İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/579 K.2025/881

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/579

KARAR NO : 2025/881

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 29/08/2021

KARAR TARİHİ : 05/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan), Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili olan şirketin, ----- Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nden İhale ile 2021 Yılı 7'nci Kısım Su Şebeke Yapım İşini aldığını ve davalı ile akdedilen 30.04.2021 tarihli taşeron sözleşmesi ile işin yapımı sözleşmedeki hak ve yükümlülükler kapsamında davalıya verildiğini, akdedilen sözleşme gereğince davalı tarafından 2021 yılı ----- Merkez Su Şebeke Islahı İşi adı altıda altyapı, içme suyu ve ıslahın yapımı gerçekleştirileceğini, davalının sözleşmede belirtilen hükümlere uygun olarak işi yerine getirmesi karşılığında,

Taşeron sözleşmesi madde 12 gereğince müvekkil tarafından toplamda 2.500.000 TL olan - -----19.06,202l tarihli, ----- seri numaralı,l00.000,00 TL (yüz bin Ttirk lirası) bedelli çek, -------19.07.2021 tarihli, ------- Seri numaralı,200.000,00 Tl-(iki yüz bin Türk Lirası ) bedelli çek, -------05.09.202I tarihli,----- seri numaralı, 150.000,0O(yüz eli bin Türk lirası) bedelli çek, ------,15.09,2021 tarihli,------ seri nuınaralı, l50.000,00(yüz elli bin Türk lirası) bedelli çek, -----, 30.08.202I tarihli, ----- seri numaralı,

100.000,00(yüz bin Türk lirası) bedelli çek ile bu işin karşılığı olmak üzere yükleniciye ödeme yükümlülüğü altına girdiğini ve davalı tarafından her ne kadar işin yapımına başlanmış ise de sözleşmede mevcut olan haklı bir sebep gerçekleşmeden veya başkaca haklı bir sebep sunulmadan işin yapımına başlanmasından kısa süre sonra davalı tarafından işin yapımı bırakılarak müvekkilinin mağdur edildiğini ve yine müvekkili tarafından işin tamamlanması aksi halde ödenen çeklerin iade edilmesi konusunda davalıyı ihtar etmelerine rağmen davalının,

çekleri iade edeceğini müvekkilini mağdur etmeyeceğini söyleyerek müvekkilini oyaladığını daha sonra da davalı taraf çekleri piyasadaki borçları için kullandığını, çekleri müvekkile iade etmeyeceğini, çek tutarlarını ödemeyeceğini ve aynı zamanda işi de tamamlamayacağını belirterek müvekkili mağdur ettiğini, İşbu davaya konu olan ------ ,05.09.202I tarihli,----- seri numaralı, 150.000,0O(yüz eli bin Türk lirası) bedelli çek ve-----15.09,2021 tarihli, ------ seri nuınaralı, l50.000,00(yüz elli bin Türk lirası) bedelli çeklerin davalıya müvekkili tarafından teslim edildiğini, buna rağmen çeklerin kullanıldığını ve iade edilmediğini,

bu sebeplerle dava konusu haksız durum sebebiyle, müvekkilinin telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı oldukça açık olduğundan; davaya konu çeklerin ödenmesini engeller mahiyette ve olası bir icra takibi neticesinde müvekkilin uğrayacağı muhtemel zararların engellenmesi için 3.kişileri de kapsar şekilde ihtiyat-i tedbir kararı verilmesini, davalıya borçlarının bulunmadığının tespitini, dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf ile müvekkilinin arasında bir akrabalık ilişkisi olduğunu ve daha en baştan iş anlaşmaları bu güven ilişkisine dayanarak ilerlediğini ve dava konusu taşeron sözleşmesine binaen taraflar belirtildiği gibi anlaştıklarını müvekkil şirketin tüm sorumluluklarını yerine getirerek işe başladığını ve devam ettiğini, ancak daha sonra davacı tarafın, işin maliyetinin tahmin ettiğinden daha fazla olduğunu ve devam etmek istemediğini belirtmesine karşılık müvekkilinin aralarındaki sözleşmeye binaen devam etmek istediğini, davacı tarafın başka iş ilişkileri kurması neticesinde devam etmesi mümkün olmadığını,

buna rağmen müvekkil kendilerine yapılan iş neticesinde hizmet faturası kesip ödeme yaptığını Ayrıca davacı tarafa 10/11/2021 tarihli ------ seri numaralı 300.000,00 TL (EK-4) bedelinde çek verildiğini, nitekim henüz feshe ilişkin bir beyanda bulunulmadan ve bununla ilgili bir işlem yapılmadan müvekkilinin davacı tarafın yönelttiği işbu iddialarla karşı karşıya kaldığını, davacı tarafın çeklerin sözleşme ile temlikinin yasaklandığını da ileri sürerek işbu çeklerin sözleşmeye aykırı olarak devredildiğini beyan ettiğini, bahsi geçen temlik hükümleri çeklerle ilgili olmayıp diğer hak ve alacaklara ilişkin olduğunu,

nitekim böyle bir hükmün çekleri kapsaması için ''ciro edilemez '' kaydının bulunması gerektiğini işbu sebeplerle, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. BİRLEŞEN ----. ATM'NİN ------ ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;

