İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/589 K.2022/325

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2016/589 Esas

KARAR NO: 2022/325

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 12/05/2016

KARAR TARİHİ: 27/04/2022

Mahkememizde görülen Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin, ----- ettiğini, bu kapsamda ürün satışı yapmayı talep eden tacirler ile yazılı sözleşmeler tanzim edildiğini, müvekkil şirketin, sözleşmenin diğer tarafı olan ----- verdiğini, bunun yanı sıra birtakım nakit yatırımlar ve kolaylıklar temin ettiğini, bunların karşılığının banka teminat mektubu ile garanti altına alındığını, müvekkil şirket ile davalı arasında ---başlangıç tarihli konusu ---------markalı ambalajlı su satış olan ----akdedildiğini, davalının işbu sözleşme hükümlerine aykırı hareket ettiği,---- üzerinden yapılan keşifte;

her iki sözleşme ile sözleşmenin ifa adresi olarak tespit edilmiş olan -----adresinde bulunan İşyerini müvekkil şirkete herhangi bir yazılı bildirimde bulunmaksızın terk ettiğinin ve bu adreste ---- isimli firmanın faaliyet gösterdiğinin, davalıya---------- yerlerinde bulunmadığının tespit edildiğini, yine----üzerinden yapılan keşifte;

----tümünde davalının ticari faaliyetlerinin devam ettiğinin, müvekkil şirket tarafından satışı yapılmayan muhtelif markalarda---satışını yaptığının, müvekkil şirket tarafından yapılan ----- bulundurmadığının, müvekkil şirkete ait soğutucu dolaplarda müvekkil tarafından satış ve dağıtımı yapılmayan ürünleri depolayarak kullandığının, davalıya ----- teslim edilmiş olan su sebillerinin hiçbir tanesine rastlanmadığının tespit edildiğini, tespit tarihi sonrasında davalının --- işletmesini de müvekkile haber vermeksizin kapattığını,

müvekkil tarafından keşide edilen ----- yevmiye numaralı ihtarnameleri ile tüm bu durumların bildirilerek her bir sözleşmeye aykırılığın giderilmesini ve giderildiğine dair müvekkil şirkete yazılı olarak ---------- içerisinde bilgi verilmesini aksi halde her iki sözleşmenin de fesih edileceğinin ihtaren bildirildiğini, yasal tebligat adreslerine yapılan tebliğe rağmen aykırılıkları giderilmediğini, bunun üzerine ---- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile her iki sözleşmenin de fesih edildiğinin, ariyetlerin aynen iadesinin,

--- tarihli sözleşmenin özel hükümleri gereğince davalıya ödenmiş olan---- fatura altı iskonto miktarı olan --- tarihli sözleşme gereği ödenen ---- ödenmesinin talep edildiğini, davalının ---dosyası ile muarazanın men'i talepli dava ikame ettiğini, açtığı bu davayı kaybettiğini, davalıya ödenmiş olan ---- yapılması sonucu;

---- kısmının, Fatura altı ---- ----- kısmının temerrüt tarihinden itibaren İşleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsilini, Davalıya verilen ----- soğutucu----- iadesini, mümkün olmaması ihtimali için terditli olarak bedellerinin defter kayıtları ile tespit edilmek üzere şimdilik ----- temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkil ile davacı arasında beş yıl süreli olarak iki ayrı sözleşme imzalandığını, sözleşmelerin özel hükümlerinde tanıtımı sağlamak amacıyla ödeme yapılacağının belirtildiğini, davacının ürünlerinin alınmış satılmış ve tanıtımının yapılmış olduğunu, sözleşme ilişkisi devam ederken davacının, müvekki! tarafından verilen teminat mektubunun paraya çevrilmesi yönünde bankaya talepte bulunduğunu, --- tarihinde------ dosyasında dava açıldığını, müvekkilin davacıya borçlu bulunmaması nedeniyle teminat mektubunun paraya çevrilmesi talebinin haklı bir gerekçeye dayanmadığını,

