İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/437 K.2024/807

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İtirazın İptali ((Rekabet Yasağından Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalının müvekkil şirket nezdinde, 20.01.2020-14.09.2022 tarihleri arasında, ...

Mühendisi olarak çalıştığını, davalının 14.09.2022 tarihinde askerlik nedeniyle iş akdini feshettiğini ve kıdem tazminatı ve askerlik yardımının ödendiğini, davalının askerliği bitirdiğinde yeniden işbaşı yapmak istediğini belirttiğini, bu nedenle yeni personel alınmadığını, ancak davalının askerliği bitmesine rağmen işbaşı yapmak için müvekkil şirkete başvuru yapmadığını, 2022/Ekim ayında ise iş sözleşmesine aykırı olarak, aynı iş kolunda faaliyet gösteren müvekkil şirketin sektördeki en büyük rakiplerinden biri olan ...firmasında çalışmaya başladığının sosyal medyadan öğrenildiğini, bu durumun öğrenilmesi üzerine davalıya İzmir...

Noterliği nezdinde 13.12.2022 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarname gönderildiği, söz konusu ihtarnamede davalının hizmet ve gizlilik sözleşmesi uyarınca “sadakat borcu ve sır saklama yükümlülüğü” ile “rekabet yasağı” yükümlülükleri bulunduğu, bu yükümlülükleri ihlal etmesi sebebiyle cezai şart tutarı olan son cari yıllık brüt ücreti 161.202,26 TL ödemesi gerektiğinin ihtar edildiğini, davalının söz konusu cezai şart tutarını ödemediğini, bu nedenle İzmir ...

İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyası ile davalı hakkında icra takibi başlatıldığı, davalının takibe itiraz ettiğini, davalı ile imzalanan iş sözleşmesinde, İzmir, Manisa ve Aydın İllerinde 2 yıl süreyle şirketin iştigal konusuna giren aynı veya benzeri işte kendi nam ve hesabına veya işçi olarak çalışmaması, rekabet etmemesi gerektiğinin düzenlendiğini, bu nedenle davalının icra takibine yaptığı itirazın iptaline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkilin davacı işyerinde, 20.01.2020 tarihinden 14.09.2022 tarihine kadar kısmi zamanlı (part-time) usulü ile ...memuru olarak hiyerarşik yapının en alt pozisyonunda çalıştığını, davacı yanın iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, davacı şirket ile müvekkil arasında akdedilen iş sözleşmesinin 3. Maddesinde açıkça belirtildiği üzere, davalının part time çalışan olarak istihdam edildiğini, bu nedenle davacı şirketin ticari sırlarına, gizli bilgilerine vakıf olabilecek nitelikte bir çalışmasının bulunmadığını, hiyerarşik yapıda davalının üzerinde Uzman yardımcısı, uzman, şef, kıdemli uzman, kıdemli şef, yönetici, müdür, kıdemli müdür,

pozisyonlarının bulunduğunu, davalı ile herhangi bir gizli bilgi ve/veya ticari sır paylaşılmadığını, dolayısıyla rekabet yasağı koşullarının oluşmadığını, davalının mesleğe yeni başlamış bir mühendis olduğunu, bu nedenle cezai şartın işçinin ekonomik yıkımına sebebiyet verecek nitelikte olmaması gerektiğini, davalının makine mühendisliği alanında yüksek lisans yapması ve İzmir'de ikamet etmesi sebebi ile çalışabileceği alanların bu bölgeler içerisinde olduğunu,

davacı tarafın sunmuş olduğu hizmet sözleşmesinin matbu bir sözleşme olmakla birlikte rekabet yasağına ilişkin düzenlemelerin genel ifadeler içerdiğinden çalışma özgürlüğüne aykırılık teşkil ettiğini ve davalının ekonomik özgürlüğünü kısıtlandığından geçersiz olduğunu, hizmet sözleşmesinde çalışma eyleminin yasak olduğu belirtilmekle birlikte, hangi faaliyet ve işlerden dolayı haksız rekabetin oluşabileceğinin belirtilmediğini, davalının... firmasında çalışması neticesinde davacı uhdesinde bir zararın meydana geldiğinin ileri sürülmediğini,