DAVA.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı firma ile aralarında taşeron sözleşmesinin bulunduğunu, tarafların aralarında akdettiği sözleşme gereği, müvekkili tarafından davalıya 5 adet çek ile toplamda 700.000,00 TL avans ödemesi yapıldığını, müvekkil tarafından işin yapılacağı konusunda davalı tarafından müvekkilinin ikna edildiğini, ancak müvekkilinin uzun süre oyalandığını, davalı ile müvekkilin akraba olması ve başkaca ortak işlerinin bulunması sebebiyle müsamaha gösterildiğini,

ancak sözleşmede mevcut olan haklı bir sebep gerçekleşmeden veya başkaca haklı bir sebep sunulmadan sözleşmede belirtilen edimler gereği gibi gerçekleştirilmeyerek sözleşmeye aykırı hareket edilerek müvekkil mağdur edildiğini belirterek, müvekkilinin davalıya avans olarak ödediği 700.000,00 TL'nin 30/04/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf ile müvekkilinin arasında bir akrabalık ilişkisi olduğunu ve daha en baştan iş anlaşmaları bu güven ilişkisine dayanarak ilerlediğini ve dava konusu taşeron sözleşmesine binaen taraflar belirtildiği gibi anlaştıklarını müvekkil şirketin tüm sorumluluklarını yerine getirerek işe başladığını ve devam ettiğini, ancak daha sonra davacı tarafın, işin maliyetinin tahmin ettiğinden daha fazla olduğunu ve devam etmek istemediğini belirtmesine karşılık müvekkilinin aralarındaki sözleşmeye binaen devam etmek istediğini, davacı tarafın başka iş ilişkileri kurması neticesinde devam etmesi mümkün olmadığını,

buna rağmen müvekkil kendilerine yapılan iş neticesinde hizmet faturası kesip ödeme yaptığını Ayrıca davacı tarafa 10/11/2021 tarihli ------ seri numaralı 300.000,00 TL (EK-4) bedelinde çek verildiğini, nitekim henüz feshe ilişkin bir beyanda bulunulmadan ve bununla ilgili bir işlem yapılmadan müvekkilinin davacı tarafın yönelttiği işbu iddialarla karşı karşıya kaldığını, davacı tarafın çeklerin sözleşme ile temlikinin yasaklandığını da ileri sürerek işbu çeklerin sözleşmeye aykırı olarak devredildiğini beyan ettiğini, bahsi geçen temlik hükümleri çeklerle ilgili olmayıp diğer hak ve alacaklara ilişkin olduğunu,

nitekim böyle bir hükmün çekleri kapsaması için ''ciro edilemez '' kaydının bulunması gerektiğini işbu sebeplerle, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl Dava, davacının yüklenici sıfatı ile dava dışı idare arasında ----- Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün 2021 yılı 7. Kısım Su Şebeke Yapım İşini aldığı davalı taşeron firma ile 30.04.2021 tarihli Taşeronluk Sözleşmesi akdedildiği ve davalı taşeron firma tarafından idare tarafından alınan işlerin bir kısmı olan 2021 yılı ------ Merkez Su Şebeke Islahı İşi, alt yapı sistemi, içme suyu ve ıslahın yapımına dair sözleşme akdedildiği, sözleşmeye istinaden avans olarak 5 adet çekin verildiği,

yüklenici davacı firma tarafından yükümlülüklerin yerine getirilerek ödemelerin yapıldığı ancak davalı taşeron firma tarafından sözleşme uyarınca yapılması gereken eksik bırakıldığı, bahse konu eksik bırakılan işlerin de dava dışı firmalara yaptırıldığı gerekçesiyle davalı taşeron firmaya avans olarak verilen ------ ait 05.09.2021 tarihli 150.000,00-TL ile yine aynı bankaya ait 15.09.2021 tarihli 150.000,00-TL bedelli çekler nedeniyle Menfi Tespit talebidir.

