İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/1263 K.2018/158

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Alacak ( Ticari Satımdan Kaynaklanan ) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, mahkememize verdiği 21/10/2016 tarihli dava dilekçesinde: Müvekkili şirketin davalıdan 07/12/2015 tarihinde 47.200 EURO bedelli, ... baskı makinası satın aldığını, makinanın satın alınma amacının müşterilerden gelen siparişler doğrultusunda kumaş üzerine desen ve resim basılması olduğunu ancak üretim kaynaklı kusur sebebiyle makinanın alındığı günden beri amaca uygun sağlıklı kullanımının mümkün olmadığını, konuya ilişkin muhataba bildirim yapıldığını, ancak servis hizmeti geç sağlandığı gibi konusunda uzman olmayan servisin ürettiği geçici ve yetersiz müdahalelerin müvekkilinin mağdur olmasını engelleyemediğini,

asıl servisin yurt dışından Eylül ayı içersinde geleceğinin bildirilmesi ile müvekkilinin mağduriyetinin inanılmaz ölçüde arttığını, mağduriyetin tespiti amacıyla Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.

İş sayılı dosyası ile tespit talebinde bulunulduğunu, alınan 02/08/2016 tarihli bilirkişi raporun da ihtarnameye konu makinenin arızalı durumda olduğu, taahhüt ettiği işleri yapmasının mümkün olmadığı, arızanın silindir burç yataklarının kısa sürede aşınması nedeniyle oluştuğu, silindirlerinde kuvvete dayanıklı rulman yatak yerine burç yatak seçilmesinden kaynaklı proje hatası olduğu, bulunduğu yerde tamiratının mümkün olmadığı, makinenin çalışmamasından dolayı müvekkilinin birim imalat başına (metre) 1,10-TL zarara uğradığının tesbit edildiğini, müvekkilinin arızalı makineden dolayı oluşan zararı nedeniyle İzmir ...

Noterliğinin ... no'lu ihtarnamesi ile davalıya 47.200,00-Euro fatura bedelinin fatura tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile ödenmesini, ödemeden sonra makinenin teslim alınmasını, ayrıca makinenin arızalı olması sebebiyle siparişlerin yetişmesi,

reklamasyon, ve karşı tazminat talepleri ile karşılaşılmaması amacıyla dışarıya yaptırılmak zorunda kalınan işler nedeniyle oluşan şirket zararına ilişkin olarak şimdilik 70.000,00 TL 'ninde ihtarname tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte ödenmesinin talep edildiğini, ihtarname tebliğine rağmen davalı tarafça ödeme yapılmadığını, cevap verilmediğini belirtmiş ayıplı malın satıcı firma olan ... şirketi tarafından geri alınması ile 07/12/2015 tarihinde ödenen 47.200,00 Euro bedelin ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine,

sair alacak kalemlerine ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile ayıplı maldan dolayı müvekkilinin yapmak zorunda kaldığı tesbit talebi nedeniyle ödemiş olduğu, 857,90-TL'nin 28/06/2016 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili mahkememize verdiği 17/11/2016 tarihli cevap dilekçesinde: Davacının satın aldığı makinenin üretim kapasitesine göre değişik kapasite ve ebatlara sahip modelleri bulunduğunu, yapılarınında kapasitelerine göre değiştiğini, davacının seçtiği ve satın aldığı makinenin düşük kapasiteli bir ürün olduğunu, davacının bunu kapasitesinin üzerinde kullandığını,

böyle olunca makinenin davacının aşırı kullanım şekline uyamadığını ve arızalandığını bunun üzerine davacının müvekkilinin teknik elemanlarından makinenin motor sürücü devrelerinin değiştirilip hızlandırılmasını istediğini ancak teknik açıdan sakıncalı olan bu isteğin yerine getirilmediğini, davacının dışarıdan temin ettiği yetkisiz elemanlara makineye müdahale de bulundurduğunu, makinenin orjinalliğini bozarak keçe germe düzeneğine kendisinin belirlediği tipte rulman ve yataklar kaynattırdığını,

