İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/30 K.2025/858

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2016/30 Esas

KARAR NO : 2025/858

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 12/01/2016

KARAR TARİHİ : 03/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ;Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında --------- adresindeki akaryakıt istasyonunda gösterilecek bayilik faaliyetinin koşullarının belirlenmesi üzere 12.01.2011 tarihli bayilik sözleşmesinin akdedildiğini sözleşme uyarınca ihtilaf halinde müvekkili şirketin ticari defter ve kayıtlarının münhasır delil olduğunu ve --------- mahkemelerinin yetkili olduğunu bayilik sözleşmesinin imzalandığı tarih itibaren müvekkili tarafından sözleşmenin haklı yere fesih tarihine ar geçen 4 yılı aşkın süre içerisinde satın alınan ürün bedellerinin ödenmediğini ürün alımına ilişkin taahhütlerin yerine getirilmediğini

işletmenin aksamasına imkan verilmeyeceğine ilişkin yükümlülüklerine rağmen davalının 18.12.2014 tarihinden itibaren ürün alımı geçekleştirmeyerek sözleşmeye aykırı davrandığını müvekkilinin itibarının sarsıldığını ve müvekkiline zarar verdiğini davalının fatura bedellerini ödeme tarihinde gerçekleştirmediğini bir çok ödemesini gününde yapmadığını 5 yıllık bayilik süresi içerisinde almayı taahhüt ettiği asgari 5.000 ton ürün alımı gerçekleştirilemeyecek olması sebebi ile cezai şart borcunun taahhüt ettiğini ve davalının cezai şartı ödemediğini sözleşmenin feshine kadar toplam 1.385 ton ürün alımı gerçekleştirdiğini davalının

gerçekleştirmediği 3.615 ton eksik ürüne karşılık tahakkuk eden cezai şart borcunun 361.500,00 Dolar olduğunu sözleşme fesih edilmese dahi davalının taahhüt ettiği asgari alım miktarının tamamlamasının imkansız olacağının aşikar bulunduğunu belirtilen sebeplerle--------- noterliğinden gönderilen 18.06.2015 tarihli ihtarname ile davalı ile müvekkili arasındaki sözleşmenin haklı ve hukuka uygun sebeplerle fesih edildiğini müvekkili lehine tesis edilen ipotek ile teminat altına alınan ürün,

otomasyon ve malzeme bedeli borçlarının gayrimaddi hak bedeli borcu ve cezai şart borcunun da ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içerisinde ödenmesi gerektiğinin belirtildiği borcun ödenmemesi üzerine ------- icra müdürlüğünün -------- Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatıldığını ipotek toplam bedelinin 1.250.000,00 TL olması nedeni ile icra takibinin bu tutarla sınırlı olmak üzere ipotek ile teminat altına alınan 48.054,68 TL * KDV ürün bedeli borcu, 80.000,00 TL *KDV (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile) gayrimaddi hak bedeli borcu,

597.737,16 TL (fazlaya ilişkin hakları saklı kalma kaydı ile) eksik ürün alımından kaynaklanan cezai şart borcu, 5.157,00 TL otomasyon hizmet bedeli borcu, 214.00 TL senet protesto bedeli borcu ve 500.00 TL gider yansıtma bedeli olmak üzere toplam 732.262,84 TL yönünden takibe yapılan itirazın iptali ile takibin devamına % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesi Sayın Mahkemeden vekaleten talep ve dava edilmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı yanca davaya konu edilen icra dosyasında gönderilen ödeme emrinde talep olunan alacak iddiaları asılsız olduğu, davalı firmanın davacı yana her hangi bir borcu bulunmadığı, zira davacı yanca alacak talepleri taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin feshi nedeni ile doğduğu iddia olunan alacak talepleri olup(kaldı ki sözleşme içerisinde davacı yanın talep ettiği alacak iddiaları da düzenlenmiş olmadığı) dolayısı ile öncelikle çözülmesi gereken sorun bayilik sözleşmesinin feshinin geçerli olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerektiği,