davalının dava dışı Maxion firmasında yapmış olduğu iş ile davacı firmada yapmış olduğu işin farklı olduğunu, bu nedenle rekabet yasağının ihlalinin söz konusu olmadığını, davalının davacı firmada stajın üstü bir statüde çalıştığını, işinin akademik araştırma yapmak ve simülasyon programlarının bir uyarı verip vermediğini kontrol ederek,

aksilik halinde... mühendislerine bilgi vermek olduğunu, davacı firmanın alüminyum jant alanında faaliyet gösterdiğini, dava dışı ... firmasının ise çelik jant alanında faaliyet gösterdiğini, ayrıca cezai şart tutarının fahiş olduğunu, cezai şarta hükmedilecekse bu bedelde bir indirim yapılması gerektiğini, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacı şirket ile dava dışı ... firması arasında işçi geçişlerinin olduğunu, davacı şirketin bu durumu zımnen kabul ettiğini, davacının ücret bordrolarının imzasız olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVA

Dava, rekabet yasağına aykırılıktan kaynaklanan cezai şart alacağının tahsili amacıyla girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

DELİLLER

- İzmir ... İcra Müdürlüğünü... esas sayılı dosya sureti, - İzmir SGK nın 06/06/2023 tarihli yazısı ve eki, -Tanık ..., ..., beyanları, -Bilirkişi ...nın 29/06/2024 tarihli bilirkişi raporu.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Somut uyuşmazlıkta 6098 sayılı TBK'nın rekabet yasağı sözleşmesine ilişkin 444 ve devamı maddelerinin tatbik edilmesi gerekmektedir. 6098 sayılı TBK'nın 444. maddesi uyarınca, fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

Rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olabilmesi için, işveren tarafından sözleşmenin haklı nedenle feshedilmiş olması veya ayrılan işçi tarafından haksız olarak feshedilmemiş olması, davalı işçinin iş akdinin devamı sırasında işyerinin önemli müşteri çevresi veya üretim yönünden ticari sırlarına vakıf olabilecek bir pozisyonda çalışmış ve ayrıldıktan sonra yasaklı süre içerisinde rakip bir işyerinde çalışmaya başlaması veya kendisinin bu tür bir faaliyeti icra etmesi, önceki işyerinde edindiği bilgileri yeni işyerinde kullanmasının önceki işverene önemli zarar verebilme ihtimalinin varlığı yeterlidir.

Yani, rekabet yasağı kaydı karşısında, işverenin somut bir zarara uğraması gerekmemekte olup, işçinin yaptığı iş nedeniyle edindiği bilgileri, çalışmaya başladığı başka bir rakip işletmede kullanarak davacı işverene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bulunması aranmaktadır.

6098 sayılı TBK’nın 445/2 fıkrasına göre de “Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.” Bu hükümden ve konuya ilişkin diğer hükümlerden de anlaşılacağı üzere, 6098 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme ile 818 sayılı Kanundan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir geçersizliğin öngörülmediği,

Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı ve süresi bakımından hakime uyarlama yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır. Hakime tanınan bu yetkinin gerek müstakil açılan bir uyarlama davasında ve gerekse de ihlal halinde açılacak bir tazminat davasında kullanılabileceği kuşkusuzdur.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacının, davalı aleyhinde rekabet yasağı sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart alacağına ilişkin olarak İzmir ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında 161.202,26 TL asıl alacak ve 2.504,16 TL işlemiş takip öncesi faiz olmak üzere toplam 163.706,42 TL alacak üzerinden icra takibi başlattığı, ödeme emrinin davalı borçluya 10/03/2023 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 14/03/2023 tarihinde yasal süresinde borca ve ferilerine itiraz ettiği, itiraz üzerine takibin durduğu, davalı borçlunun takibe itirazı üzerine davacının iş bu itirazın iptali davasını ikame ettiği, davacının, davalı ile aralarında işçi işveren ilişkisi bulunduğu, davalının ...