bu şekilde orjinalliği bozulmuş makinenin kapasitesinin üzerinde çalıştırılması sonucu bir süre sonra mil yataklarında aşınmalar oluştuğunu ve müvekkilinin teknik servisinden yardım istendiğini, durumun davacıya anlatıldığını, müşteri memnuniyeti sağlamak amacıyla müvekkilinin yurt dışındaki üretici firma ile temas kurarak rulman yataklarını getirttiğini, aşınmış yatakların değiştirildiğini, ancak müşterinin kaynak yaparak monte ettiği yataklara müdahale edilemediğini, makinaların yüksek ısı ile çalıştığını bu sebeple çalışma alanında havalandırmanın yapılmış olması gerektiğini,

makinenin davacının tesislerinde öncelikle açık alana monte edildiğini, ancak daha sonra davacı tarafça makinanın kapalı bir oda içersine alındığını, davacının aspiratör koyması konusunda uyarıldığını ancak bu uyarının da gereğinin yerine getirilmediğini, makinada özel bir koruma kağıdı kullanması gerektiğini ancak bunun ilave bir maliyet getireceği gerekçesiyle davacının kağıdı kullanmadığını, bu sebeple makinenin ısı silindiri üzerinde karıncalanmalar, çizik ve aşınmalar meydana geldiğini,

makinenin arızasının imalat ile ilgili olmayıp tamamen hatalı şekilde ve kapasitesinin üzerinde kullanılması ve makineye yetkisiz kimselerce müdahalelerde bulundurularak kendilerine göre değişikliklikler yaptırılıp orjinalliğinin bozulması sonucu oluştuğunu, arızanın üretim kaynaklı olmayıp hatalı kullanım nedeniyle meydana geldiğini, müvekkilinin yokluğunda yapılan delil tespitine usul ve esas bakımından itiraz edildiğini, bunların yanında davacının isteminin yasaya uygun olmadığını, TBK' nun 227.

Maddesine göre satılanın değerindeki eksikliğin satış bedeline çok yakın olması halinde sözleşmeden dönme hakkının kullanılabileceğini, olayda bu koşulun bulunmadığını, ayrıca satıştan dönme hallerinde faizin ödeme tarihinden itibaren değil satılanın iadesi tarihinden itibaren istenebileceğini, TBK 229.

Maddesine göre satış sözleşmesinden dönen alıcının satılanı ondan elde ettiği yararları ile birlikte satıcıya geri vermekle yükümlü olduğunu, davacının yaklaşık bir yıl süre ile makineyi kullanmak suretiyle elde ettiği yararların parasal karşılığınında iadesi gerekecek meblağdan takas ve mahsubunun gerektiğini belirtmiş, davanın reddine mahkemece aksi yönde karar kurulduğu takdirde davacının satılandan elde ettiği yararların parasal karşılığının saptanarak iadesine karar verilecek meblağdan takas ve mahsubuna,

orjinalliği bozulan makinenin orjinal haline döndürülmesi için gerekecek giderinde davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş Sayılı dosyasının incelemesinde: Tespit isteyenin ... Şti aleyhine tespit istenen ... AŞ, Tespit konusunun makinenin mevcut durumu özellikleri ve taahhüt edildiği şekilde üretim yapıp yapmadığı, makine üzerinde arıza varsa arızanın ne olduğu, ilgili arızanın üretim ve montaj hatası olup olmadığı, bu arızaların nasıl ve kaç günlük bir çalışma ile giderilebileceği,.