müvekkilin sözleşmeye uymadığı yönünde bir ihtar çekilmediğini ve temerrüt doğmadığını, davacının ----- tarihinde müvekkile ihtar çektiğini ve sözleşmenin feshini talep ettiğini, müvekkilin üç yıl sözleşmeye dayalı olarak davacının ürünlerini sattığını, davacının kendi kusurlu eylemleri ile müvekkile ürün --------, sözleşme ile piyasa değerinin üstünde fiyatlarla müvekkile ürün sattığını, müvekkilin davacıya satın aldığı ürünlerden dolayı borcu bulunmadığını, ---- ödenmediği halde talep edilmesinin haksız olduğunu, su sebillerinin davacı tarafından alınmadığını,

davacının haksız bir şekilde sözleşmenin feshi yoluna gittiğinden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı alacağın tahsiline ilişkindir.

Usulünce duruşma açılarak; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip ihtilaflı ve ihtilafsız konular ön inceleme duruşmasında resen belirlenerek uyuşmazlığın çözümü doğrultusunda tarafların tüm delilleri tahkikat duruşmalarında toplanıp bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; uyuşmazlığın, taraflar arasında---- günlü ---- günlü damla markalı ambalajlı su satışı hususunda akdi ilişki bulunduğu hususlarında uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın davacının davayı konu ettiği kıstal yevm alacağını hak edip etmediği, var ise miktarı hususunda uyuşmazlığın toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce celp edilen --- tarihli harç ödeme makbuzlu dava dilekçesinde Davalı firmanın ----- bulunmadığının, Davalı şirket bu adreste faaliyette bulunuyor ise davacının satış ve dağıtımını yaptığı ürünleri davalının bulundurup bulundurmadığının, Davacının ürünleri dışında hangi firmaya ait ürünlerin bulundurulduğunun ve soğutucular ile su sebilleri de dahil sair hususların tespitini talep ettiği, --- günü yapılan keşif sonucunda; ------------- --------, davacıya ait olmayan ürünlerin ---- satışa sunulduğu, su sebillerine rastlanılmadığı, --- davacının ürünlerinin bulunmadığının tespit edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce celp edilen ----- dosyasında sunulan Bilirkişi Raporu Davacının --- tarihli harç ödeme makbuzlu dava dilekçesinde ;Davalı firmanın -- adresinde faaliyette bulunup bulunmadığının, şayet firma adresten ayrılmış ise hangi ticaret unvanlı işletmenin bu adreste faaliyet gösterdiğinin, -Aleyhine tespit istenen işletmenin adreste bulunması halinde, bu işletmede müvekkil şirketin satış ve dağıtımını yapmakta olduğu ürünleri bulundurup bulundurmadığının,

Müvekkil şirketin satış ve dağıtımını yapmakta olduğu ürünler haricinde hangi firmaya ait ne markalı ürünleri bulundurduğunun ----ibaresi bulunan ------hangi halde ve ne şekilde kullanıldıklarının, müvekkil şirketin ariyeten verdiği ---- içerisinde rakip firmalara ait ürünler bulunuyor ise bu rakip ürünlerin toplam dolap hacminin yüzde kaçını kapsadığının, sebillerin hangi marka su İle kullanıldığının, tespitini talep ettiği, ---günü yapılan keşif sonucunda; ---- içerisindeki tüm çay ocağı, restaurant ve yemekhanelerde aleyhine tespit istenen işletmenin faaliyet göstermediği,

Belirtilen yerlerde --- ticari faaliyette bunduğu ve işletmesinin bu firmaca yapıldığının, tespit edildiği görülmüştür.

