İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/806 K.2021/986

T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/806 Esas

KARAR NO : 2021/986

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 16/12/2021

KARAR TARİHİ : 21/12/2021

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı...vekili dava dilekçesinde özetle; keşide ettiği----- meblağlı çekin, hamiline düzenlendiğini, çekin borç karşılığı -------- verildiğini,------ borcunu ödediğini ve çeki geri aldığını, çeki kaybettiğini, çeki bulamadığını, teminatsız, kabul görülmemesi halinde teminatlı olarak çek bedelinin keşideci tarafından ödenmesinin önlenmesini teminen İhtiyati Tedbir kararı verilmesini ve dava konusu çekin çalınıp çalınmadığı da tespit edilemediğinden ve iade edilmesi ihtimali de olmadığından çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE :

Dava zayi nedeniyle çek iptal davasıdır.

TTK.'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre, çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. madde)

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca menfi tespit davası açma imkanı mevcuttur. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Somut olayda davacı, çekin hamili değil, keşidecisidir. Keşidecinin bu davayı açmasında hukuki yarar yoktur. Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır.

Diğer yandan zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı çek hamiline tanınmış bir hak olup, keşidecinin işbu davayı açma hakkı bulunmadığından, davacının aktif husumet ehliyeti de yoktur. Keşide ettiği çekleri zayi eden kişi ancak muhatap bankaya müracaat ile çeklerin ibrazı halinde ödenmemesini sağlayabilir, aleyhine yapılacak yasal takiplere karşı da menfi tespit davası açabilir, keşideci zayi nedeniyle çeklerin iptalini isteyemez. Bu nedenle davacının davasının reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.