İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/226 K.2026/251

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/226 Esas

KARAR NO : 2026/251

DAVA

Bankalarca Kullandırılan Ticari Kredilerden Ve Ticari Kredili Mevduatlardan Kaynaklanan Davalar (Sözleşmenin Feshi)

DAVA TARİHİ : 12/03/2025

KARAR TARİHİ : 31/03/2026

Mahkememizde görülmekte olan Bankalarca Kullandırılan Ticari Kredilerden Ve Ticari Kredili Mevduatlardan Kaynaklanan Davalar (Sözleşmenin Feshi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalıdan müvekkil şirkete ait --------- no.lu hesapların kapatılması talep edildiğini, davalı Banka tarafından, hesaplara bağlı ve kayıp olan boş çek yapraklarının Bankaya teslim edilmesi veya mahkeme kararı ile iptal edilmesi istendiğini, davalı Banka tarafından teslim edilmesi veya mahkeme kararı ile iptal edilmesi talep edilen çek yaprakları, 1992 - 2004 yılları arasında müvekkil şirkete teslim edilmiş olduğunu, müvekkil Şirket tarafından çek yapraklarının iptali için dava ikame edildiğini, ancak, --------- sayılı kararında,

çeklerin boş iken kaybolduğu ve henüz kıymetli evrak vasfını kazanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davalı Banka, mahkeme kararına ve hukuki yararı bulunmamasına rağmen hesapların kapatılması için mahkemeden çeklerin iptal edildiğine dair karar alınmasını talep ettiğini, müvekkil şirket tarafından, Bankanın çek yapraklarına ilişkin ödeme yükümlüğünün sona erdiği,

Bankanın çek hesapları açık tutmakta hukuki bir yararı olmadığı ve müvekkil şirkete ait hesapların derhal kapatılması gerektiği bu kez noter kanalıyla ihtar edildiğini, müvekkil şirkete ait hesapların kapatılmamasına konu olan boş çek yaprakları, 3167 sayılı yasa döneminde teslim edilen çek karnesine ilişkin olup 5941 Sayılı Çek Kanunu madde 3/9'a göre baskı tarihlerinden itibaren beş yılın geçmesi sebebiyle beş yılın sonunda veyahut 5941 Sayılı Çek Kanunu Geçici Madde 3/4'e göre baskı tarihi yer almaması sebebiyle 30.06.2018 tarihinde davalı Banka'nın listesinde yer alan çeklere ilişkin sorumluluğunun sona erdiğini,

üzerinde baskı tarihi olan ve/veya olmayan çekler için yukarıda belirtilen tarihlerde davalı Banka'nın sorumluluğunun sona ermesi ile birlikte bu çek yaprakları için açılan gayrinakdi kredi riskleri kapatılarak, karşılık ayrılmasına son verilebildiğini, dava şartı arabuluculuğa başvurulmuşsa da taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; davanın kabulü ile müvekkil şirkete ait -------- Şirketi nezdindeki -------- no.lu hesapların kapatılmasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkil Banka aleyhine ikame olunan dava ile; davacıya ait olduğu iddia edilen --------- no.lu hesapların kapatılması talep olunduğunu, müvekkil Banka ile davacı şirket arasında mevcut Ticari Müşteri Sözleşmesi kapsamında 1992 - 1993 yılları arasında --------- numaralı çek hesapları açıldığını, davacı şirketin 12/02/2015 tarihinde -------- E. Sayılı dava dosyası üzerinden , müvekkil Banka tarafından teslim edilen 1873 adet çekin bulunamadığı iddiası ile çek iptali davası ikame etmiş olup,

Mahkemenin 17/02/2015 tarih ve --------- K. Sayılı kararı ile "..boş ve imzasız belgeler kıymetli evrak niteliğinde bulunmadığından ve bu haliyle açık çek olarak da kabulü mümkün görülmediğinden.." gerekçesi ile ret kararı verildiğini, davacı şirket tarafından müvekkil Bankaya hitaben keşide edilen ---------Noterliği'nin 12/06/2024 tarih ve-------- yevmiye numaralı ihtarnamesine cevaben düzenlenen -------- Noterliğinin 29/07/2024 tarih ve -------- yevmiye numaralı ihtarnamede de izah olunduğu üzere,

bir güven kurumu olarak müvekkil Bankanın her ne kadar çeklerin basım tarihi itibari ile banka sorumluluk bedeli ödeme yükümlülüğü sona ermişse de ibraz edilecek çekleri işleme alma zorunluluğu devam ettiğini, ibraz edilmemiş çeklerin zaman aşımına uğramadığını, çeklerin kural olarak her zaman doldurulup muhatap bankaya veya takas aracılığı ile diğer bankalar üzerinden ibrazı mümkün olduğunu, 5941 sayılı Yasa'nın 3/4 gereğince müvekkil Banka'nın çek yaprağı ödeme sorumluluğu ortadan kalkacak ise de, çek yapraklarının hükümsüz hale gelmesi söz konusu olmayacağını,

5941 sayılı Yasa'nın Geçici 3/3 uyarınca 3167 sayılı Yasa hükümleri gereğince düzenlenmiş olan eski çeklerin hukuki geçerliliği devam edecek, kapatılması talep olunan çek hesaplarına konu boş çek yapraklarının bankaya ibrazı halinde yasal zorunluluk gereği işleme alınacağını, bu nedenle davaya konu çek hesaplarının kapatılması için tüm boş çek yapraklarının müvekkil Bankaya teslim edilmesi gerektiğini, ibraz olunan çeklerin işleme alınmaması halinde müvekkil Banka personelinin cezai mesuliyeti doğacağı gibi, işleme alınmaması sebebi ile hamilin zararının da doğrudan müvekkil Bankadan talep etmesi söz konusu olacağını,

davacının taleplerinin ve haksız davasının reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, davalı banka nezdindeki davacı şirkete ait --------- no.lu hesapların kapatılması istemine ilişkindir.

Taraf teşkili sağlanmış, taraf delilleri celp edilmiş, uyuşmazlığın çözümü bilirkişi incelemesini gerektirdiğinden dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi raporunda özetle; davalı bankanın sunduğu CD içeriği: davalı bankanın 31.10.2025 tarih ve--------- sayılı yazı ekinde sunmuş olduğu CD içeriği tetkik edildiğinde ana hatlarıyla aşağıda belirtilen verilere ulaşıldığı, ------- no.lu çek bilgisi excel tablosuna göre 1883 adet çekin davalı banka kayıtlarında halen yer almakta olduğu, zira dava konusu edilen çek sayısı ise 1873 adet olduğu, taraflar arasında 31.01.2000 tarihinde ---------- Sözleşmesi imzalandığı, 1.Grup GKS kaydı altında;

06.04.2001 tarihli 64.536,13 YTL

20.05.2002 tarihli 180.000,00 YTL

26.03.2002 tarihli 65.000,00 YTL

20.03.2003 tarihli 165.000,00 YTL tutarında yanlar arasında akdedilen GKS metinleri görüldüğü, ayrıca 2. Ve 3. Grup kaydı altında da daha bir kısım akdedildiği, GKS metinleri bulunduğu, ayrıca ---------- nolu vadesiz mevduat hesabı hareketlerine ilişkin dökümlerin de CD içeriğinde sunulmuş olduğu,

davalı bankadan çek karnesi teslim tutanakları her ne kadar temin edilememiş ise de, dosya içeriğine ve çek dökümleri tablosuna göre sözkonusu çeklerin 1992-2004 yılları arasında davacı şirkete teslim edilmiş oldukları, dolayısıyla çek karnelerinin davacıya teslim tarihleri üzerinden en az 20 yıldan daha fazla bir sürenin geçmiş olduğu değerlendirildiği,

dava konusu çek karneleri mülga 3167 sayılı Çek Kanunu kapsamında teslim edilmiş oldukları, 5941 sayılı Çek K'nun 3/9 m. “(Ç9) (Ek: 31/1/2012-6273/2 md.) Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer.”; hükmüne göre baskı tarihinden itibaren 5 yılın sonunda veyahut 5941 sayılı Çek K'nun geçici “4 m. “(4) Bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak,

muhatap bankanın 3 üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu 30/06/2018 tarihinde sona erer.”; hükmüne göre baskı tarihlerinin yer almaması halinde 30.06.2018 tarihinde sorumluluğun sona ereceği bir yasa hükmü olduğu, esasen dava konusu çeklerin mülga 3167 sayılı Çek Kanunu kapsamında verilmiş oldukları nazara alındığında, davalı bankanın yasal sorumluluğu/yükümlülüğü 30.06.2018 tarihinde fiilen sona ermiş olduğu,

yukarıda belirtildiği gibi CD içeriğindeki dökümlere göre 1883 adet çek yaprağının 30.06.2018 tarihinden sonra davalı bankaya olası ibrazları halinde, dava konusu 4 adet çek hesabının da bu meyanda kapatılması durumunda. 5941 sayılı Çek K'nun 2/10 m. “Çek hesabı, ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi ya da mevduat veya katılım fonu zamanaşımı süresinin dolması üzerine kapatılabilir.

Çek hesabı kapatıldıktan sonra, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır. işlemine tabi tutulur "; hükmü uyarınca “ karşılıksızdır “ işlemi yapılması gerektiği bir yasa hükmü olduğu, davalı bankanın olası böyle bir durumla karşılaşması halinde mülga 3167 sayılı Çek K'nu kapsamında verilen üzerlerinde baskı tarihleri bulunmayan çeklerden dolayı yasal yükümlülük süresi 30.06.2028 tarihinde fiilen dolmuş olduğu şerhi düşülerek ilgili o çeklerin çek hamillerine iade edilmeleri gerektiği değerlendirildiği, çünkü 5941 sayılı Çek K'nun Geçici 3.3 m. göre;

“(3) Bu Kanunun bu maddenin yayımı tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümleri ile mülga 3167 sayılı Kanun hükümleri gereğince düzenlenmiş olan eski çeklerin hukuki geçerliliği devam eder. ; hükmüne gelince; güncel Çek Kanunu, diğer bir deyiş ile 5941 sayılı Kanunu, 14 Aralık 2009 tarihinde TBMM onay alması sonucu 20 Aralık 2009 tarihinde Resmi Gazete 'de de yayınlanması ile birlikte resmiyete kavuşmuş ve yürürlüğe girdiği,

5941 Sayılı Çek K'nun geçici 3.3 m. deki düzenleme 20.12.2009 tarihinde yapılmış olduğu nazara alındığında, yine 5941 Sayılı Çek K'nun 3/4 m. uyarınca eski baskılı çeklerden dolayı davalı bankanın yasal yükümlülük/sorumluluk süresi 30.06.2018 tarihinde fiilen sona ermiş olduğu/olacağı gözönüne alındığında (20.12.2009 tarihinde geçici 3. 3 m. ile “....eski çeklerin hukuki geçerliliği devam eder ” getirilen sorumluluk 30.06.2018 tarihinde fiilen sona ermiştir) davalı bankanın çok eski yıllarda (1992-2004 tarih aralığında) davacıya vermiş olduğu çek karnelerinden dolayı sorumluluğu kanaatlerince hem sözleşmesel ve hem de yasal olarak sona ermiş

olduğundan, dava konusu hesapların kapatılmasında bir engelin kalmamış olduğu, konunun hukuki takdiri her aşamada sayın mahkemeye ait olmak üzere dava konusu hesapların kapatılmasında gerek sözleşmesel ve gerekse de mevzuat uyarınca bir engelin kalmamış olduğunu beyan etmiştir.---------- ilamı" 5941 sayılı Çek Yasasının 2/10 m. “Çek hesabı, ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi ..üzerine kapatılabilir.

Çek hesabı kapatıldıktan sonra, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır işlemine tabi tutulur.” şeklinde,Aynı Yasanın Geçici 3.m. “(3)Bu kanunun bu maddenin yayımı tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümleri ile mülga 3167 sayılı kanun hükümleri gereğince düzenlenmiş olan eski çeklerin hukuki geçerliliği devam eder.(4)Bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak,

muhatap bankanın 3.maddenin üçüncü fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu 30.06.2018 tarihinde sona erer.” şeklinde düzenlenmiştir.Somut olayda, dava konusu boş çek yapraklarının 3167 sayılı yasa döneminde teslim edilen çek karnesine ilişkin çekler olduğu uyuşmazlık konusu olmadığına göre, yukarıda belirtilen yasa hükmü uyarınca iş bu dava açılmadan önce 30.06.2018 tarihi itibariyle davalı bankanın çek yaprakları sorumluluk bedellerine ilişkin ödeme yükümlülüğünün sona erdiği açık olup, bankanın çek hesaplarını açık tutmakta hukuki yararı kalmamıştır.

Çeklerin hukuken geçerliliklerinin devam etmesi nedeniyle, ileride bankaya ibrazları söz konusu olsa da, açık yasa hükmü uyarınca çek hesaplarının kapatılmış olması, çeklere ilişkin karşılıksız işlemi yapılmasına engel teşkil etmeyecektir.O halde ilk derece mahkemesince, kullanılmayan boş çeklerle ilgili olarak davalı bankanın yasal sorumluluk bedeli ödeme yükümlüğünün ve davacı müşterinin teminat gösterme yükümlülüğünün kalmadığı gözetilerek çek hesaplarının kapatılmasına karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir." şeklindedir.Tüm dosya kapsamı,

emsal BAM ilamı ve denetime elverişli bilirkişi rapor içeriklerine göre; dosyaya sunulan banka kayıtları, dosya içeriği gözetildiğinde dava konusu çeklerin 1992-2004 tarihleri arasında davacı firmaya teslim edildiği, teslimden itibaren en az 20 yıl geçtiği, dava konusu çek yapraklarının 3167 sayılı yasa döneminde teslim edilen çek karnesine ilişkin çekler olduğunun uyuşmazlık konusu olmadığı, 5941 sayılı yasanın 3/9.

Ve 3/4 hükmü uyarınca işbu dava açılmadan önce 30.06.2018 tarihi itibariyle davalı bankanın çek yaprakları sorumluluk bedellerine ilişkin ödeme yükümlülüğünün sona erdiği açık olmakla çeklerin hukuken geçerliliklerinin devam etmesi nedeniyle, ileride bankaya ibrazları söz konusu olsa da, açık yasa hükmü uyarınca çek hesaplarının kapatılmış olması, çeklere ilişkin karşılıksız işlemi yapılmasına engel teşkil etmeyeceği hususu gözetilerek davacının davasının kabulüne dair karar verilmiştir.