Mühendisi olarak çalıştığı, askerlik nedeni ile işten ayrıldığı, askerlik sonrası aynı alanda faaliyet yürüten rakip şirkette işe başladığı, davalı ile yapılan iş akdinde davalının rekabet yasağı ile bunun ihlali halinde cezai şart ödemeyi kabul ettiği, sözleşme hükmünün geçerli olduğu, davalıya yapılan ihtara rağmen davalının ödeme yapmadığı, takibe yapılan itirazın haksız olduğu iddiası ile eldeki davayı ikame ettiği, davalının ise kendisinin arge memuru olduğu, davacının ticari sırlarına vakıf olabilecek bir çalışmasının bulunmadığı, rekabet yasağına ilişkin sözleşme hükmünün geçersiz olduğu,

talep edilen cezai şart miktarının fahiş olduğu, davacı şirket ile dava dışı şirketteki çalışma pozisyonlarının farklı olduğu, cezai şarta hükmedilmesi halinde indirim yapılması gerektiğini savunduğu, taraflar arasında rekabet yasağı ve bunun ihlali halinde cezai şart ödenmesine ilişkin sözleşme bulunduğu ihtilafsız olup uyuşmazlık söz konusu sözleşme hükmünün geçerli olup olmadığı, geçerli ise davacının cezai şart talep edip edemeyeceği, edebilecek ise talep edebileceği miktarın ne olduğu ve cezai şarttan indirim koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında olduğu anlaşılmıştır.

Davacının rekabet yasağına aykırılık iddiası ile eldeki davayı ikame ettiği, davalının ihlale konu eyleminin iş akdinin feshinden sonra gerçekleştiğinin ileri sürüldüğü, bu sebeple dava konusu uyuşmazlığın mutlak ticari dava olduğu ve mahkememizin görevli olduğu değerlendirilmiştir.

Davalının, davacı şirkette 20/01/2020-14/09/2022 tarihleri arasında Alüminyum Jant Kalıplarında Soğutma Tasarımının Geliştirilmesi projesinde arge part time mühendis olarak çalıştığı, iş sözleşmesinin davalının askerlik hizmeti nedeni ile istifası ile sona erdiği, akabinde davalının dava dışı ... Jant Sanayi A.Ş isimli şirkette 24/10/2022 tarihinden itibaren çalışmaya başladığı, davacı şirketin İzmir ilinde, dava dışı şirketin ise Manisa ilinde faaliyet yürüttüğü ve araç jant üretimi alanında çalıştığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında akdedilen 20/01/2020 tarihli belirli süreli iş sözleşmesinin Rekabet Yasağı başlıklı 7. maddesinde.

"Taraflarca aksi yazılı şekilde kararlaştırılmadıkça, çalışan iş bu sözleşmenin herhangi bir sebeple sona ermesinden itibaren 2 yıl süre ile doğrudan veya dolaylı olarak kendi namına veya başkası adına bir şirket kurarak, kurulmuş bir şirkete ortak olarak veya işgören olarak, şirketin iştigal konusuna giren aynı veya benzer bir işte İzmir, Manisa ve Aydın illerinde çalışmayacağını kabul etmektedir..." şeklinde rekabet yasağının düzenlendiği,

Sözleşmenin İhlali başlıklı 8. Maddesinde ise " Taraflar, çalışanın bu sözleşmede yer alan gizlilik, rekabet yasağı ve sair yükümlülüklerini ihlal etmesi halinde, son cari yıllık brüt ücreti tutarında cezai şartı başkaca hiçbir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın derhal ödeyeceğini ve ayrıca işvereninin sözleşmesinin ihlalinden doğan ve cezai şart tutarını aşan her türlü zarar ve ziyanını tazmin etmek yükümlülüğünde olduğu hususunda mutabıktırlar..." hükmüne yer verildiği görülmüştür.

