İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2016/915 K.2020/557

Davacı tarafından davalılar aleyhine açılan İtirazın İptali(Trafik Kazasından Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin maliki olduğu ... plakalı araç ile davalı...uğu ve davalı ...'ın sevk ve idaresindek...plakalı araçların 24/11/2014 tarihinde maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, kazada davalı sigorta şirketinin sigortalısı olan ...ç sürücüsünün tam ve asli kusurlu olduğunu, bu aracın zmss sigortasının davalı... Sigorta A. Ş. tarafından tanzim edildiğini, müvekkiline ait araç ile ilgili İzmir... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin...

Değişik iş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını, davalılardan icra yoluyla talep edilen alacağın 12.836,01 TL hasar bedeli, 3.500,00 TL değer kaybı, 1.180,00 TL kazanç kaybı, 300,00 TL delil tespiti vekalet ücreti, 689,50 TL delil tespit masrafı ve 69,19 TL işlemiş faiz olmak üzere 18.124,70 TL olduğunu, davalıların takibe haksız olarak itiraz ettiğini, müvekkiline yapılan herhangi bir ödeme olmadığını belirterek davalıların İzmir...

İcra Müdürlüğü'nün ...sayılı icra dosyasına yaptıkları itirazın iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 18.124,70 TL alacak üzerinden takibin devamına, müvekkili lehine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı... Oto. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; kazanın meydana geldiği yerin İstanbul olduğunu, yetki itirazlarının bulunduğunu, davaya konu kazaya karışan aracın müvekkili tarafından diğer davalıya satıldığını, ancak araç devri yapılmadan diğer davalıya teslim edildiğini, bu aşamada aracın kazaya karıştığını, araç malikinin müvekkili olmadığından müvekkilinin sorumlu olmadığını, aracın sürücüsü olan davalı şahsın asli kusurlu olduğuna dair bir tespit bulunmadığını, davacının araç kiralama şirketi olduğunu, aracın kasko sigortacısı tarafından davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, talep edilen hasar bedelinin fahiş olduğunu, değer kaybından bahsedilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu, kusurun kimde olduğunun tespit edilmesi gerektiğini, davacının araç kiralama şirketi olduğunu, aracın kasko sigortacısı tarafından davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, talep edilen hasar bedelinin fahiş olduğunu, değer kaybından bahsedilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş'ye dava dilekçesinin tebliğ edildiği, davalının davaya vermediği anlaşılmıştır.

DAVA

Dava, trafik kazasından kaynaklanan hasar bedeli, değer kaybı, ikame araç bedeli ile delil tespiti masrafının tahsili amacıyla girişilen icra takibine vaki itirazın iptali isteğine ilişkindir.

DELİLLER

-İzmir... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası, -İzmir... Sulh Hukuk Mahkemesinin...Değişik İş sayılı dosyası, -Kaza Tespit Tutanağı, -Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin 24/08/2016 tarihli yazısı ve eki, -...a A. Ş'nin 27/01/2017 tarihli yazısı ve eki poliçe, -Kusur bilirkişisi ...28/02/2017 tarihli bilirkişi raporu, -...Sigorta A. Ş'nin 30/03/2018 tarihli yazısı ve eki, -...Sigorta A. Ş'nin 04/04/2018 tarihli yazısı ve eki, -İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nün 18/04/2018-28/05/2018 tarihli yazıları ve eki, -ATK İstanbul Trafik İhtisas Dairesi'nin 31/08/2018 tarihli kusur ve hesap raporu, -Doç. Dr. ..., Prof. Dr. M...ş ve Prof. Dr....un 18/12/2019 tarihli bilirkişi heyet raporu.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İtirazın iptali davasının koşullarını; ilamsız bir icra takibine girişilmesi, bu takip nedeniyle çıkarılan ödeme emrine 7 günlük itiraz süresi içinde itiraz edilmiş olması, borçlunun itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde mahkemeden itirazın iptalinin talep edilmesi şeklinde sıralamak mümkündür.

İtirazın iptali davası icra takibi ile sıkı sıkıya bağlıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 06.10.2004 tarih 2004/19-410 Esas, 2004/471 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, itirazın iptali davasının görülebilmesi için, öncelikle ortada takip hukuku kuralları çerçevesinde yasaya ve yöntemine uygun şekilde yapılmış geçerli bir icra takibinin bulunması gerekir. Ortada geçerli bir takibin bulunmadığı durumlarda, itirazın iptali davasının görülebilmesine usulen olanak yoktur. Bu husus dava şartıdır ve mahkemece re’sen gözetilmesi gerekmektedir.