İlgili arızanın giderilmesi için ne kadar bedel harcanabileceği, şirketin makinenin yeterli yada uygun çalışmaması sebebiyle üretim başına ne kadar zararın olduğu, ilgili arızanın üretim hatası gizli bir ayıp olup olmadığı hususlarının tespiti olduğu, mahkemece yapılan tespit keşfi sonucu alınan bilirkişi raporunda dava konusu makinenin arızalı ve firmanın taahhüt ettiği ürünleri yapamayacak durumda olduğu, makine üzerindeki arızanın silindir burç yataklarının kısa zamanda aşınması nedeniyle olan arıza olduğu,

arızanın makinenin imalatla ilgili projenin hatalı yapılmasından silindirlerde kuvvete dayanıklı rulman yatak yerine burç yatak seçilmesinden kaynaklandığı, makinenin bulunduğu yerde tamirat yapılamayacağı, imal edildiği fabrikaya götürülmesi gerektiği, şirketin makinenin çalışmamasından dolayı birim imalat başına ( metre) 1,10 TL bedel zarara uğradığı, dava konusu baskı makinesinin bu arızalarının satın alındığında yapılan elle ve gözle muayene ile anlaşılamayıp belirli bir müddet çalıştıktan sonra ortaya çıktığından dava konusu makinenin gizli ayıplı bir mal olduğunun belirtildiği, raporun taraflara tebliğ edildiği,

aleyhine tespit istenenin rapora karşı itiraz dilekçesi sunduğu belirlenmiştir.

... Baskı Makinesindeki arızanın imalat hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve arızanın kullanıcı hatası sonucu oluşup oluşmadığı konusunda makine mühendisi bilirkişi vasıtasıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış, alınan 15/05/2017 tarihli bilirkişi raporunda: Makinenin silindir yataklarının teknik olarak rulmanlı yapılması gerekirken kaymalı yatak yapıldığı, ısı ve çalışma şartları nedeniyle yatakların kısa sürede aşındığı malın kullanımı sırasında ayıbın ortaya çıktığı, bu nedenle dava konusu makinenin gizli ayıplı olduğu, kanaatine varıldığı ve ayrıntılı gerekçeli olarak belirtilmiştir.

Davalı tarafın kök rapora karşı beyan ve itirazları konusunda mevcut dosya kapsamına göre bilirkişiden ek rapor istenilmiş alınan 05/09/2017 tarihli ek bilirkişi raporunda: Davalı vekilinin itirazları ile ilgili kök raporda değişiklik yapılmasını gerektirecek herhangi bir durum olmadığı, ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.

... şirketine müzekkere yazılarak yapılan işlemler ile ilgili belgelerin birer örneğinin gönderilmesinin istenilmiş, müzekkere cevabı dosya içine alınmıştır.

Kök rapor ve ek rapor arasında çelişki doğduğu anlaşıldığından çelişkinin gidirilmesine yönelik mevcut dosya kapsamına göre bilirkişiden ek rapor istenilmiş, alınan 08/01/2018 tarihli ek bilirkişi raporunda: Makinenin fabrikanın talebi özelliklerine göre imalatçı firma tarafından üretilmiş ise de burçlu yatakların iklim şartları nedeniyle kısa zamanda aşınacağının dikkate alınmadığı, çok daha uzun süre çalışan rulmanlı yatak yapılmadığı, burçlu yataklardaki aşınmanın kısa sürede meydana geldiğinin anlaşıldığı, makinenin fazla çalışmasının motor değişmeden mümkün olmadığı, devir sayısının motorun devrine göre ayarlı olduğu,

motorda değişiklik yapıldığına dair herhangi bir tespitin tarafından yapılmadığı, bu nedenle fazla üretim kapasitesinin aşılmasının mümkün olmadığı görüş ve kanaatinde olunduğu ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.

Davalı vekiline, dava konusu edilen makinenin teknik özelliklerini gösterir kitapçık bulunup bulunmadığı konusunda beyanda bulunmak üzere 2 haftalık süre verilmiş, davalı tarafça makina ile ilgili İngilizce kitapçığın sunulduğu ve dosya içine alındığı belirlenmiştir.

