İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/3 K.2023/664

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Tazminat davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi. Davacı vekilince sunulan dava dilekçesinde özetle;

)Taraflar arasında 24/06/2019-24/06/2020 tarihleri arasında geçerli 1.000.000,00 € teminatlı ... poliçe numaralı Nakliye Aracılığı Sorumluluk Sigorta Poliçesi düzenlendiği,Davacı şirketin sürücülü olarak kiraladığı araçlar ile ivazlı olarak taşımacılık faaliyeti yaptığını ve taraflar arasındaki poliçe ile taşımacılıktan kaynaklı riskelerin teminat altına alındığı,Taraflar arasındaki poliçede taşımalarda güveni kötüye kullanma gibi eylemler sonucunda gerçekleşen risklerin de teminat altına alındığı,Davacının nakliyat komisyoncusu... ile irtibata geçerek onun yönlendirmesi ile .. isimli şahısla ... plakalı çekici/römork ile davacının

müşterilerinin yüklerinin Denizli’ den İstanbul’ a taşınması için sözleşme yapıldığı,Sürücü ... ve beraberindeki sürücü ...’ ın gelerek davacının 47 müşterisine ait 1500 adet eşyayı teslim aldıklarını ancak yükün İstanbul’ a ulaşmadığını, sürücülere ulaşılamadığını, bunun üzerine sürücüler, nakliyat komisyoncusu ve araç sahibi hakkında 26/10/2019 tarihinde suç duyurusunda bulundukları,Hakkında suç duyurusunda bulunulan şahıslar ile ilgili hizmet sebebiyle güveni kötüye kullanma suçundan dolayı Denizli...

Asliye Ceza Mahkemesinde ... esas sayılı dava ile kamu davası açıldığını ve davanın derdest olduğu,

Sanıklar tarafında güveni kötüye kullanma suçunun işlendiğini ve davacının müşterisinin mallarının sanıklar tarafından paraya çevrildiği poliçede teminat altına alının rizikonun gerçekleştiğini, bu hususun jandarma araştırma tutanağı ve sanık ikrarları ile sabit olduğu,

Davacı tarafın taraflar arasındaki poliçe kapsamında eşya bedellerinin tazmini için sigorta şirketine başvurduğu, sigorta şirketinin 22/01/2020 tarihli cevabı ile fiili taşıyıcının geçerli bir nakliyat sorumluluk sigorta teminatı bulunmadığı,... sigortası genel şartları 9.1.2 ve 10.3 maddeleri gereğince nakliyecinin yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle sigorta tazminatının ödenmeyeceğinin bildirildiği,

Açıkça muafiyet kaydı kararlaştırılmadığından, hizmet nedeniyle görevi kötüye kullanmadan suçu kapsamındaki rizikoların poliçe teminatı kapsamında olduğu, sigorta şirketi tarafından gönderilen mailde hizmet sebebiyle güveni kötüye kullanma suçunun teminat altına alındığının teyit edildiği, bu hususun taraflar arasında ihtilaflı olmadığı,

Sürücü ...’ ın sorumluluk sigortasının mevcut olduğunu beyan ettiği, poliçenin sigorta acentesinde kaldığını, yükün teslim alındığı gün davacıya fakslatılacağını beyan ettiğini, ancak yükün teslim alınmasıyla beraber sanık şahıslara ulaşılamadığı, bu haliyle sorumluluk sigortasına ulaşılamadığı, davalı sigorta şirketinin sorumluluk sigortası bulunmadığını ispat etmesi gerektiği,

Sigorta şirketinin sigorta menfaatini ödeme yükümlülüğünden muafiyetinin fiili taşıyıcının sorumluluk sigortası bulunmaması halinde mevcut olmadığı, bu sebeple sigorta tazminatı talebinin reddinin haklı bir gerekçeye dayanmadığı, fiili taşıyıcının sorumluluk sigortasına ilişkin genel şartlarda yer alan hükmün alt taşıyıcının kaza yapması, mala zarar vermesi, taşıma esnasında yükün hasara uğraması, deprem, sel, 3. Kişinin hırsızlığı, gibi rizikoların gerçekleşmesi halinde sigorta şirketinin alt taşıyıcının sigortasına başvurabilmek ve zararı rücu etmek amacıyla konulmuş olduğu, alt taşıyıcının poliçesinin sigortalısının suç teşkil eden eylemini sigortalamasının mümkün olmadığı,

Genel Şartlarda yer alan yükümlülük ihlali durumunda sigorta menfaati ödemeden muafiyetin ancak 10.1 ve 10.2 maddeleri gereğince kasıt veya ağır ihmal sonucundan mümkün olduğunu, davacının kastının veya ağır ihmalının sigorta şirketince ispatlanması gerektiği,

