İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/1165 K.2018/285

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin... Cd No:...Karabağlar İzmir adresinde bulunan ...

Benzinlik isimli benzin istasyonunu işlettiğini, müvekkili istasyondan 12/10/2014 tarihinde yangın çıktığı ve arşiv bölümünün zarar gördüğünü, müvekkiline ait ticari defter ve belgelerin yandığını, ticari işletmenin mutfak ve arşiv olmak üzere iki bölümden meydana geldiğini, arşiv bölümünde bulunan 2009 ve 2010 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, mal alış satış ve gider faturaları, tüm resmi beyannameler, yazar kasa arşiv ruloları ve yazışma evraklarının yangında tamamen yandığını ve server ve bilgisayar sisteminin de zarar gördüğünü,

ticari işletmede ticari belge ve defterlerin arşiv bölümünde özenle saklandığını, yangının kazaen ortaya çıktığından firmanın kimseden şikayetçi olmadığını bildirerek müvekkilinin ticari işletmesine ait 2009 ve 2010 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, mal alış satış ve gider faturaları, tüm resmi beyannameler, yazar kasa arşiv ruloları ve yazışma evrakları için zayi belgesinin verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı delilleri dosyaya ibraz edilmiştir. Yargıtay bozma kararından önce mahkememizin ... Esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada incelenen 12/10/2014 tarihli yangın raporunda... İnönü Caddesi... Benzin İstasyonunda çıkan yangın ile ilgili olarak düzenlendiği, yangının yemek yapmak amacıyla açık vaziyette bulunan fırının kızışmasıyla etrafında bulunan kolay yanıcı karton gibi maddeleri tutuşturarak kapısı açık vaziyette bulunan arşiv odasına sirayet etmesi sonucu çıktığı kanaatinin belirtildiği belirlenmiştir.

Konak Vergi Dairesinden gönderilen 08/12/2014 tarihli yazıda davacı şirketin Kadifekale Vergi Dairesi, Kordon Vergi Dairesi ve Çeşme Vergi Dairesinde mükellefiyet kaydı bulunduğunun bildirildiği, Kordon Vergi Dairesinden gelen 11/10/2014 tarihli yazıda ilgili şirketin ... tarihleri arasında vergi mükellefiyet kaydının bulunduğu ve hakkında düzenlenen herhangi bir vergi suçuna rastlanmadığının belirlendiği, ayrıca ödevlinin ... tarihleri arasında Çeşme Vergi Dairesi Müdürlüğü ve 06/06/2012 tarihinden itibaren ise faal Kadifekale Vergi Dairesi Müdürlüğünde vergi mükellefiyet kaydının bulunduğu,

Kadifekale Vergi Dairesinden gelen 18/12/2014 tarihli yazıda ilgili şirketin 06/06/2012 tarihinde Kordon Vergi Dairesinden nakil olduğu, ödevli ile ilgili vergi müfettişi tarafından düzenlenen 12/08/2014 tarih, ... sayılı ve 12/08/2014 tarih ... sayılı iki adet vergi inceleme raporunun bulunduğu,

raporlarda mükellef kurumun 2014 yılı defter ve belgeleri şirketin işyeri adresinde 23/01/2014 ve 24/01/2014 tarihlerinde yapılan fiili envanter çalışmaları, 2014 yılı defter ve belgelerindeki kayıt ve hesaplar ile konuya ilişkin 11/08/2014 tarihli inceleme tutanağı dikkate alınarak KDV vergisi yönünden tespit ve tenkit edilen hususlara yer verildiğinin bildirildiği,

Çeşme Vergi Dairesinden gelen 29/01/2015 tarihli yazıda davacı şirket hakkında Gelirler Kontrolörü tarafından düzenlenen 10/01/2008 tarih ve ...nolu vergi inceleme raporu, ... dönemleri için 10/01/2008 tarih ve ... numaralı vergi inceleme raporu ile...dönemleri için resen KDV tarhiyatının istendiğini ve 20/01/2008 tarih ... nolu Kaçakcılığa Suçu Raporu ile 2005-2006 yıllarında mükellefin sahte belge kullanımı nedeniyle vergi ziyanına sebebiyet verdiği giçin vergi usul kanununun 333 ve 359 maddelerine göre Çeşme Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu,

ayrıca bununla birlikte Vergi denetmeni tarafından Gevhernesibe vergi dairesi ... vergi nolu mükellefi için yapılan inceleme sonunda düzenlenen 13/04/2010 tarih ve... vergi nolu vergi tekniği raporunda mükellef ... Petrol İnşaat Tic Ltd Şti'nde 2007-2008-2009 yıllarında SMİYB kullanma fiilinde bulunduğu yönünde tespit yapıldığının bildirildiği görülmüştür.