Tarafların delilleri toplanarak, taraf defterlerinin incelenmesi için gün tayin edilmiş, tarafların ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle dosya üzerinde Mali Müşavir bilirkişi ve sözleşme uzmanı bilirkişinin inceleme yaptırılarak teknik ayrıntıları gösterilen dosyada mübrez bilirkişi raporu tanzim ettirilmiştir.

Dosyada mübrez mali müşavir bilirkişi ve sözleşme uzmanı bilirkişi heyeti raporunda özetle; ---- tarihli sözleşmenin, davalının borçlarını ihlal etmesi nedeniyle davacı tarafından haklı olarak feshedildiği.

Bu sözleşmenin davacı tarafından haklı olarak feshedilmesi nedeniyle davacının davalıdan; ----- tarihli sözleşmenin davalının borçlarını ihlal etmesi nedeniyle davacı tarafından haklı olarak feshedildiği yönünde bir kanaate ulaşılamadığı; dolayısıyla da bu sözleşmenin davacı tarafından haksız olarak feshedildiği kanaatine ulaşıldığı.

Bu nedenle de, bu sözleşmenin feshi dolayısıyla davacının davalıdan sadece, ------- aynen iadesini talebe hak kazandığı; aynen iadesi mümkün olmaz ise, bu durumda da kullanmış ve yıpranmış halleriyleki bedellerinin tahsilini talebe hak kazanacağı.

Ne var ki eğer Mahkemece, davalının ---- sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini sözleşme süresi içinde ihlal ettiği ve dolayısıyla da davacının bu sözleşmeyi davalının borç ihlali nedeniyle haklı olarak feshettiği yönünde bir kanaate ulaşılacak olursa; davacının davalıdan,------ alacağı talebe hak kazandığı yönünde sonuca varılabileceği.

Davacının bu davada talebe hak kazanacağı alacakların tutarından, davacı tarafından paraya çevrilmiş olan teminat mektubu tutarının ---kısmının düşülmesi gerekeceği; yönündeki kanaatini bildirmiştir.

Mahkememizce ----duruşmasında verilen ara karar uyarınca; davacı ve davalının itirazları doğrultusunda dosyanın ek rapor için bilirkişilere tevdine karar verilmiştir.

Dosyada mübrez mali müşavir bilirkişi ve sözleşme uzmanı bilirkişi heyeti ek raporunda özetle. Davacı,----- tarihli Sözleşmenin davacı tarafından haksız olarak feshedilmiş olduğu” yönünde vermiş olduğumuz kanaate itiraz etmiştir.

Kök raporumuzda, davacının itiraz ettiği bu hususa ilişkin olarak aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır: “---- başlangıç tarihi Sözleşmeden kaynaklanan davalı borçlarının ihlal edilip edilmediği; davacının bu sözleşmeyi haklı olarak feshedip feshetmediği; davacının bu sözleşmeye istinaden davalıdan iddia ve talep ettiği gibi alacaklara hak kazanıp kazanmadığı hususlarının değerlendirilmesi: Taraflar arasında akdedilmiş olan ---- başlangıç tarihli sözleşmenin ilgili hükümlerine göre.

Davalı, bu sözleşmenin yürürlüğü süresince davacıya ait ürünü--- davacıdan satın alacaktır. Davacı da, davalının talep ettiği miktarlarda ürünü/emin edecektir ----boyunca yürürlükte kalacaktır. Davalı, sözleşme süresince---- satın almayı hedeflemektedir.

