İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/274 K.2024/223

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/274 Esas

KARAR NO:2024/223

DAVA

Alacak (İntifa Hakkına Dayalı)

DAVA TARİHİ:13/10/2014

KARAR TARİHİ: 06/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, davalılardan ----- adına kayıtlı bulunan ----- tarihinden başlamak üzere 16 yıl süreyle intifa hakkını ----- yevmiye numarasıyla aldığını, müvekkil şirketin intifa hakkına sahip olduğu bu taşınmazın akaryakıt istasyonu olarak kullanılması ve işletilmesine yönelik olarak davalı ----- tarihli bayilik sözleşmesi imzaladığını, davalı bayi şirketin,

intifa hakkı müvekkili şirkete ait olan taşınmazı ve üzerindeki akaryakıt istasyonunu bayilik ve işleticilik sözleşmesi kapsamında ------ olarak işletmeye başladığını ve daha sonra da 10.06.2009 tarihli temlik sözleşmesi hükümleri doğrultusunda diğer davalı ---- devrettiğini, bu devir üzerine davalılardan ---------------- tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığını, bu davalı ile imzalanan temlik sözleşmesinin 3. maddesi uyarınca bu davalının, müvekkili şirketin bayisi olan 1 nolu davalının intifa sözleşmesi ile tüm sözleşmelerden doğan borçlarının tamamını devir aldığını,

davalılardan---------- tarihli sözleşmeye müteselsil kefil ve müşterek borçlu olarak imza attığını, ------- tarihinde yayınladığı genel bir duyuru ile akaryakıt dağıtım şirketleriyle akaryakıt istasyonu işleten bayiler arasındaki dikey anlaşmaların yarattığı rekabet ihlalleri nedeniyle bayilik sözleşmelerinin uzun süreli olarak akdedilmesine yönelik yasaklar getirdiğini ve 18.09.2010 tarihine kadar tüm sözleşmelerin ve bu kapsamda kira/intifa sözleşme sürelerinin 5 yıldan fazla olamayacağına ve bu tarih itibariyle de sözleşmelerin süresinin sona ereceğine karar verildiğini,

bu nedenle taşınmazın maliki olan davalı şirket ile müvekkili şirketler arasında imzalanan intifa sözleşmesinin ---- kararlarında ve------ grup muafiyeti tebliğlerinde öngörülen süreyi aşan kısmının ifasının hukuken ve fiilen imkansız hale geldiğini,

müvekkili şirketin intifa hakkı sütresinin 18.09.2010 tarihinde sona ermesi ve müvekkili şirket ile bayilik ilişkisi içerisinde bulunan davalı ----- şirketinin başka bir dağıtıcı ile anlaşarak lisans alması karşısında müvekkili şirket tarafından davalılara,------ ihtarnamesi çekilerek müvekkili şirket ile davalılar arasında imzalanan dikey ilişkiye esas tüm sözleşmelerin yukarıda belirtilen tarihte sona erdiğinin ihtar edildiğini,

intifa hakkının ------ tarihinde bitecek iken intifa hakkının ve taşınmaz üzerinde kurulu bulunan akaryakıt istasyonunun malikler ve ya davalı şirketler tarafından işletilmesine yönelik imzalanan bayilik ve işleticilik sözleşmesi ile protokollerin beş yılı geçen sürelerinin geçersiz hale gelmesi nedeniyle tarafların sözleşmeler kapsamında birbirlerine verdiklerini iade borcu altına girdikleri, bu kapsamda davalılara----- tarihli fatura karşılığı 450.847.00 TL + KDV gayri maddi hak bedeli, 01.06.2006 tarihli fatura karşılığı 112.71.00 TL + KDV gayri maddi hak bedeli,

18.05.2006 tarihli fatura karşılığı 555.000 TL + KDV gayri maddi hak bedeli ve 22.03.2006 tarihli faturalar ile de 9.150 TL + KDV kanopi alt kaplaması bedellerinin, yatırımın kullanılmayacak döneme ilişkin kısmı olan 812.768.00 TL + KDV'den ibaret olan alacağının, senelik %24 oranı ile güncellenmiş tutarı olan 1.679,828.00 TL + KDV nin tahsilinin talep edildiğini, ancak davalı tarafın bu bedeli ödemediğini beyan ederek davalı ----- intifa bedeli, gayri maddi hak bedeli ve istasyon yatırım bedeli olarak ödenen ve davalıların zenginleşmesine neden olan 1.679.828.00 TL + KDV tutarındaki alacağının,

temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA.