Davacı vekili aşamadaki beyanında davayı 2009-2010 yılı defterleri için açtıklarını ancak müvekkili tarafın 2014 yılına kadar tüm defterlerinin yandığını kendilerine bildirmesi nedeniyle 2009-2010-2011-2012-2013 ve 2014 yılına ati tüm defterlerin ve dilekçelerinde belirttikleri fatura ve belgelerin yanması nedeniyle zayiine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya içindeki ... Form ve Matbaacılık yazı cevabında; 2014 yılı içinde basılmış olan irsaliyeli fatura bilgileri, ... Matbaacılıktan 24/02/2014 tarihli gelen cevapta; davacı şirkete ait 2002 basım yılı olan 200 cilt fatura basıldığı bildirilmiştir.

Dosyaya gelen...Turizm Matbaacılık Ltd Şti'nin 22/02/2017 tarihli yazı cevabında;... Petrol İnşaat Ltd Şti'ne ait fatura basımının 26/06/2000 tarihinde 200 cilt olarak yapıldığı, 2002-2004 yıllarında basım yapılmadığı bildirilmiştir.

Davacı tarafça davaya konu ticari defterlerin Çeşme Noterliğindende onaylandığı bildirilmiştir. Çeşme Noterliğine ait ... sayı 01/12/2014 tarihli yazı cevabında... Petrol İnşaat Tic Ltd Şti tarafından noterliklerinde 2009 yılı için Çeşme İlçesi İzmir Caddesi ...Karşısı ...Benzin İstasyonuna ait... yevmiye no ile yevmiye defteri, ...yevmiye no ile defteri kebir,... yevmiye no ile envanter defterinin; 2009 yılı için Çeşme İlçesi... Mahallesi... Marina için... yevmiye no ile yevmiye defteri, ... yevmiye no ile defteri kebir, ... yevmiye no ile envanter defteri, 2010 yılı için...yevmiye no ile envanter defteri,... yevmiye no ile defteri kebir,... yevmiye no ile yevmiye defterinin onayı yaptırıldığı bildirilerek onay şerhi fotokopileri gönderilmiştir.

Mahkememizce Yargıtay bozma kararından önce... Esas sayılı dosya ile yapılan yargılama sonunda ... sayılı davanın reddine ilişkin 28/04/2015 tarihinde verilen karar Yargıtay....Hukuk Dairesi'nin ...Karar sayılı ilamı ile; "1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak, 6102 sayılı TTK'nın 82/7 madde ve fıkrasında "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiş olup, davacı tarafça dava dilekçesinde belirtilen defter ve belgeler yönünden işbu defter ve belgelerin muhafazası için iş yerinde ayrı bir bölüm tahsis edildiğine göre, iş yerinin başka bir yerinde meydana gelen yangının arşiv bölümüne sirayet etmesinin davacının basiretli bir tacir olmanın gerektirdiği özeni göstermediği anlamına gelmeyeceğinden ve somut olay da dava konusu defter ve belgeler davacının iş yerinde olup, çıkan yangın nedeniyle zayi olduğundan, mahkemece yazılı gerekçe ile işbu defter ve belgeler yönünden de davanın reddi doğru görülmemiş,

bozmayı gerektirmiştir." gerekçesi ile bozularak mahkememize iade edilmiştir.

Mahkememizce usul ve yasaya uygun görülen Yargıtay....Hukuk Dairesi'nin... Karar sayılı ilamına uyulmuştur. Mahkememizce davacının bağlı bulunduğu vergi dairelerinden davaya konu ait her yıl bazında kullanılan faturaların başlangıç ve bitiş yıllarının mevcut ise sorulmasına karar verilmiş, Çeşme Vergi Dairesinin 06/02/2018 tarihli yazı cevabında;...