Taraflar arasındaki rekabet yasağına ilişkin kaydın geçerli olup olmadığı yönünden TBK'nın 445. madde koşulları gözetildiğinde yer bakımından yapılan belirlemenin ülke sınırları yerine sadece İzmir, Aydın ve Manisa illerini kapsadığı, 2 yıllık süre sınırlaması ile aynı alanda faaliyet gösteren firma sınırlamasının hukuka uygun olduğu, bu halde rekabet yasağına ilişkin sözleşme hükmünün belirlenen yer sınırlaması ile geçerliliğini koruduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda, davalının davacı şirkette arge mühendisi görevini ifa ettiği, dava dışı şirkette ise kalıp takibi pozisyonunda mühendis olarak görev aldığı, davacı şirket tarafından rekabet yasağına aykırılık nedeni ile cezai şart istenebilmesi için davalının dava dışı şirkette çalıştığı pozisyon ile davacı şirkette çalıştığı pozisyonun aynı olmasının gerekmediği,

davacı ve dava dışı şirketin araç jant üretimi alanında faaliyet yürütükleri, davalının, mahkememizce dinlenen ve talimat yoluyla beyanları alınan tanık beyanlarına göre davacı iş yerindeki çalışma pozisyonu itibariyle davacının üretim sırlarına ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı bulunduğu ve bu bilgilerin kullanılmasının işverenin iş hacmini etkileyecek, önemli bir zararına sebep olma ihtimalinin bulunduğu, rekabet yasağı kaydı karşısında, davacı işverenin somut bir zarara uğramasının gerekmediği,

bu sebeple davalının 24/10/2022 tarihinde dava dışı şirkette belirlenen 2 yıllık yasak süresi içerisinde işe başladığı ve dava dışı şirketin yasak kapsamında bulunan Manisa ilinde faaliyet yürüttüğü dikkate alındığında davalının rekabet yasağını ihlal ettiğinin kabulü gerektiği, davacının ihlal nedeni ile davalıdan cezai şart talep edebileceği, taraflar arasındaki sözleşme de cezai şart miktarının davalı işçinin son 1 yıllık brüt ücret tutarı olarak belirlendiği, ancak 6098 sayılı TBK'nın 182/son ve 445/2 maddesinde hakim tarafından aşırı ceza koşulunun kendiliğinden indirileceğinin hüküm altına alındığı,

davalı işçinin davacı iş yerindeki pozisyonu, çalışma süresi, aldığı ücret ve mali durumu itibariyle 1 yıllık brüt ücret olarak belirlenen cezai koşulun fahiş olduğu, mahkememizce alınan bilirkişi raporuna göre davalıya ödenen son 1 yıllık brüt ücret toplamının 161.202,26 TL olduğu, bu tutar üzerinden mahkememizce %75 hakkaniyet indirimi yapılmasının uygun görüldüğü, buna göre davacının dava konusu takipte davalıdan 40.300,56 TL (161.202,26x75/100) asıl alacak talep edebileceği, davacının iş bu davada takip öncesi işlemiş faiz talebinin bulunmadığı,

davalının takip ile temerrüde düştüğü, dava konusu uyuşmazlığın niteliği, tarafların sıfatı ve takip talebine göre uygulanması gereken faizin yasal faiz olduğu ve yapılan takdiri indirim nedeniyle davalı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceği değerlendirilmekle davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın yargılamayı gerektirdiği, alacağın likit olmadığı değerlendirilmekle davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmemiştir. Davacı tarafından HMK 329 maddesi uyarınca sözleşme vekalet ücreti ve davalı aleyhinde disiplin para cezası uygulanması talep edilmiş ise de, davalı tarafından takibe yapılan itirazın haksız olması halinde yaptırımının yasada açıkça icra inkar tazminatı olarak öngörüldüğü, taraflar arasındaki uyuşmazlığın yargılamayı gerektirdiği, davacının HMK'nun 329 maddesine ilişkin talebinin şartlarının oluşmadığı ve bu talebin reddi gerektiği değerlendirilmiştir.

E-İMZA E-İMZA