2004 Sayılı İİK'nın 67/2. maddesi uyarınca icra inkar tazminatına hükmedilmesi için borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının dava ederek haklı çıkması zorunludur. Borçlunun kötüniyetle itiraz etmiş olması yasal koşul değildir. İcra inkar tazminatına, işin çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır. Bunlardan ayrı alacağın likit ve belli olması gerekir.

Borçlu, yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise alacağın likit ve belli olduğunun kabulü gerekir. Öte yandan, alacağın muhakkak bir belgeye bağlı olması da şart değildir. İİK 67/2. madde hükmünün amacı, borçlu olduğu miktarı bilebilecek veya bilebilecek durumda olan borçlunun icra takibine konu alacağın varlığına haksız olarak itiraz etmesini önlemektir. (Prof.Dr.B.Kuru İ.İ.Huk.2008.İst.sh.230-231).

TBK'nın 49. maddesine göre, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Haksız fiile dayalı bir borcun doğabilmesi için, hukuka aykırı bir fiil bulunmalı, fiili işleyenin kusuru olmalı, sonuçta bir zarar doğmalı, zarar ile işlenen fiil arasında da uygun nedensellik bağı bulunması gerekir.

Haksız eylem faili, ihtar ve ihbara gerek olmaksızın, zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylem tarihinden itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılır. Dolayısıyla, zarar gören, gerek kısmi davaya, gerekse sonradan açtığı ek davaya veya ıslaha konu ettiği kısma ilişkin olarak haksız eylem tarihinden itibaren temerrüt faizi isteme hakkına sahiptir.

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.

Aracın onarıldıktan sonra mübadele (rayiç) değerinin olaydan önceki mübadele değerinden az olacağının kabulü gerekir. Çünkü tamamen onarılmış olsa bile bu araba tahribatın izlerini taşımaktadır. Onarılmış durumdaki değeri, ne kadar iyi onarılmış olursa olsun kural olarak aynı nitelikteki hiç hasara uğramayan araç değerinden düşüktür ve bu da cari değerinden kaybettirmektedir.

Öncelikle, değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında gözönüne alınmalıdır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin kökleşmiş ilke ve uygulamalarına göre trafik kazalarına dayalı araç değer kaybı tazminatı, hasarlı aracın, hasara uğramadan önceki ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki ikinci el piyasa değerinin saptanması ve karşılaştırılması suretiyle belirlenir. Aradaki fark meydana gelen değer kaybıdır. Ancak aracın tamiri ekonomik değilse yani araç pert total ise değer kaybı talep edilemez(Bu yöndeki kararlar için bkz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 28/12/2017 tarih ve 2015/6486 Esas, 2017/12264 Karar; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 11/10/2018 tarih ve 2015/16180 Esas, 2018/8981 Karar sayılı ilamları.).

Aracın makul tamir süresi ile aynı vasıftaki aracın kiralanması için gerekli olan bedel ve davacının aracını kullanamadığı döneme ilişkin olarak bakım giderleri, amortisman vs. gibi tasarruf ettiği miktarlar da düşülmek suretiyle araç mahrumiyet bedeli bedeli belirlenir. Ancak aracın tamiri ekonomik değilse yani araç pert total ise zarara uğrayan araçla aynı vasıfta ikame aracın satın alınması için geçecek makul süre üzerinden araç mahrumiyet bedelinin belirlenmesi gerekir. (Bu yöndeki kararlar için bkz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/7867 Esas, 2017/1668 Karar sayılı ilamı ve benzer kararları).

6100 Sayılı HMK'nın 266 ve devamı maddelerine göre çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda ihtisas sahibi kimselerin dinlenmesi ve rapor alınması gerekir.

Kaza sonucu hasara uğrayan aracın değer kaybı ile hasarının ne kadar sürede tamir edileceği, bu süre içinde ikame araç kiralama bedelinin (yakıt v.s gibi zorunlu giderlerin mahsubundan sonra) tespitinin konusunda uzman bilirkişi tarafından belirlenmesi gerekir(Bu yöndeki kararlar için bkz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2015/11175 Esas, 2016/1082 Karar sayılı İlamı ve benzer kararları).

Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;...ç ile... plakalı araçların 24/11/2014 tarihinde karıştıkları maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle... plakalı araç maliki olan davacının aracında hasar oluştuğunu iddia ettiği, hasar bedeli, değer kaybı, ikame araç bedeli ile delil tespiti masraflarının tahsili amacıyla sürücü, işleten ve zmss sigortacısı olan davalılar aleyhinde İzmir...

İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasında takip başlattığı, ödeme emrinin davalı borçlu ... Sigorta A. Ş'ye 11/03/2015, davalı borçlu ... Oto. Ltd.

