtarname keşide ettiği, ihtarname 03.09.2020 tarihinde tebliğ edildiği, dosyaya sunulan ihtarnamede

özetle "davalının sattığı mallarının montaj işçiliğini de üstlendiği, müvekkilden işçilik bedeli olarak

234.434,15USD almasına rağmen 20.000USD bedeli karşılığı işçilik yaptığı, yapmadığı montaj ve

işçiliğinin karşılığı olan 214.434,15 USD' nin ve davalıdan satın alınan mallar karşılığında fazladan

yapılan 631.930,28TL'nin fazlaya ilişkin alacak vs. hakları saklı kalmak üzere 7 gün içerisinde ödemesi

" ihtar edildiği, Davalı tarafından, --- Noterliğinden 10.09.2020 tarih ve ---- yev. nolu cevabi

ihtarname keşide edilerek, ihtarnamede özetle " böyle bir borçları olmadığını iddia edilen tüm tutarlara

ve ferilerine itiraz ettiklerini" bildirdikleri,

bedeli tahsil edilen ancak montaj ve işçiliği yapılmayan 15.000 $ ın (şimdilik)

ihtarname tarihi olan 3.9.2020 tarihinden itibaren bankalarca dolara uygulanan en yüksek faiz oranı ile

fiili ödeme günündeki $ döviz kuru üzerinden tahsilini, b)satın alınan mallara karşılık yapılan fazla

ödemelere karşılık şimdilik 50.000 TL nın ihtarname tarihi olan 3.9.2020 tarihinden itibaren bankalarca

uygulanan en yüksek faiz oranı ile tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilinin davaya cevap dilekçesinde özetle, “davacı ile anlaşma sadece malzeme ve imalat

işçiliğine ilişkin olup kesilen ve ödenen faturalar, “malzeme faturalarıdır”. İrsaliyeli fatura değildir.

Malzemeler anlaşma gereğince montajlı şekilde sevk edildiği, Ancak proformadaki işçilik bedelleri kit

satış anlaşması gereğince fabrika imalat işçiliği bedeli olduğu, Davacı, kesilen faturalara itiraz etmediği

ve ödediği, davacıya kesilen faturalar ile davacının ---- işveren ---- kestiği faturalar yine

malzeme faturası olarak kat be kat bedelle faturalandırıldığı, Davacının iddia ettiğini aksine cari hesap

alacağı mevcut olmadığı, Davacı, E- maillerde borcu olduğunu kabul ederek, bakiyeyi kapattığı, Davalı

Müvekkil tüm siparişleri tam ve kusursuz imal ettiği, ---- proje değişikliği ya da sonraki bina

imalatlarındaki farklılıklar nedeniyle camlar değiştirildiği, proje dışı imalatlar ortaya çıktığı, Davacı borcu

kabul beyanı ile ödemeyi yaptığı, cari hesabı kapattığı, Davacı, eğer bir kusur varsa kendi kusuruyla

zarara sebebiyet verdiği, ödemeyi İHTİRAZİ KAYITSIZ yaparak şantiye koşullarından kaynaklı cam

değişikliği ve şantiye firelerinden doğan giderlerin sorumluluğunu kabul ettiği, En son davacının

talimatıyla fatura asıl işveren ------ şirket -----kestirildiği, Davacı burada da e-mail

hareketlerinden anlaşılacağı üzere, malzemeyi alıp ödeme konusunda aradan çekilmeyi planladığı,

Dava dilekçesinde de davacı tarafından davalı müvekkile kusur atfedildiği ve sanki haksız rekabet

ediyormuşçasına devam eden ticari ilişkiden bahsedildiği, Onaylı şirket defter ve belgelerinde yapılacak

bilirkişi incelemesinde ispatlanacağı üzere, ----- ile ticari ilişki söz konusu olmadığı, Bu iddia da diğer

iddialarında asılsız olduğu, Davacı, cari alacağı olarak 631.930,28₺. Alacaklı olduğunu iddia ettiği, İşbu

bakiye olsa olsa davacının tarafımıza ödediği “dövizli alış satıştan kaynaklı kur farkı” olup bakiye davalı

müvekkil defterlerine gelir kaydedildiği, Arz ve izah edilen nedenlerle, davacı basiretsiz ve kötü niyetli

olarak hareket ettiği, ---- firmasının proje değişikliklerinden ve şantiye uyuşmazlıklarından davalı

müvekkili sorumlu tuttuğu, müvekkilin mağduriyeti giderme çabalarını gördükçe bu kez işçilik ödemesi

iddiasında bulunduğu, son olarak ödemeleri aksatmış ve kur farkını fazla ödeme istemeye çalıştığı.