Mahkememizle Birleşen ---- ATM ----- Esas Sayılı Dosyasındaki Dava; Yüklenici olan davacı tarafından dava dışı idare ile ----- Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nden ihale ile alınan 2021 yılına ilişkin 7. Kısım Su Şebeke Yapım İşi'nin taşeron olarak davalı firmaya verildiği, bunun karşılığında sözleşme uyarınca davalı firmaya toplamda 5 adet çek bedeli olan 700.000,00-TL avans ödemesi yapıldığı ancak davalı taşeron firma tarafından işin yapılmadığı gerekçesiyle ödenen bedellere ilişkin İstirdat Davasıdır.

Dosya içerisinde davaya esas alınan '' Taşeron Sözleşmesinin'' incelenmesi sonucu işverenin ---- Şirketi olduğu alt taşeronun ----Şirketi olduğu, işin adının 2021 Yılı ----- Merkez Su Şebeke Islahı İşi olduğu ve sözleşmenin 12. maddesi uyarınca sözleşme bedeli olarak 2.500.000,00-TL olarak belirlendiği ve toplamda 5 adet 700.000,00-TL bedelli çeklerin verildiği tespit edilmiştir.

Davalı taşeron firma tarafından davaya konu işlerin yapılıp yapılmadığına ilişkin hükme esas alınan 20.03.2022 tarihli heyet raporu ile itiraz üzerine 19.12.2024 tarihli ve 22.08.2025 tarihli ek raporlar alınmıştır. Bunun yanında dosya içerisine İnşaat Mühendisi'nin 07.03.2024 tarihli talimatlı raporu dosya içerisine alınmıştır.

Asıl Dosyadaki Uyuşmazlık; taraflar arasında taşeron sözleşmesi sebebiyle ticari ilişki bulunup bulunmadığı, davacı tarafından sözleşme gereğince davalıya ödenen/avans bedelin olarak verilip verilmediği, davalı tarafından sözleşmeye ilişkin edim yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği, işin yarım bırakılıp bırakılmadığı, dava konusu çekler sebebiyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı, menfi tespit şartlarının oluşup oluşmadığının tespiti noktasında toplandığı anlaşıldı.Birleşen ------ ATM'nin ----- Esas Sayılı Dosyasındaki Uyuşmazlık; toplam 5 adet çek ile davalı tarafa 700.000,00 TL avans ödemesi yapılıp yapılmadığı,

yapılan bu avans ödemesinin alt taşeronluk sözleşmesi gereği, davacı firmaya iade şartlarının oluşup oluşmadığı ve iadenin yapılıp yapılmadığı hususunda ihtilaf bulunduğu tespit edildi.

Davacı tarafın uyuşmazlık yılı olan 2021 yılına ilişkin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucu TTK m. 64,66 VUK m.220-226 ve 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliğine göre açılış ve kapanış tasdiklerinin birbirine uygun olduğu,

kayıt nizamı bakımından birbirini teyit ettiği ve 5 adet çekin bedeli olan 700.000,00 TL ile ilave olarak cari hesaptan kaynaklı 20.463,94-TL toplamı olan 720.463,94-TL davacı şirketin davalı şirketten alacaklı olduğu tespit edilmiştir.Davalı şirketin 2021 yılına ilişkin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucu TTK m. 64,66 VUK m.220-226 ve 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliğine göre açılış ve kapanış tasdiklerinin birbirine uygun olduğu, kayıt nizamı bakımından birbirini teyit ettiği ve davalı ---- kendi kayıtlarına göre davacı ----- Şirketine kaydi olarak 520.463,94-TL borçlu olduğu tespit edilmiştir.

Dosyaya sunulan İnşaat Mühendisinin 07.03.2024 tarihli talimatlı raporu uyarınca taşınmaz başında yapılan keşif sonucu davalı tarafından yapılan ve yapılmayan işler yerinde tespit edilmiştir. Yapılan Yargılama Sonucu

Davacı Yüklenici ----- Şirketi ile davalı Alt Taşeron ----- Şirketi arasında 2021 yılı ----- Merkez Su Şebeke Islah İşi'ne ilişkin idare ile ihale sonucu imzalanan sözleşmeden sonra taraflar arasında 30.04.2021 tarihli Taşeronluk Sözleşmesi akdedildiği tespit edilmiştir.

Sözleşmenin 12. Maddesi uyarınca bedeli 2.500.000,00-TL olup buna ilişkin asıl ve birleşen dosyada davalarda konu edinilen toplam 5 adet çekin bedeli olan 700.000,00-TL'lik çeklerin verileceği konusunda mutabık kalınmıştır.