Davalılar ---- vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinden -------, taşınmazın ½ hisse maliki olup, müvekkili şirket ile hiçbir hukuki bağının bulunmadığı gibi sözleşmede de taraf olmadığını, bu nedenle ----yönünden husumet nedeniyle davanın reddi gerektiğini, diğer taraftan müvekkili şirket ile davalı ----- tarihli temlik sözleşmesinin tarafı olmadıkları gibi garantörleri de olmadığını, dolayısıyla davacı taleplerinin müvekkili ----yönünden reddi gerektiğini, ayrıca zamanaşımı süresinin,

-------- intifa sürelerini 5 yıl ile sınırlandırılmasına ilişkin olarak verdiği ilk kararını kendi web sitesinde açıkladığı ------ sayılı dikey anlaşmalara ilişkin grup muafiyeti tebliğinin yayınlanması tarihinden itibaren başlaması gerektiğini, bu nedenle açılan davanın zamanaşımı yönünden de reddi gerektiğini, -------sayılı kararı ile Rekabet Kurulu kararlarında 18.09.2010 tarihi itibariyle 5 yılı aşan anlaşmaların son bulacağının belirtildiğini, yasal düzenleme tarihinden sonra davacı ile bayilik ve diğer dikey anlaşmaların son bulduğunu,

bu tarihten sonra beş yılı aşan sözleşmelerin -------- maddeleri uyarınca yasak sözleşme olarak değerlendirildiğini, aynı yasanın 56. maddesine göre geçersiz anlaşmalardan ve kararlardan doğan edimlerin ifasının istenilemeyeceğini, davacı şirketin tüm taleplerinin toplamı olan 1.679.828 TL + KDV talebinde bulunduğunu, davacı tarafından iadesi istenen bedelin, iadeye tabi bir bedel olmadığını, zira ödenen bu bedelin, müvekkili ile yapılan bayilik sözleşmesi karşılığında hibe (gayri maddî hak bedeli) olarak verildiğini, 9.150 TL kanopi bedelinin ise talep edilemeyeceğini,

zira davacı şirket tarafından müvekkili şirkete böyle bir yatırım veya masraf yapmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ---- cevap dilekçesi sunmamıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE;Dava, valilik ve işleticilik sözleşmesine rekabet kurulu kararı ile sona ermesi sonucu sözleşme ile kurulan intifadan kaynaklı ödenen gayrimaddi hak bedeli ile istasyona yatırım bedeli olarak ödenen alacağın tahsili talebidir.Davacılardan ----davalılardan ----bulunan taşınmaz üzerinde -------- tarihinde başlamak üzere 16 yıl süreli intifa hakkının davacı şirket lehine düzenlendiği, bahse konu bu taşınmazın akaryakıt istasyonu olarak kullanılması ve işletilmesine yönelik olarak davalılardan ----- imzalandığı,

davalı bayi şirket tarafından sözleşme kapsamında taşınmazın ve üzerindeki akaryakıt istasyonunun bir süre işletilmesinden sonra ---- tarihli --- diğer davalı ---- devredildiği, akabinde davalılardan ---- Sözleşmesi imzalandığı, ---- tarihinde yayınlanan duyuru ile ---- tarihine kadar tüm sözleşmelerin kira/intifa sözleşme sürelerinin 5 yıldan fazla olamayacağına ve bu tarih itibariyle de sözleşmelerinin süresinin sona ereceğine karar verileceği gerekçesiyle, 18.09.2010 tarihi itibariyle davacı şirket lehine kurulan intifa hakkı süresinin sona erdiği ve bu tarih itibariyle de intifa hakkının tapudan terkin edildiği,

davalıların maliki ve işleteni oldukları akaryakıt istasyonu üzerinde bulunan yatırım ve intifa bedellerinin iadesi talebidir. Mahkememizin ----- Karar sayılı kararı ile; ----- tarihinden önce yapılan ve kesintiye uğramaksızın süre gelen sözleşmelerin kural olarak --- tarihine kadar geçerli olduğu, bu tarihten sonra yapılan dikey anlaşmaların ise yapıldıkları tarihten itibaren 5 yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen grup muafiyeti kapsamında olduğu,

yine davaya dayanak alınan rekabet kurulunun---- tarihli bildiriminde ve bireysel başvuralar sonucu verdiği -------------- kararlarında bayilik sözleşmeleri ve bu sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğü süresine etki eden kira ve intifa sözleşmelerinin tamamının tek bir dikey anlaşma olarak kabul edildiği ve bu dikey anlaşmaları ile bayiye 5 yıldan uzun süreli rekabet yasağı getirilmesi halinde söz konusu dikey ilişkinin grup muafiyeti kapsamı dışına çıkacağının belirtildiği ve hiçbir biçimde sözleşmelerin geçersiz hale geleceğinden bahsedilmediği,

