İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/292 K.2021/421

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... adına kayıtlı ve sürücü ... idaresindeki ... plakalı araca davalı sigorta şirketi tarafından trafik sigortası ile sigortalanan ... plakalı aracın 20/02/2020 tarihinde çarptığını, çarpma sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde ... plakalı araç sürüsünün kusurlu olduğunu, araçtaki hasarın 25.060,17 TL bedelle onarıldığını, hasar tazminatının ödenmesi için davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğunu, davalı şirketçe herhangi bir cevap verilmediği gibi ödemede yapılmadığını belirterek şimdilik 100 TL hasar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya sebebiyet verdiği iddia olunan ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde kaza tarihini kapsayan zorunlu mali sorumluluk poliçesi ve ihtiyari mali mesuliyet poliçesinin mevcut olmadığını, müvekkilinin kazaya karışan diğer araç olan ancak kusursuz olduğu davacı tarafça kabul edilen ve tazminat sorumlusu olarak gösterilmeyen ... plakalı aracın sigortalısı olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın esastan ve usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVA

Dava, 6098 Sayılı TBK'nın 71 ve 2918 Sayılı KTK'nın 85 ve devamı maddeleri uyarınca motorlu araç işletilmesinden kaynaklanan maddi zararın (hasar bedeli ) karayolları motorlu araçlar zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında tazmini isteğine ilişkindir.

DELİLLER

- Araç kaydı, - İzmir İl Emniyet Müdürlüğünün 04/11/2019 tarihli yazısı ve eki kaza tespit tutanağı, -... Sigorta A.Ş nin 09/11/2021 tarihli yazısı ve eki poliçe ve hasar dosyası -Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin 21/01/2021 tarihli yazısı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı (husumet) dava konusu sübjektif hakka ilişkindir.

Dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilen (nitelendirilen) kişiler, şeklen (biçimsel açıdan) o davanın taraflarıdır. Ancak mahkemenin bu taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, bu kişilerden birinin o davada gerçekten davacı veya davalı olmak sıfatı yoksa, dava konusu hakkın esasına ilişkin bir karar verilemez. Dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Bir sübjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle, o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı (aktif husumet ehliyeti) da o hakkın sahibine aittir. Meselâ, bir alacak davasında davacı olma sıfatı o alacağın alacaklısına aittir. Alacak davası, o alacağın alacaklısından başka bir (üçüncü) kişi tarafından açılırsa, davacının davacı sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan, husumetten) dolayı reddedilir (Kuru Baki/Arslan Ramazan/Yılmaz Ejder, Medeni Usul Hukuku, 22. Baskı, Ankara 2011, s. 234; Ejder Yılmaz, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Serhi, Ankara 2012, s. 530; Abdurrahim Karslı, Medeni Muhakeme Hukuku Ders Kitabı, 2. Bası, Ist. 2011, s. 311- 312).

Bir sübjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek olan kişi, o hakka uymakla yükümlü (borçlu) olan kişidir (davalı sıfatı, pasif husumet ehliyeti). Örneğin, bir alacak davasında davalı olma sıfatı o alacağın borçlusuna aittir. Alacak davası, o alacağın borçlusundan başka bir (üçüncü) kişiye karşı açılırsa, davalının davalı (borçlu) sıfatına sahip olmadığından (sıfat yokluğundan, husumetten) dolayı reddedilir.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, bir sübjektif hakkın sahibinin ve o hakka uymakla yükümlü olan kişinin kimler olduğu (yani bir davada, davacı ve davalı sıfatının kimlere ait olduğu) tamamen maddî hukuka göre belirlenir. Bu nedenle, bir kişinin belli bir davada gerçekten davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı hususu, usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu (sübjektif) hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunudur.

Sıfatın usul hukuku bakımından önemi (usul hukukunu ilgilendiren yönü) şudur: Bir davanın tarafları (veya taraflardan biri) o davada gerçekten (davacı veya davalı olarak) taraf sıfatına sahip değilse, mahkeme, dava konusu hakkın esası (mevcut olup olmadığı) hakkında inceleme yapıp karar veremez. Mahkeme, davanın sıfat (husumet) yokluğundan reddine karar verir. Bu karar, davanın mesmu olmadığına (dinlenemeyeceğine) ilişkin bir karar olmayıp, gene davanın esasına ilişkin bir karardır (taraf olarak gösterilenlerden birinin taraf sıfatının bulunmadığını tespit eden bir karardır).

Taraf sıfatı, diğer bütün maddi hukuk sorunlarında olduğu gibi, dava şartı değildir. Taraf sıfatının (davacı bakımından, aktif husumet ehliyetinin; davalı bakımından, pasif husumet ehliyetinin) yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için (defi değil) bir itirazdır. Diğer bütün itiraz hallerinde olduğu gibi, sıfat yokluğu da, ancak dava dosyasından anlaşılabildiği ölçüde hâkim tarafından kendiliğinden (re'sen) gözetilir (Kuru/Arslan Yılmaz, s. 234- 237).

Yukarıda yapılan açıklamalar ve dosya kapsamında toplanan tüm deliller bir arada değerlendirildiğinde;davacı ... adına kayıtlı ve sürücü ... idaresindeki ... plakalı araç ile ... ve ... plakalı araçların 20/02/2020 tarihinde çok taraflı maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı, bu kaza neticesinde kolluk tarafından trafik kazasına ilişkin olarak maddi hasarlı trafik kaza tespit tutanağı düzenlendiği,

davacının bu kazada ... plakalı aracın hasar gördüğü ve hasarın ... plakalı aracın sebebiyet verdiği ve bu aracın davalı sigorta nezdinde zmms sigortası ile sigortalı olduğu iddiası ile iş bu davada davalıdan sigorta kapsamında hasar bedeli talebinde bulunduğu, davalı sigorta tarafından verilen cevapta ... plakalı aracın kendileri nezdinde sigortalı olmadığının bildirildiği, bu bildirim üzerine mahkememizce yapılan araştırmada Sigorta Bilgi Ve Gözetim Merkezinin 21/01/2021 tarihli cevabına göre anılan aracın dava dışı ...

Sigorta A.Ş nezdinde zmms sigortalı olduğu, kaza tarihi itibariyle söz konusu aracın sigortacısı olmayan davalı yönünden pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı, sıfat yokluğunun hâkim tarafından kendiliğinden (re'sen) dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla davanın pasif husumet yokluğundan reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

E-İMZA

Hakim ...

E-İMZA