davacının tazminat talepleri koşullar oluşmadığından yerinde olmadığı, Fazlaya ilişkin tüm dava talep

alacaklarımız saklı kalmak üzere davacının tüm taleplerinin reddi ile alacaklarının ihtarın tebliğ tarihi

olan 03.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek faizini kabul etmedikleri, Anlaşma sadece malzeme ve

imalat işçiliğine ilişkin olup kesilen ve ödenen faturalar, “malzeme faturaları” olduğu, İrsaliyeli olmadığı, Malzemelerin anlaşma gereğince montajlı şekilde sevk edildiği, Şantiye montajı konusunda tarafların anlaşmadıkları, karşı yanın talebiyle zaman zaman yol ve masraflar, davacı tarafından karşılanmak

üzere şantiyeye gittikleri ve aksayan noktalara dikkat çekerek, raporlama yaptıkları, Esasen yapılan bu

işlerin bedeli de davacı tarafından hiç ödenmediği, davalı Müvekkil şirket de ticari ilişkilerin devamı

amacıyla alacağını talep etmediği, Şantiye montajının gecikmesi, camların sağlıksız koşullarda

depolanması sebebiyle zarar görmesi, denetçi firmanın gecikmesi, şantiyedeki grevler müvekkilin

çalışanları tarafından davacı şirkete raporlandığı, Ancak davalı müvekkil şirketin hiçbir aşamada şantiye

montajına dahili olmadığı, Proje Sahibi ----- davacının talimatıyla tek bir fatura kesildiği, başkaca

ticari ilişki kurulmadığı, Davalı Müvekkilin defter ve belgeleriyle iddianın asılsız olduğu ispat edileceği

davalı müvekkile haksız ve fazladan ödendiği iddia edilen 631.930,28₺. ise kur farkı olduğu, Anlaşmalar

$ bazında yapılıp hesaba ödemeler ₺ geçtiğinden kur farkı geliri olarak kaydedildiği, Fazla yapıldığı

iddia edilen bakiyeler ise yine inşaattaki proje değişikliğinden ve asıl işveren ----- kaynaklanmış

olup davalı müvekkil şirket yine de mağduriyeti gidermek adına teslimatları yaptığı, Bunun karşılığı faturalarını kestiği, davacı da ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin tüm faturalara bedelini ödediği, Açıklanan

nedenlerle, haksız ve mesnetsiz açılan işbu davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasında TBK 470. ve devamı maddeleri uyarınca davacı tarafın iş sahibi davalı şirketinde yüklenici sıfatıyla yazılı bir sözleşme olmaksızın----- inşa edilen bir kısım inşaat projelerinin balkon, merdiven, çatı vs. gibi işlerin yapımı konusunda anlaşma sağlandığı, iş sahibi firma tarafından yüklenici firmaya malzeme bedeli ile montaj ve işçilik bedellerinin tamamının ödendiği ancak yüklenici firma tarafından eksik iş yapıldığı gerekçesiyle fazla ödenen bedelin iadesine yönelik Alacak Davasıdır.

Uyuşmazlık; taraflar arasında eser sözleşmesi niteliğinde yazılı yada sözlü bir sözleşme olup olmadığı, eğer mevcut bir sözleşme var ise iş sahibi olan davacı tarafından yüklenici konumundaki davalı firmaya yapılan işten daha fazla ödeme yapılıp yapılmadığı, davalı yüklenici firma tarafından da satılan ve monte edilen inşaat işlerinde eksik ifa bulunup bulunmadığı hususları ile eğer fazla ödeme yapıldı ise bedelin davacı iş sahibine geri iade şartlarının olup olmadığı hususlarıdır.Dosya içerisine hükme esas alınan 04.06.2024 tarihli heyet raporu ile 19.09.2024 tarihli 1.ek rapor ve son olarak 15.11.2025 tarihli 2.ek rapor alınmıştır.

Davacı tarafın uyuşmazlık yılları olan 2017-2018-2019-2020 ve 2021 yıllarına ilişkin ticari defter ve kayıtlarının TTK 64,66 maddeleri ile VUK 220-226. maddelerine göre açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun olduğu bu haliyle HMK 222.madde uyarınca davacı lehine delil kabiliyeti bulunduğu anlaşılmış olup davacının ticari defterlerine göre 31.12.2020 tarihi itibariyle davalı firmadan 631.930,28 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.Davalı tarafın 2017-2018-2019-2020 yıllarına ilişki ticari defter ve kayıtlarının e-defter usulüne göre tutulduğu,

beratlarının usulüne uygun olarak alındığı anlaşılmış olup 31.12.2020 tarihi itibariyle davalı firmanın davacı firmaya 351,80 USD (11.342,65 TL) borçlu olduğu tespit edilmiştir.Yapılan işin eser sözleşmesi niteliğinde alınan ürünlerin satış ve montajı nedeniyle sadece tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi ile uyuşmazlığın çözümünün mümkün olmadığından teknik heyetin incelemeleri de hüküm verilirken göz önünde bulundurulmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinin sadece ürün satışı mı yoksa satılan ürünlerin montajının da yüklenici firma konumunda olan davalıya ait olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Buna ilişkin olarak da mahkememiz tarafından tanık beyanlarına başvurulmuş olup ------ bulunan proje dahilindeki 74 bina için davalı şirket tarafından montaj işlerinin yapılması için de tanıkların ortak ve uyumlu beyanları ile 3 kişilik bir ekip gönderildiği ve gönderilen 3 kişilik ekibin supervisor olarak davacı iş sahibinin işçisi kadrosunda işlerin yapılması için gönderildiği anlaşılmıştır.