Şti'ye 19/03/2015, davalı ...3/2015 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçluların yasal süresi içerisinde borca, ferilerine ve icra dairesinin yetkisine itiraz ettiği, icra müdürlüğünce itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği, işbu itirazın iptali davasının bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde ikame edildiği, borçluların takibe itirazının iptalinin talep edildiği, 24/11/2014 tarihinde ... ve... plakalı araçların karıştığı çift taraflı maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, kolluk tarafından trafik kazasına ilişkin olarak kaza tespit tutanağı düzenlendiği,

taraflar arasındaki uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklandığı, 2004 sayılı İİK'nın 50 ve 6100 sayılı HMK'nın 16. maddeleri uyarınca İzmir İcra Müdürlükleri ile İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğu, bu nedenle davalıların icra dairesinin ve mahkememizin yetkisine yönelik itirazlarının yerinde olmadığı, mahkememizce alınan 18/12/2019 tarihli kusur ve hesap bilirkişi raporuna göre davalı sigorta şirketi nezdinde 11/10/2014-11/10/2015 tarihleri arasında zmss poliçesi ile sigortalı bulunan ... sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde %65 kusurlu olduğu,

hasar bedelinin 8.050,90 TL(yedek parça+işçilik+kdv= 12.386,00x%65=8.050,90 TL), kusur durumu ile...plakalı aracın modeli, markası, kaza tarihindeki yaşı, kilometresi, geçmiş hasar kayıtları gibi unsurlar dikkate alınarak kaza tarihi itibariyle kaza öncesi serbest piyasadaki 2. el piyasa rayiç değeri (hasarsız haliyle) ile dava konusu kaza nedeniyle oluşan hasarının miktarı ve onarım giderleri bir arada değerlendirildiğinde değer kaybının 1.625,00 TL(2.500,00x%65=1.625,00 TL), aracın makul tamir süresinin 13 gün olduğu,

aynı vasıftaki aracın kiralanması için gerekli olan bedel ve davacının aracını kullanamadığı döneme ilişkin olarak bakım giderleri, amortisman vs. gibi tasarruf ettiği miktarlar da düşülmek suretiyle araç mahrumiyet bedelinin- ikame araç bedelinin 760,50 TL olduğunun(13x90=1.170,00 TLx%65=760,50 TL) tespit edildiği, davalı sigorta şirketinin zmss sigortacısı olarak poliçe dönemi içerisine gerçekleşen rizikodan sorumlu olduğu, poliçe kapsamında teminat altına alınan ve davalı sigortalı sürücünün kusuruna denk gelen değer kaybı ve hasar bedeli toplamı 9.676,90 TL'den sorumlu olduğu, her ne kadar davalı ...

Oto. Ltd. Şti. tarafından kaza tarihinde aracın diğer davalıya devredildiği savunulmuşsa da... plakalı aracın kaza tarihi itibariyle adı geçen davalı şirket adına kayıtlı olduğu, 2918 sayılı KTK'ya göre resmi şekilde yapılmayan araç devirlerinin geçerli olmadığı, bu nedenle işleten sıfatının davalıda olduğunun kabulü gerektiği, diğer davalı Sebatullah'ın da kazanın meydana gelmesinde kusurlu araç sürücüsü ve haksız fiil faili olarak sorumlu olduğu,

davacının hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç bedeli-araç mahrumiyet bedelini sürücü ve işleten olan davalılardan da sürücünün kusuruna göre talep edebileceği, davaya konu alacağı doğuran sebebin esasen haksız eylemden kaynaklanmış olması sebebiyle dava konusu alacağa haksız fiil tarihinden itibaren temerrüt faizi uygulanabilmesi yasal olarak olanaklı olmakla birlikte davacının takip talebinde delil tespiti rapor tarihi olan 17/02/2015 tarihi itibariyle faiz talebinde bulunduğu,

bu nedenle davalı işleten ve sürücü yönünden bu tarihin faiz başlangıç tarihi olarak esas alınması gerektiği, davalı sigorta şirketi yönünden ise temerrüdün takiple gerçekleştiği, mahkememizce alınan 18/12/2019 tarihli bilirkişi raporunun diğer raporları irdelediği, tarafların iddia ve savunmaları ile itirazlarını karşıladığı, dosya kapsamına uygun, gerekçeli, denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğu, davalıların itirazının açıklanan sebeplerle kısmen yerinde olmadığı ve itirazlarında kısmen haksız olduğu,

uyuşmazlığa konu alacak miktarı likit olmadığından ve yargılamayı gerektirdiğinden davacının icra inkar tazminatı talebinin yasal şartlarının oluşmadığı, davacı tarafından takipte talep edilen delil tespiti masrafının yargılama giderleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

E-İMZA

Hakim ...

E-İMZA