Şirketinin 09/11/1998 ile 04/05/2010 tarihleri arasında daireleri mükellefi iken 04/05/2010 tarihinde Kordon Vergi Dairesi Müdürlüğüne nakil olduğunu, 19/01/2017 tarihi itibariyle tekrar daire mükellefi olduğu bildirilerek 2009 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesinin gönderildiği, mükellefiyet dönemleri ile ilgili ödevli şirket tarafından kullanılmak üzere bastırılmış ve düzenlenen faturaların tarih, seri, sıra numarası ile tutarlarının belirtilmesi halinde faturaların söz konusu dönemde beyan edilip edilmediğinin tespitinin yapılabileceği bildirilmiştir.

Kordon Vergi Dairesi Müdürlüğünün 20/08/2018 tarihli yazı cevabında; Ödevlinin 04/05/2010 tarihinde Çeşme Vergi Dairesinden nakil geldiği, 06/06/2012 tarihinde Kadifekale Vergi Dairesine nakil gittiği, dairede faaliyette olduğu dönemler itibariyle herhangi bir fatura beyanı ve belge basım bilgisinin bulunmadığının bildirildiği belirlenmiştir. Kadifekale Vergi Dairesinden gelen 05/03/2018 tarihli yazı cevabında; 06/06/2012 tarihinde Kordon Vergi Dairesinden nakil gelen şirketin 19/01/2017 tarihine kadar daire mükellefi olduğu, 2014 yılında farklı seri numaralar itibariyle irsaliyeli fatura bastırdığının tespit edildiği bildirilmiştir.

Dosyaya toplanan deliller, Yargıtay bozma kararı kapsamı ve tüm dosya kapsamının değerlendirilmesinde; davacı tarafça davacı şirkete ait 2009 ve 2010 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, mal alım satım ve gider faturaları, tüm resmi beyannameler, yazar kasa arşiv ruloları, yazışma evraklarının yangında tamamen yandığı,

bilgisayar ve server sisteminin zarar gördüğünden bahisle zayi belgesi verilmesi talepli işbu davayı açtığı, yargılama aşamasında 28/04/2015 tarihli duruşmada müvekkiline ait 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 yıllarına ait tüm defterlerin ve dilekçede belirtilen fatura ve belgelerin yanması nedeniyle zayiine karar verilmesini talep ettiği, 13/10/2014 tarihli İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen yangın raporunda...

Petrol İnşaat Ltd Şti'nin... Caddesi No: ... deki işyerindeki yangında şirkete ait evraklar ve mali evrakların yandığının bildirildiği davaya konu 2009 ve 2010 yıllarına ait defterler yönünden, Çeşme Noterliğinden gelen 01/12/2014 tarihli yazı cevabında ... Petrol İnşaat Tic Ltd Şti tarafından noterliklerinde 2009 yılı için Çeşme İlçesi İzmir Caddesi ...Karşısı ...

Benzin İstasyonuna ait ... yevmiye no ile yevmiye defteri,... yevmiye no ile defteri kebir, ... yevmiye no ile envanter defterinin. 2009 yılı için Çeşme İlçesi ... Mahallesi ...

Marina için... yevmiye no ile yevmiye defteri,... yevmiye no ile defteri kebir, ... yevmiye no ile envanter defteri, 2010 yılı için... yevmiye no ile envanter defteri,... yevmiye no ile defteri kebir,... yevmiye no ile yevmiye defterinin onaylandığının bildirildiği,2009 ve 2010 yıllarına ait defterleri yönünden davanın subut bulduğu, Çeşme Vergi Dairesinin 29/01/2015 tarihli yazı cevabında 2007, 2008, 2009 yıllarında SBIYB kullanma fiilinde bulunduğu yönünde tespit yapıldığının bildirildiği, davaya konu edilen alış ve satış faturalarının numaralarının davacı yanca bildirilmediği,

bu kapsamda ilgili vergi dairesinden gelen yazı cevaplarında faturaların numaralarının tespit edilemediği, sözkonu faturalar yönünden talebin soyut nitelikte kaldığı, bu nedenle dava konusu 2009 ve 2010 yıllarına ait faturalar davanın subut bulmadığı, sözkonusu yıllara ait diğer belgelerin TTK 82.madde kapsamında olmadığı,

davacı tarafın 2011, 2012, 2013 yıllarına ilişkin zayi belgesi verilmesine dair talebinin ise TTK 82.madde kapsamında yasal süre içinde yapılmadığından reddi gerektiği sonucuna ulaşılarak davanın subut bulan 2009 ve 2010 yıllarına ait ticari defterler yönünden kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

Katip ... · E imza · Hakim ... · eimza