Yapılan Yargılama Sonucu; taraflar arasında sözlü olarak TBK 470. ve devamı maddeleri uyarınca ------ 74 adet binanın bulunduğu bir projedeki balkon, merdiven, çatı, korkuluk vb. gibi işlerin yapılması konusunda taraflar arasında bir anlaşma sağlandığı, bu konunun ihtilaf konusu olmadığı, asıl uyuşmazlığın ise yapılan işten ve yapılan işçilik ücretinden daha fazla bir ödemenin yapıldığı gerekçesiyle fazladan yapılan ödemenin tahsili talebidir.

Buna ilişkin olarak dosya içerisine teknik heyetten rapor ve ek raporlar alınmıştır. Davacı firma iş sahibi, davalı ise yüklenici sıfatındadır. Yapılan işlere ilişkin davalı yüklenici firma tarafından davacı iş sahibi adına 8 adet fatura tanzim edildiği ve davacı iş sahibinin de dava dışı ----- firmasına düzenlendiği fatura içerikleriyle tamamen aynı olduğu yani fatura içeriği emtialar ile miktarın örtüştüğü tespit edilmiştir.

Ancak davacı iş sahibinin bir iddiası olan fazladan işçilik bedeli ödendiği noktasında ise faturalarda işçilik bedeli için ayrıca bir kısım olmadığı gibi ayrı bir işçilik faturası da düzenlenmemiştir. Yani davacı iş sahibi firma fazladan montaj işçilik bedeli ödendiği iddiasında bulunmuş ise de bu konuda yazılı olarak herhangi bir delil sunamamıştır.

Mahkememiz tarafından davacının iddiasının ispatına yönelik 11.celse de fazladan montaj işçilik bedeli ödendiğinin tespitine yönelik sadece tanık anlatımları ve ticari defter kayıtları ile bu durumun tespit edilemeyecek olması nedeniyle davacı firmaya var ise projeler, hakediş belgeleri ve diğer ispata yönelik icmal belgeleri gibi elinde olan eksik işçilik yapıldığına ilişkin bütün dökümanların sunulması için kesin süre verilmiş ancak dosyaya yeni bir belge sunulamamıştır.

Her ne kadar teknik heyet raporunda 233.657,35 USD'lik fazladan montaj işçilik bedeli ödemesi yapıldığını belirtmiş ise de rapor ve ek raporlarda fazlaya ödemeye gerekçe olarak bir açıklamada bulunamamışlardır.

Sadece davacı firmanın 16.08.2018 tarihli e-mailinde belirtilen 4.000 mtl montaj ve işçili karşılığı 20.000,00 USD'lik iş yaptığını açıkça kabul ettiği beyanı esas alınarak birim fiyat ortalaması 5 USD/mtl kabulü ile yapılan işin toplamının 20.000,00 USD olması gerektiği oysa fiyat teklifinde bedelin 234.434,15 USD olduğu kabul edilen miktardan teklifteki miktarın düşülmesi sonucu 214.434,15 USD'lik fazladan bir ödemenin olabileceği belirtilmiş son olarak da kök rapordaki proformadan dip toplamının 253.637,35 USD olduğu dikkate alınarak yapılan iş toplamı olması gereken 20.000,00 USD'nin çıkartılması sonucu geriye 233.637,35 USD'lik fazla

ödeme yapılabileceği şeklinde görüş bildirilmiştir.

Ancak davacı iş sahibi tarafından verilen kesin süreye rağmen projeler, hakedişler, icmaller net olara sunulmadığından, taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadan sözlü bir şekilde anlaşma sağlandığından ve davacı tarafından da işin bitiminden sonra iş kabul edilerek ödeme yapıldığından bu defa sadece kendileri tarafından gönderilen 16.08.2018 tarihli mail esas alınarak teknik heyet tarafından yapıldığı varsayılan iş ile fiyat listesindeki iş miktarı göz önüne alınarak yüklenici firmaya fazla ödeme yapıldığı iddiasının gerekçesi yeterli görülmediğinden ve her iki taraf TTK'nın 18.maddesi gereği basiretli bir tacir gibi davranılarak sözlü

yapılan anlaşmanın ardından işin tesliminden sonra işçilik ücretinin fazla ödendiği iddiası TMK 2.ile de bağdaşmadığından ve fazla montaj işçilik bedeli ödendiği ispat edilemediğinden açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.