Yukarıda anılan sözleşme süresi dolmasına rağmen davalı, bu hedefini gerçekleştiremediği takdirde, davacının kendisine yapmış olduğu tüm yatırımları İade edecektir ---Davalı, sözleşme süresince ----sözleşmenin devam ettirilmesine etki edecek hiçbir değişiklik----- Davacı, aralarındaki ---- hükümleri dairesinde davalıya ariyet olarak verdiği damacana, aygıt ve/veya cihazlardan, aşağıda cins ve adedi belirtilmiş olanlarını, davalının sözleşme süresince geçici surette ------- kullanmasına izin verecektir. ----- Davalı, sözleşmede yer alan yükümlülüklerinin teminatı olarak,

---- bedelli banka teminat mektubunu davacıya verecektir ----tarihli sözleşmeyi feshetmesine gerekçe olarak ---- davacı tarafından davalıya teslim edilmiş olan bu sebillerine rastlanılmadığı ve yerlerinin tespit edilemediği hususunu göstermiştir. ---- dosyasına sunulmuş olan ---- davacının, sözleşmenin yürürlük süresi içinde, ----şlettiği lokanta ve cafeteryalarda davacının su sebillerini bulundurmadığı tespit edilmiştir.

Ancak ---- tarihli sözleşmede; davalının, ---- işlettiği lokanta ve cafeteryalarda davacının su sebillerini bulundurmakla yükümlü

olduğunu öngören bir hükme rastlanmamıştır. Bu nedenle kanaatimizce, davalının, sözleşmenin yürürlük süresi içinde,------davacının su sebillerini bulundurmaması tek başına sözleşmeye aykırılık oluşturmaz. Zira taraflar arasındaki sözleşmede, su sebillerinin hangi yerlerde bulundurulacağını öngören bir hükme rastlanmamıştır. Söz konusu Bilirkişi Raporunda, ----- diğer kısımlarında------ davacının su sebillerini bulundurmadığı yönünde bir tespit yer almamaktadır.

Ayrıca, davalının -----davacının su sebillerini bulundurmadığı yönünde bir tespit de dava dosyasında yer almamaktadır. Bütün bu nedenlerle, davalının --- tarihli ----- kaynaklanan yükümlülüklerini sözleşme süresi içinde ihlal ettiği yönünde bir kanaate ulaşılamamıştır. Dolayısıyla davacının bu sözleşmeyi davalının borç ihlali nedeniyle haklı olarak feshettiği yönünde bir kanaate ulaşılamamıştır.

Bu nedenle davacının sözleşmeyi haksız olarak feshettiği kanaatlerini bildirmişlerdir.

Mahkememizin ---- tarihli duruşmasında verilen ara karar uyarınca; Tarafların rapora beyan ve itirazları da irdelenmek suretiyle HMK 281 mad. Gereğince dosyanın ek rapor için önceki bilirkişilere tevdine karar verilmiştir. Dosyada mübrez mali müşavir bilirkişi ve sözleşme uzmanı bilirkişi heyeti 2. ek raporunda özetle; kök raporumuzda varmış olduğumuz kanaat ve düşüncelerde bir değişiklik olmadığı hususunu bildirmişlerdir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava hukuki niteliği itibariyle taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı alacağın tahsiline ilişkin olup, tarafların delilleri toplanarak, taraf defterlerinin incelenmesi için gün tayin edilmiş, tarafların ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle dosya üzerinde Mali Müşavir bilirkişi ve sözleşme uzmanı bilirkişinin inceleme yaptırılarak teknik ayrıntıları gösterilen dosyada mübrez bilirkişi raporu tanzim ettirildiği, her iki adliyede yapılan delil tespitlerinde; davalının------- adliyelerindeki işletmeciliğinin sona erdiği, buna rağmen davalının bu durumu davacıya bildirmediği,

----- ise sözleşmeye aykırı olarak başka markalar sattığı davacının verdiği dolap ve teçhizatlarda ise bu yabancı ürünleri pazarladığı açıkça belirlendiğinden, her iki sözleşmeyi de feshetmekte davacının haklı olduğu, bilirkişilerce ---- ilgili sözleşmede; su sebillerinin belirli yerlerde olacağına dair sözleşmede hüküm yok demişlerse de, bunların lokanta ve cafelerde ------olması gerektiği açıkça belli olduğu kanaatine varılarak davanın kabulü ile --- temerrüt ihtarı dosyaya ibraz edilmediğinden dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.