Mahkememizin 13/02/2018 tarihli celsesinde dosyamızda rapor düzenleyen Bilirkişi ... beyanında: Dava konusu edilen makinanın üretim hızının 2 metre/sn olduğunu, kendisinin daha önce sunmuş olduğu ana raporda bunu belirttiğini, makinanın bunun üzerinde üretim gerçekleştirebilmesi için motoronun değiştirilmesi gerektiğini, kendisinin bunu belirtmek için ek raporda beyanda bulunduğunu, ana raporun ikinci sayfasının 2. bendindeki belirtilen hususların doğru olduğunu beyan etmiş, bu beyanını imzası ile tasdik etmiştir.

Davalı vekilinin kullanım kılavuzu ve broşürleri ile ilgili Türkçe tercümelerini sunduğu ve bu tercümelerin dosya içine alındığı belirlenmiştir.

Toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda: Davacı tarafça davalıdan satın alınan baskı makinesinin üretim kaynaklı gizli ayıplı olduğundan bahisle ayıplı malın iadesi ile bedelinin tahsiline yönelik olarak davalı hakkında mahkememize dava açıldığı, davacı tarafın davalıdan 07/12/2015 tarihinde 47.200,00-Euro bedel ... baskı makinesi satın aldığı,

davacı tarafın davalıdan ilk kez 05/03/2016 tarihinde "keçede sıvı birikmesi ve baskıda leke " şikayetiyle servis talebinde bulunduğu , bir süre sonra davacı vekilinin 21/12/2016 havale tarihli cevaba karşı beyan dilekçesinde de belirtildiği üzere davalı servisi dışında bir uzman yardımı ile davacı tarafça dava konusu edilen makinenin kayma yataklarının rulmanlı yataklar ile değiştirilip, keçe germe düzeneğine rulmanlı yatakların kaynatıldığı, bu işlem dolayısıyla davalı servis elemanlarının makine için yurt dışından getirilen yatakları makineye takamadığı ve yatakları değiştiremediği,

davacı tarafça makinenin gizli ayıplı olduğunun iddia edildiği ancak hem Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi tespit dosyasında alınan bilirkişi raporu hemde mahkememiz dosyasında alınan bilirkişi raporunda belirtildiği üzere dava konusu edilen makinedeki kullanım sonucu oluşan arızanın makinenin silindir yataklarının teknik olarak kuvvete dayanıklı rulmanlı yatak yapılması gerekirken kaymalı yatak yapılması ve ısı ve çalışma şartları nedeniyle yatakların kısa sürede aşınması sebebiyle oluştuğu , makinenin orjinal halinde silindirlerin rulmanlı yatak olduğu,

dava konusu edilen makinenin üretim kapasitesinin 2 m/sn olup bilirkişinin 13/02/2018 tarihli duruşmada alınan beyanı da gözetildiğinde makinenin belirtilen hızda çalıştığı, bu değerlendirmeler göz önüne alındığında makinenin ancak davacının yapacağı iş için kullanım amacına uygun olmadığının kabul edilebileceği, bu durumda davacının basiretli bir tacir olarak gerekli araştırmaları yaparak işi için kullanım amacına uygun bir makineyi seçmek zorunda olduğu ,

davacının makinenin niteliklerini ve alternatiflerini yeterince araştırmaksızın işi için kullanım amacına uygun olmayan ve düşük kapasiteli makineyi davalıdan satın aldığı bu sebeple makinenin raporda belirtilenlerin aksine ayıplı olarak sayılamayacağı, bunun yanında davacı tarafça makineye yetkili servis dışında müdahalede bulundurulduğu,

makineye müdahalede bulundurulmuş olması sebebiyle davacının TBK 228/son maddesinde belirtilen makinenin " biçimini değiştirmiş " ve orijinalliğini bozmuş sayılmasının ve aynı madde hükmüne göre sözleşmeden dönme hakkını kullanamayacağının kabulünün gerektiği incelenen tüm dosya kapsamı ile anlaşılmış, davanın reddine karar vermek gerekmiştir.