buna göre taraflar arasındaki -----başlangıç tarihli ve 16 yıl süreli intifa hakkına ilişkin sözleşme ile bayilik sözleşmesinin ---- tarihinden önce akdedilmiş olması nedeniyle ------ tarihine kadar grup muafiyeti kapsamında olduğu ve bu tarihe kadar üzerinde intifa tesis edilen ve işletme sözleşmesi gereğince davacının bayisi tarafından petrol istasyonu olarak kullanılmakta olan gayrimenkul üzerine davacı tarafça yapıldığı bildirilen kalıcı teknik yatırımların işletme sözleşmesinin bir gereği olarak sözleşmenin süresine bakılmaksızın yapılması gereken yatırımlar olduğu,

zira sözleşmenin ifa edilebilmesi için her halükarda bu kalıcı teknik yatırımların davacı tarafça yapılması gerektiği anlaşılmakla 18/09/2010 tarihinde sona eren üzerinde intifa hakkı tesis edilen petrol istasyonuna davacı tarafça yapıldığı bildirilen kalıcı teknik yatırımların bedelinin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalılardan tahsili isteminin yerinde olmadığı,

benzer nitelikteki davalarda sabit yatırım bedellerinin güncellenmiş değerinin aynı gerekçelerle istenemeyeceğine ilişkin mahkeme kararlarının ---denetiminden geçerek onandığının görüldüğü -----anlaşılmakla talebin reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.--------- sayılı ilamı ile.

"Davacı lehine taşınmazda tesis edilmiş olan intifa hakkının intifa sözleşmesinde belirlenen süreden önce ve yine dava tarihinden önce fek edilmiş olduğu dosya içeriği ile sabittir.

Bu durumda mahkemece, davacının talebi gözetilerek davacının bedelini ödeyerek yaptırılmış bulunan sabit yatırımların taşınmaz değerine bir artırım, fayda sağlayıp sağlamadığı bu sabit yatırımlar kullanılmak suretiyle davalının ticari faaliyetini sürdürüp sürdürmediği, talimat bilirkişi rapor ve ek raporu dikkate alınılarak,

sabit yatırımların ticari faaliyetine katkısı hususları üzerinde de yeterince durulup, bu yönlerde araştırma yapılarak ve davalıların savunmaları da ayrı ayrı değerlendirilerek tartışılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bu yönler gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.-------- emsal kararında işaret edildiği üzere; intifanın terkin edildiği tarihten sonra kalan ve intifanın kullanılmayan kısmına isabet eden intifa ödemesinin herhangi bir semere uygulanmadan ve güncelleştirme yapılmasızın iadesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle mahkemece davacı talepleri hakkında davalıların savunmaları ve raporlara itirazları dikkate alınarak gerekirse yukarıda yer verilen emsal ilamlara göre davacının talep etmekte haklı olduğu alacak kalemlerinin ve tutarlarının tespiti için yeniden bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi" gerekçesiyle mahkeme tarafından verilen ilam kaldırılarak dosya yeniden mahkememize gönderilmiştir.Yapılan yargılama sonucu.

Teknik bilirkişi heyetinden davacı tarafın intifa alacağının tespiti için alınan rapor sonucu, ---- tarihinde sunulan bilirkişi raporu sonucu doğrultusunda davalıların işleteni ve maliki olduğu taşınmaz üzerinde intifanın kullanılmayan kısmına isabet eden intifa hakkı bedelinin ---- olduğu tespit edilmiştir.

Davalılardan ------ uyarınca davacı ------doğmuş ve doğacak bütün hak, borç ve yükümlülüklerin temlik alana devredildiği, bunun yanında temlik edeninde müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla garantör olduğu kabul edilmiş olup, belirlenen intifa alacağından hem temlik alan hemde temlik eden şirketlerin, davacı akaryakıt istasyonuna karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, 17.04.2014 tarihli bilirkişi raporu ile KDV dahil toplam intifa bedelinin 891.648,00 TL olduğu,

dava dilekçesinde denkleştirici adalet talebinde bulunulmadığı anlaşılmakla açılan davanın dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte her iki davalı şirketten müştereken ve müteselsilen tahsiline dair kısmen kabul şeklinde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.