Uyuşmazlık ise taşeron firmanın sözleşme uyarınca kendisine ödemelerin eksiksiz yapılmasına rağmen kendi yükümlülüğündeki işleri yapmaması nedeniyle dava dışı firmalara yaptırmak zorunda kalınması nedeniyle asıl dosyada çekler nedeniyle Menfi Tespit talebi birleşen dosyada ise yargılama sırasında çeklerin ödenmesi nedeniyle İstirdat talebidir.

Davacı yüklenici firmanın tarafın iddiası alt taşeron olan davalının işleri eksik bırakması nedeniyle eksik kalan işlerin dava dışı alt taşeronlara yaptırıldığı iddiasıdır. Dava dışı idare konumundaki ------ Genel Müdürlüğü tarafından yüklenici firma olan davacıya toplamda 6 adet hak edişler ile ödemeler yapıldığı tespit edilmiştir.

Yargılama sırasında davalı alt taşeron firmanın eksik bıraktığı ya da yapmadığı bir takım işlerin dava dışı firmalar tarafından yapıldığının beyan edilmesi üzerine talep sonucu dosya içerisine iş programları, işin miktarı, metrajları, hak ediş raporları, teknik şartnamelerin diğer teslim tutanakları ile geçici ve kesin kabullerin sunulması için yapılan ihtaratlardan sonra bütün deliller dosyaya sunulmuştur.

İşveren olan idare konumundaki ------ Genel Müdürlüğü ile Yüklenici ------ arasındaki toplam 6 adet hak ediş belgesinin olduğu.

16.06.2021 tarihi itibariyle kesintiler ve mahsuplar sonucu yükleniciye ödenecek tutarın 675.868,73-TL olduğu, 21.09.2021 tarihi itibariyle 1.827.808,04-TL olduğu, 22.10.2021 tarihi itibariyle 2.505.000,568-TL olduğu, 22.11.2021 tarihi itibariyle 2.220.425,99-TL, 19.01.2022 tarihi itibariyle 682.383,34-TL ve son olarak 02.06.2022 tarihi itibariyle 6 nolu kesin hak ediş toplamının 9.498.611,38-TL olduğu tespit edilmiştir.Davacı Yüklenici ------ Şirketi'nin işin bitim tarihinin 18.03.2022 geçici kabul tarihinin 14.04.2022 olduğu tespit edilmiştir.

Davalı Alt Taşeron ---Şirketi'nin taraflar arasında akdedilen Taşeronluk Sözleşmesi uyarınca dava konusu işe başladığı ya da işi kısmen yaptığına dair teknik olarak herhangi bir ataşman, metraj, hak ediş belgesine rastlanmamıştır. Bunun yanında taşeron ----- firması da işe başladığını ya da bir kısmını yaptığına ilişkin herhangi bir belge de sunamamıştır. Davaya konu işlerin hiç yapılmadığı iddiası karşısında buna ilişkin herhangi bir teknik belgenin sunulamaması ya da taşeron firmanın işe başladığı ya da bir kısmını yaptığını ispat edememesi nedeniyle dava konu işlerin dava dışı alt taşeronlar tarafından tamamlandığı kanaatine varılmıştır.

Davacı Yüklenici firma ----- Şirketi tarafından dava dışı alt taşeron olarak ayni işlere ilişkin -------ile yapmış oldukları sözleşmelerinin ve hak ediş belgeleri ile faturaların ibraz edilmesi nedeniyle akdedilen sözleşme uyarınca eksik bırakılan işlerin dava dışı alt taşeronlara yaptırıldığı kanaatine varılmıştır.

Asıl Dava, sözleşme uyarınca verilen avans çeklerden iki adet çek bedeli için menfi tespit talebidir. Yargılama sırasında davaya konu edilen ve sözleşmenin 12. Maddesine yer alan toplam 5 adet 700.000,00-TL bedelli çeklerin tamamının bedellerinin ödendiği tespit edilmiştir. Yapılan yargılama uyarınca alt taşeron ------ Mühendisliğin herhangi bir iş yapmamasına rağmen kendisine toplamda 700.000,00-TL'lik bir ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.

Asıl davanın konusu iki adet çek için menfi tespit ise de yargılama sırasında bu çeklerin de ödenmesi nedeniyle asıl davanın konusunun kalmadığı tespit edilmiştir. Birleşen dava yönünden ise davalı alt taşeron firmanın sözleşmeye rağmen yükümlülüklerini eksik bıraktığı ancak ödemeleri tam anlaşılmakla açılan istirdat davasının kabulü ile her bir çek için ödeme gününden itibaren avans faizi ile istirdat talebinin kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.