Davalı sigorta şirketince aynı poliçe kapsamında davacı tarafça sürücülü olarak kiralanan ve taşıma faaliyetinde kullandığı,... plakalı tırın karıştığı yaralamalı trafik kazası sonrası, tır içindeki davacının müşterilerine ait yük ve eşyada meydana gelen hasara ilişkin sigorta tazminatını, alt taşıyıcının/fiili taşıyıcının nakliye sigortası olmamasına rağmen ödediği, bu ödemeye ilişkin hasar dosyasında fiili taşıyıcının nakliye sorumluluk sigortasının aranıp aranmadığının sorulmasını istediği,

Toplamda 868.286,29 TL bedelli yükün yok edildiği, davacı tarafın ilgili müşterilerine mal bedellerini ödediği, bu hususun davacı defterlerinde sabit olduğu,Davanın zamanaşımı süresinde açıldığı, İddiası ile sigorta tazminatının şimdilik 10.000,00 TL’ sinin ileride ıslah ile artırılmak üzere davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde özetle;

Taraflar arasındaki ... sigorta poliçesinin 13. Numaralı maddesinin yetki sözleşmesine ilişkin olduğu, taraflar arasındaki tek yetkili mahkemenin davalı sigorta şirketinin merkezinin bulunduğu yer mahkemelerinin olduğunun kararlaştırıldığı, bu açıklamalar ışığında İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğu,Taraflar arasında ... sigorta poliçesinin bulunduğunun tartışmasız olduğu,Poliçe düzenlenirken davacı sigortalı tarafından bildirilen 267 adet çekici/dorse plakası bildirilmek suretiyle poliçe teminatına dahil edildiği,

ancak davacı tarafça hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suretiyle çalındığı belirtilen müşterilerine ait yüklerin taşındığı... plaka sayılı çekici/dorse’ nin poliçe teminatı dahilinde olmadığı, bildirilen 267 araç içerisinde ... plaka sayılı çekici/dorse’ nin bulunmadığı, bundan dolayı davacının davalıdan sigorta tazminatı talep etmesinin poliçe şartlarına aykırı olduğunu, ... plaka sayılı çekici/dorse’ nin 267 araç içerisinde bulunup bulunmadığının sigorta uzmanı bilirkişi tarafından tespitinin gerektiği,

Davacı sigortalının poliçede belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davacının... genel şartları 9.1, 9.1.1, 9.1.2, maddelerine aykırı bir şekilde dava dilekçesinde ikrar ettiği üzere daha önce hiç çalışmadığı, hiç tanımadığı, sorumluluk sigortası bulunmayan bir taşıyıcıya 47 farklı müşterisine ait 1500 adet yükü teslim ederek kendisinden beklenen basiretli bir tacirin titizliğiyle davranma yükümlülüğünü ihlal ettiği ve bu ihlalin açıkça pervasızca ve ağır kusura eşdeğer bi ihmal olduğunun sabit olduğu,

Ticari değeri yüksek olan 47 farklı müşteriye ait yükün daha önce hiç çalışılmayan 3. Kişiye teslim edilip, 3. Kişinin beyanı ile sorumluluk sigortasının kendisine fakslatılacağı ancak fakslatılmadığı ve kendisinden mağdur olduğu yönündeki davacı beyanlarının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Davacının yaptığı iş, sektörel tecrübesi, çalıştırdığı araç sayısı gibi hususlar düşünüldüğünde, hiç tanımadığı bir fiili taşıyıcıya ticari değeri yüksek olan yükü sorumluluk sigortası poliçesini temin etmeden teslim ettiği, bu haliyle davacının kendi ağır kusuruyla zararın meydana geldiği,... genel şartları 10. Madde gereği poliçe hamilinin kusur veya ağır ihmali neticesinde yükümlülüklerini ihlal ederse sigorta şirketinin tazminat ödemeden muaf olacağı,

Dava dilekçesine ek olarak sunulan sürücü ...’ a ait sürücü belgesi fotokopisi altında, ... imzalı beyanda, araç faturasının araç içerisinde olmadığından faturanın yarın davacı yanında düzenleneceğine ilişkin beyan olduğu, davacının fatura dahi temin etmeden aracı yüklediği, yola çıkmasına izin verdiği, yukarıdaki sorumluluk sigortasına ilişkin savunmalarla birlikte bu hususta davacının basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğünü ağır ihmal veya kusuruyla ihlal ettiği, Tazminatı ret yazısındaki genel şart maddeleri yazılırken sehven hata edildiği,

9.2.1 yerine 9.1.2 yazılması gerektiğini,... plakalı araç için ödenen tazminatın emsal teşkil edemeyeceği, zira ... plakalı aracın poliçe ile teminat altına alınan 267 araçtan biri olduğu, Davacının kendi müşterilerine genel şartların 9.2.5 maddesi uyarınca sigortacı onayı olmadan ödeme yaptığı, sigorta şirketinin bu hususta bir onayı olmadığı, Savunmalarıyla davacının davalı sigorta şirketinden sigorta tazminatını talep etme hakkının bulunmadığını beyanla davanın öncelikle yetkisizlik sebebiyle usülden reddini,aksi halde esastan reddini talep ettiği anlaşılmıştır.