Taraflar arasında ---------- E sayılı dosyasında davalı şirket ile davacı şirket arasında akdedilen 12.01.2011 tarihli Bayilik Sözleşmelerinin, davacı şirket tarafından davalıya keşide edilen ---------Noterliği'nin 18.06.2015 tarihli ve ---------- yevmiye no.lu ihtarnamesi ile feshedilmesinin, anılan Sözleşmeye aykırı ve haksız olduğunun tespiti talep edildiği bu nedenle--------- E sayılı dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiği, davacı şirketin,

davalı şirket ile aralarında akdedilen 12.11.2011 tarihli Bayilik Sözleşmelerini beş yıllık sürenin bitiminden önce davalıya keşide ettikleri 18.06.2015 tarihli ihtarname ile tek taraflı olarak feshetmesi, anılan sözleşme hükümlerine aykırı ve haksız olduğu, bayilik sözleşmelerinin 14/c ve 12/a maddelerine göre, sözleşmenin feshinden önce önel (mehil) verilmesi gerektiği açıkça kararlaştırılmış olup, buna rağmen, davacı şirketin müvekkile önel (mehil) vermeden sözleşmeyi feshetmeleri açıkça sözleşmeye aykırı ve haksız olduğu,

bu hükme rağmen davacı şirket tarafından, sözleşmenin feshinden önce davalı şirkete mehil (önel) verilmeksizin, ----------Noterliği'nin 18.06.2015 tarihli ve ---------- yevmiye no.lu ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği hususu davalıya bildirildiği, bir an için sözleşmenin feshinin haklı ve geçerli olduğu hususunun Sayın Mahkemece kabulü halinde dahi takibe ve davaya konu edilen alacak iddialarının talep edilmesi sözleşme içeriğine aykırı olup ayrıca ana sözleşme içeriğinde bu yönde düzenleme mevcut olmadığından mümkün olmadığı,

gayri nakdi hak bedeli alacağı, cezai şart borcu ve diğer alacak talenlerinde bulunulması hukuken mümkün bulunmadığını bu sebeple davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle ; taraflar arasında imzalanan 12/01/2011 tarihli bayilik sözleşme gereğince davacının takip konusu alacak kalemlerinin yerinde olup olmadığı yerinde ise miktarı olarak tespit edilmiştir. eklinde tespit edildi. Dosya konusunda uzman bilirkişiye verilerek, rapor alınmıştır. Bilirkişi raporunda.

Davacının usulüne uygun olarak yasal süresi içinde noter açılış tasdikleri ve e- Beratları yasal süresi içinde yapılmış ticari defter ve kayıtlarına göre 26.08.2015 icra takip tarihi itibariyle 57.123,68 TL. cari hesap bakiye alacağı olduğu, davalının kayıtlarında yaptırılan inceleme sonucunda dosyaya mübrez bilirkişi raporunda da davalının 57.123,68 TL. olduğu başka bir anlatımla davacı ve davalının kayıtlarının bir birini teyit ettiği, 2. Sayın Mahkemece davacı tarafından fesih edilen bayilik sözleşmenin haklı nedenle feshine ilişkin hukuki değerlendirmenin Sayın Mahkemeye ait olduğu,

Sayın Mahkemenin Davacının haklı nedenle sözleşmeyi fesih ettiğine karar verilmesi halinde, Davacının talep edebileceği Gayri Maddi Hak bedeli kıstelyevm usulüne göre 207 (eksik gün) için 90.740,52 TL. * KDV olarak hesaplanmış olup, Davacı dava dilekçesinde (fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak) 80.000,00 TL.

Ve icra takibinde (fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak) 597.737,16 TL, talep ettiği, Davacının, davalının eksik ürün alımından kaynaklanan talep edebileceği ceza tutarı 335.000 USD olduğu, -Davacı icra takibinde (fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak) 597.737,16 TL. talep ettiği, Davacının, icra takibinde ve dava dilekçesinde talep ettiği 5.757,00 TL. otomasyon hizmet bedeli, 214,00 TL, senet protesto bedeli ve 500,00 TL.

Gider yansıtma bedelinin cari hesap bakiyesi 57.123,68 TL.'na dahil olduğu,şeklinde raporunu sunmuştur.

Davalı vekilinin itirazları doğrultusunda bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişi ek raporunda; --------- Asliye Hukuk Mahkemesince alman tarafların cari hesap ekstreleri ve davacı tarafından davalıya verilen ve ödenmeyen 25.12.2014 tarihli 12.067,00 TL ve 12.055,00TL iki adet senet dikkate alınarak yapılmış olduğu,-------- E. sl dosyasının fotokopisinin dava dosyası ekinde yer aldığı; dosyada son olarak 02.06.2016 tarihinde ön inceleme duruşması yapılmasına karar verildiği; dosya kapsamında söz konusu tensip zaptından sonraki döneme ilişkin bilgi ve belge yer almadığı,

--------- Noterliği'nin 18 Haziran 2015 tarih, ---------- yevmiye no.lu ihtarnamesi incelendiğinde davacı yanın 3, maddede sözleşmeye aykırılık teşkil eden durumları tek tek belirttiği ve ihtarnamenin sonuç bölümünde davalıya önel vermeksizin sözleşmeyi feshettiği; bu durumun sözleşmenin 14/c maddesine aykırılık teşkil) ettiği, sözleşmenin yürürlükte olduğu yaklaşık 4.5 yıllık sürede davalının yaptığı toplam alım ile almayı taahhüt ettiği miktar oranlandığında 18 Haziran 2015 fesih tarihinden sonra kalan sürede taahhüt miktarına ulaşılmasının ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Diğer hususlarda kök raporda varılan sonuçlarla bağlı kalındığı, şeklinde ek raporunu sunmuştur.Bilirkişiden alınan 2. Ek raporunda ; tarafların beyanları ve delilleri ışığında, takdirin Sayın Mahkemenizin görev alanına ait olduğu işaret edilmek suretiyle, anılan BAM kararında davanın hukuki yarar yokluğundan reddedildiğinin görüldüğü, davacının bu red sebebiyle sözleşmenin feshinin haklı olduğu yönündeki iddiasının takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu; ek raporda fesih iradesinin ortaya konduğu anılan ihtarnamedeki davacı beyanı çerçevesinde sözleşmenin 14. maddesine göre bir değerlendirme yapıldığı ve bu değerlendirme ile bağlı kalındığı;

davacının dava konusu sözleşmenin, sözleşmenin 9. maddesine göre feshedildiği iddiasının takdirinin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, şeklinde raporunu sunmuştur.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, bilirkişi raporu, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi,--------- İcra dairesinin --------- esas sayılı icra dosyası ve tüm dosya kapsamına göre;dağıtım şirketi olarak faaliyet gösteren davacı ile davalı şirket arasında 5015 sayılı kanun uyarınca 12/01/20211 tarihli bayilik sözleşmesi akdedildiği, sözleşme hükümlerine göre , bayilik hükümlerine göre sözleşme süresinin 5 yıl olduğu, ürün bedellerinin peşin olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığı,

---------- ödeme için bir vade tanıyacağı , ödemelerin belirlenen günde yapılmaması halinde aylık % 5 oranında vade farkı ödeneceği, birbirini takip eden iki ödemenin üst üste ödememesi halinde bayinin tüm borçlarının muaccel hale geleceği , bayinin tüm borçlarını gününde ödememesi halinde sözleşmenin fesh edileceğinin düzenlendiği, sözleşme kapsamında davalı tarafından davacı lehine --------- ili, --------- ilçesi, -------- köyü -------- Parsel, --------- cilt ,--------- dereceden 1.250.0000-TL bedelli ipotek tesis edildiği,

taraflar arasındaki uyuşmazlığın bayilik sözleşmesine göre, bayinin sözleşmedeki taahhüdüne aykırı hareket ederek , satın alınması taahhüt edilen ürün alımına ilişkin taahhütlerin yerine getirilmediği sözleşmeye göre 5 yıllık bayilik süresi içinde almayı taahhüt ettiği asgari 5 bin ton ürün alımını gerçekleştirmeyecek olması nedeniyle cezai şart borcunun tahakkuk edip etmediği, fatura bedellerinin taahhüt edilen süreler içinde ödenip ödenmediği , haklı fesih sebeplerinin oluşup oluşmadığı,

sözleşmenin öner verilmeksizin feshinin haklı olup olmadığı ve ipoteğin paraya çevrilmesine konu olan icra takip dosyasındaki alacak kalemlerinin yerinde olup olmadığı hususlarında olduğu belirlenmiştir.

Davacı taraf dava dilekçesinde dağıtıcı firma olarak gerek bayinin sözleşmenin 14/c maddesine göre taahhütlerini yerine getirmemesi sebebiyle alması gereken asgari ürün satın alma taahhüdünü yerine getirmemesine, gerekse 26/11/2014 tarihli ve 07/12/2014 tarihli ,18/12/2014 tarihli ve 13/11/2014 tarihli fatura bedellerinin ödenmemesi nedeniyle bayilik sözleşmesinin 9. Maddesine göre öner verilmeksizin fesih koşullarının oluştuğu iddiası ile davalı aleyhine -------- İcra dairesinin -------- esas sayılı ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin icra dosyası ile ipotek bedeli ile sınırlı olmak üzere icra takibi başlatılmış,

davalı tarafça takibe süresinde itiraz edilmiş, davacı tarafça süresinde itirazın iptali davası açılmıştır. Davacı şirketin ve davalı şirketin defterleri üzerinde mali müşavir bilirkişi vasıtası ile bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Davacı tarafın defterleri üzerinde yapılan incelemede; davacının usulüne uygun olarak defter açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, 26/08/2015 icra takip tarihi itibari ile 57.123.68-TL cari hesap bakiye hesap alacağı olduğu, davalı tarafın yapılan bilirkişi incelemesinde davalının 57.123.68-TL davacıya cari alacaktan borçlu olduğu bu hali ile davacı şirket ile davalı şirketin kayıtlarının birbirini teyit ettiği, gayri maddi haklara ilişkin olarak davalı tarafından davacıya faturalar düzenlendiği ve bu fatura tutarları davalının hesabına alacak kayıt edilerek mahsuplaşma yoluyla ödendiği,

taraflar arasında 12/01/2011 tarihinde akdedilen beş yıllık sözleşmenin d avacı tarafından 18/06/2015 tarihinde fesh edildiği, fesih tarihi itibari ile yapılan hesaplamaya göre gayri maddi hak bedelinin 90.740.52-TL olarak bilirkişi tarafından hesap edildiği, davacı şirket ile davalı arasında yapılan bayilik sözleşmesine göre 5 yıl boyunca alması taahhüt edilen ürün bazında , davacıdan toplam 1650 ton ürün alındığı , sözleşmeye göre 5000 ton ürün alınması gerektiği eksik alım tutarının 3350 ton olup , taahhütnameye göre yapılan hesaplamada 335.000-USD cezai şart bedelinin bilirkişi tarafından tespit edildiği görülmüştür.

Taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi incelendiğinde 9. Maddede birbirini takip eden fatura bedellerinin ödenmemesi halinde davacının öner verilmeksizin sözleşmeyi feshi hakkında sahip olduğu ve aylık % 5 vade farkının uygulanacağının sözleşmede belirtildiği, somut uyuşmazlıkta davacı ve davalı defter kayıtlarına göre; mali müşavir bilirkişi ile yapılan incelemede davacının alacaklı olduğu,

davalının da aynı miktarla borçlu olduğu ve kayıtların birbirini teyit ettiği anlaşılmakla, davacının 9. Maddeye göre öner vermeksizin fesih hakkının yerinde olduğu ve dava dilekçesi ile de fesih talebini hem 9. Maddeye hem de 14 c maddesine dayandırmış olduğu görüldü.

Bilirkişi incelemesi ile tespit edildiği üzere, davacı bayilik sözleşmesinde taahhüt ettiği 5.000 ton ürün alımına ilişkin taahhüdünü 1650 tonluk kısmına ilişkin taahhüdünü yerine getirdiği bakiye kısmını yerine getirmediği bu hali ile davacının cezai şarta da hak kazandığı, takip dosyasına göre davacının talebi ile bağlı kalarak cari alacak cezai şart bedeli ve yine bilirkişi tarafından hesap edilen gayri maddi hak bedeline taleple bağlı kalınarak hak kazanabileceği kaanatine varılarak , davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.