İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/502 K.2021/594

T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/502 Esas

KARAR NO: 2021/594

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 11/08/2021

KARAR TARİHİ : 12/08/2021

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı dava dilekçesinde özetle; Keşidecisi--------- bedelli iki adet çeklerin -------kargolanma esnasında çeklerinin kayıp olduğunu, çekleri bulanların veya çalanların iade etmemesi veya kullanmaya kalkması halinde haklarında gerekli kovuşturmanın yapılarak cezalandırılmasını talep ve dava etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE :

Dava zayi nedeniyle çek iptal davasıdır. Dava dilekçesinin ekindeki çeklerin fotokopilerinde keşidecisi -------- bedelli iki adet çeklerin ------- şirketinde kargolanma esnasında çeklerinin kayıp olduğunu, çekleri bulanların veya çalanların iade etmemesi veya kullanmaya kalkması halinde haklarında gerekli kovuşturmanın yapılarak cezalandırılmasını talep etmiştir.

TTK.'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı da mevcuttur. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çeklerin hamili değil, keşidecinin bu davayı açmasında hukuki yarar yoktur. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır.

Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur.

Zayi nedeniyle çek iptal davası açma hakkı yerleşmiş Yargıtay kararları ile ve kesinlikle sadece çekin hamiline aittir. Keşidecisinin iptal dava açma hakkı bulunmamaktadır. Keşide ettiği çeklerin zayi eden kişi ancak muhatap bankaya müracaat ile çeklerin ibrazı halinde ödenmemesini sağlayabilir, aleyhine yapılacak yasal takiplere karşı da bundan dolayı bankaya ihbar ettiğinden menfi tespit davası açabilir. Ancak keşideci zayi nedeniyle çeklerin iptalini isteyemez. Bu nedenle davacının davasının reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.