Tarafların Kabulünde Olan Hususlar Taraflar arasında... sigortası bulunduğu ve Davacının fiili taşıyıcısının davacının 47 müşterisine ait 1500 parça değeri 868.286,29 TL olan yükü hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmak suçunu işlediği iddiası ile aldığı taraflar arasında sabit olan hususlardandır.

Tarafları Arasındaki Uyuşmazlık Noktaları Davacının fiili taşıyıcısının davacının 47 müşterisine ait 1500 parça değeri 868.286,29 TL olan yükü hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmak suçunu işlediği iddiası ile aldığı, bunun sonucunda fiili taşıyıcının taşıma ve yükün teslimi işlemlerini yerine getirmediğinden bahisle davacının zararının, davacı ile davalı arasındaki...sigortası kapsamında kalıp kalmadığı ve davalı sigorta şirketinin sigorta tazminatını ödemekle yükümlü olup olmadığı,

Davacının zararın meydana gelmesinde kast yahut ağır kusurunun bulunup bulunmadığı, davacının basiretli bir tacir olarak fiili taşıyıcıyı seçme konusunda özen yükümlülüğüne uygun davranıp davranmadığı,Fiili taşıyıcının nakliye sorumluluk sigortasının bulunup bulunmadığı ve bu hususun kim tarafından ispat edilmesi gerektiği,267 adet araç plakasının yer aldığı listenin rücu muafiyeti amacıyla mı yahut poliçe teminatındaki araçların belirlenmesi amacıyla mı verildiği,

Taraflar arasındaki uyuşmazlık konusudur.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe

Denizli ... Asliye Ceza Mahkemesi ... esas sayılı dosyası, 31.03.2022 tarihli ve 29.11.2022 tarihli bilirkişi raporu ve bilirkişi ek raporu, sigorta poliçesi, nakliye sözleşmesi, mail çıktıları, sigorta şirketi ret yazısı, taşıma irsaliyesi, hasar dosyası, faturalar ticari defter ve kayıtlar dosyamız arasına alınmıştır.

31.03.2022 tarihli bilirkişi raporu ile bilirkişi heyetince, davacı ile taşımacı sıfatıyla ... arasında taşıma sözleşmesi imzalandığı, çekici ve romörkun noter tasdikli kira sözleşmesi ile bir aylık süre için ... a kiralandığı, sigortalının araç seçiminde titiz davranmadığı, listede olmayan bir araca taşıma yaptırıldığı, taşımaya yapan... plakalı araç sürücüsünden sorumluluk sigortasının talep edilmediği,

sigorta poliçesinin yükümlülük ihlalini halini düzenleyen 10. Kısmında poliçe hamilinin sigorta senedinde ve zeyillerinde ya da şartlarda kararlaştırılan yükümlülükleri kasten ya da ağır ihmal sonucu ihlal etmesi halinde ya da yine poliçe hamili ile temsilcileri ve ifa yardımcılarının taşımacılıkta gerekli olan özeni ağır ihmal sonucu veya kasten göstermemeleri halinde sigorta menfaati ödeme yükümlülüğünden sigortacının muaf olacağının tespit edildiği görülmüştür.

Mali müşavir bilirkişi tarafından çalınan zayi olan ürünlerle ilgili olarak davacının kendi defter kayıt ve belgelerinin incelenmesi neticesinde 890.083,05 TL zararının olduğu tespit edilmiştir.

29.11.2022 tarihli ek bilirkişi heyet raporu ile kök raporda yer alan tespitlerin aynısının yapıldığı görülmüştür.Bu bağlamda tüm dosya kapsamı incelendiğinde, davacı tarafın her ne kadar taşıma neticesinde çalınan zayi olan ürünlerle ilgili bir zararının olduğu tespit edilmişse de davalının araç ve taşımacıyı seçiminde tacir olmanın gerektirdiği basirette davranmadığı gibi bu seçimi poliçeye aykırı surette ihmal göstermek suretiyle yaptığı, davacı tarafın zararın oluşması ihtimaline binaen tüm önlemleri almış bir şekilde hareket etmesi gerektiği,

tüm bu hususlara riayet edilmesine rağmen zararın gerçekleşmesi halinde sigortacının poliçede belirtilen meblağı ödemekle yükümlü olduğu, taşımacıyı seçmede gerekli özeni göstermemiş olan davacının bu hususta ağır ihmal göstermek suretiyle kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda aradaki poliçenin yükümlülük ihlalini düzenleyen 10. Kısmının hükmü gereği sigortacının tazminat ödemekle yükümlü olmadığına mahkemece kanaat getirilmiş ve davanın reddine, karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesinin 13/4 maddesine göre davalı lehine hükmedilecek vekalet ücretine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır