İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/587 K.2024/1000

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İtirazın İptali davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı yanın, müvekkil şirket ve distribütör ile 01.02.2019 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığını, davalının, sözleşme yürürlükte iken taahhütlerini yerine getirmeyip TAPDK Satış Belgesi yenileme yükümlülüğünü yerine getirmeyerek ve müvekkil şirketin tüm uyarılarına rağmen Şubat 2020 gibi uzun süredir tüketici taleplerine uygun düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde ürün almayarak ve müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak ürün bulundurmayarak ve satmayarak sözleşmenin birden fazla maddesini ayrı ayrı ihlal ettiği gibi haricen edinilen bilgiye göre sözleşme süresi içerisinde bira ticaretini bıraktığının

anlaşıldığını, bu nedenle davalının kusuru nedeniyle devamı imkansız hale gelen sözleşmenin, İzmir ...Noterliği’nin 10.12.2021 tarihli ve... yevmiye nolu feshi ihbar- ihtarnamesi ile müvekkil şirket tarafından haklı olarak feshedildiğini, bununla birlikte, ihtarnamenin tebliğ mazbatasından ve haricen edinilen bilgiye göre davalı işleticinin işletmesini çalıştırmadığının ve kapattığının anlaşıldığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 20.maddesinde, davalının, işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmedeki ürün bulunurluğunun etkin ve süreklilik arz edecek şekilde yapılmaması veya bunun azaltılması,

fıçı tesislerinin müvekkil şirketin onayı olmaksızın hiç veya gereği gibi kullanılmaması veya kaldırılması, işletmeyi devredilmesi, işletmede iş değişikliği yapılması gibi sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birinin ihlal edilmesi, ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenlerle faaliyetine son verilmesi,

askıya alınması gibi nedenlerle sözleşmenin feshine sebebiyet verilmesi halinde, almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkıyı verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere T.C Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte nakden ve defaten geri ödemeyi ve ayrıca müvekkil şirkete 200.000,00 TL cezai şartı nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt etmiş olduğunu beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Sözleşme üzerinde el yazısı ile yazılmış tutarların, müvekkilin haberi olmadan karşı tarafça doldurulmuş olduğunu ve müvekkilin iradesini yansıtmadığını. Davacı tarafın, sözleşmenin 3. Maddesi gereği davalı müvekkilin şirketin dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 30.000 Lt.

Miktarında ürünü müşterilere satmayı taahhüt ettiğini iddia etmesine karşın, müvekkilin böyle bir taahhütü olmadığını, bu maddenin de karşı tarafça doldurulduğunu, davacı tarafın belirttiği tarihte, dünya çapında etki gösteren bir salgın hastalık (Covid-19) ortaya çıktığını ve bu hastalık nedeniyle çoğu yerin pandemi kuralları nedeniyle kapatıldığını, müvekkilin uzunca bir süre iş yapamadığını; aşırı ifa güçlüğü durumuna düşmüş olduğunu belirterek; davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

SMMM...'in 29/08/2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda. İncelenen davalıya ait 2020-2021-2022 yılı ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri bulunduğu, defter kayıtlarının kendi içinde birbirini doğruladığını, delil vasfı taşıdığı, davalının alkol ruhsatı için yenileme yapıp yapmadığı. Davalının alkol ruhsatını yenilemediği, sözleşmenin başlangıcı ile fesih tarihi arasında defter kayıtlarına göre davalının davacıdan ne miktarda ürün alıp sattığı.

Davanın ürün satışlarının 2019 yılında gerçekleştiği, 2020, 2021, 2022 yılında herhangi bir ürün satışının olmadığı, 2019 yılı defterleri ibraz edilmediğinden ne miktarda ürün satışı yapıldığının tespit edilemediği, davalıya verilen katkı payına ilişkin taraf defterlerinde bir kayıt bulunup bulunmadığı.

İbraz edilen 2020 -2021- 2022 yılı defter kayıtlarında verilen katkı payına ait herhangi bir kayıta rastlanmadığı, taraflar arasındaki bakiye borç durumunun tespitinin istenilmesi.

İbraz edilen 2020 -2021 -2022 yılı defter kayıtlarında davacı adına herhangi bir alacak/borç kaydı işlemine rastlanmadığını, davalının 2020 yılında dönem zararı -23.157,87 TL, 2021 yılında dönem zararı 5.962,51 TL olduğu, 2021 yılında hiçbir satış hasılatının bulunmadığını, davalının 2020 ve 2021 yılında 50.000,00 TL alan öz sermayesinin 2022 yılında 500.000,00 TL artış yapılarak 550.000,00 TL” ye yükseltildiği, bu sermayenin 2022 yılında ortaklardan alacaklar hesabında henüz ödenmediği kayıtlı olup, şirket unvan değişikliği yapıldığı tespit edilmiştir.

SMMM ...'ün 01/10/2024 Tarihli Bilirkişi Raporunda; 19.03.2019-10.10.2019 tarihleri arasında 22.010,96 TL, 11.10.2019-20.12.2019 tarihleri arasında 7.100,00 TL, 21.12.2019-12.06.2020 tarihleri arasında 13.184,93 TL, 13.06.2020-18.12.2020 tarihleri arasında 10.356,16 TL, 19.12.2020-01.01.2022 tarihleri arasında 34.784,93 TL, 02.01.2022 - 23.02.2022 tarihleri arasında 4.487,67 TL olmak üzere toplamda 91.924,65 TL faiz tutarı hesaplanmıştır.

Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu süre hak düşürücü süredir, Hakim tarafından resen dikkate alınması gerekir.

Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. Davacının haksız ve kötü niyetli olmasından kasıt, bir alacağı olmadığını bildiği halde, icra takibine girişmiş olmasıdır.

İcra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır. İtirazın iptali davası ancak para alacağına ilişkin ilamsız takiplerde açılabilir. İtirazın iptali davasında, ispat yükü kural olarak davayı açan alacaklıda olup, davacı alacaklı, davalı borçlu tarafından itiraz edilen takip konusu alacağının varlığını ve miktarını genel hükümlere göre ispatla yükümlüdür.

İtirazın iptali davasında; takip talebinde gösterilen borç ve borcun sebebi ile bağlılık asıl olup, takip dayanağı belgelerden başka belgelere dayanılamaz. Diğer bir deyişle takip dayanağı yapılabilecek güçte olup da takipte dayanılamayan belge, itirazın iptali davasında ispat vasıtası olarak kullanılamaz.

Takibe etkili olan itirazın iptali davasında ispat edilecek olanın takibe ve borçlunun itirazına konu olan alacak olduğu, bu alacağın sebebinin değiştirilme olanağının itirazın iptali davası için bulunmadığında kuşku bulunmamaktadır.İtirazın iptali davasında yapılan yargılama sonunda: takip tarihindeki duruma göre karar verilir.İtirazın iptali davasında alacak, icra takip tarihi itibarıyla belirlenir.

Ancak dava tarihine kadar bir ödeme yapılmış ise, yapılan ödeme düşüldükten sonra kalan alacak yönünden itirazın iptali davası açılmalıdır. Dava tarihinden sonra yapılan ödemeler ise icra müdürlüğünce dikkate alınır.İtirazın iptali sonunda, dava konusu alacağın varlığı ve miktarı sabit olursa mahkeme davayı kabul ve itirazı iptal eder.

Ayrıca mahkeme, davacının dava dilekçesinde tazminat da talep etmiş olması halinde, davalı borçluyu hüküm altına alınan alacağın %20’ sinden aşağı olmamak üzere bir tazminata mahkum eder.

Davalı borçlunun, ödeme emrinin tebliği üzerine evvelce itiraz ettiği alacağı, ilk duruşmada kabul etmiş olması, icra inkar tazminatına mahkumiyetten kurtulmasını gerektirmez.Dava sonunda hükmedilen alacağın %20’si oranındaki tazminata karar verilebilmesi için davacı alacaklının zararının varlığı ve miktarını ispat etmesi gerekmez.

Kanun koyucu, davalı borçlunun itirazının iptali halinde, itiraz sebebiyle davacı alacaklının zarara uğramış olduğunu kabul ederek, davacının dava dilekçesinde sadece talep etmiş olmasını davalı borçlunun hükmedilen meblağın en az %20’ si oranında bir tazminata mahkum edilebilmesi için yeterli görmüştür.

Davacı alacaklı lehine icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun usulüne uygun bir şekilde borca itiraz etmek suretiyle takibin durmuş olması yeterli olup, borcu itiraz sebebi önemli değildir.

Yine davacı alacaklı lehine icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için 2004 sayılı yasanın 67. Maddesi gereği süresinde itirazın iptali davası açılmış olması, davacı alacaklının dava dilekçesinde talep sonucunda icra inkar tazminatını istemiş olması, davanın alacaklı lehine kabulüne karar verilmiş olması, davalı borçlunun takip tarihi itibarıyla itirazında haksız olması gerekir. İtirazın iptal edilmiş olması, itirazın haksız olduğunu göstermez.

İtiraz iptal edilmiş olmasına rağmen davalı borçlu haklı ise tazminata mahkum edilmez. Hem itiraz iptal edilmiş ve hem de itirazın haksız olduğu sonucuna varılmışsa, diğer yukarıda anılı şartlarında varlığı halinde icra inkar tazminatına hükmedilir. İtirazın haksız sayılabilmesi için, takip konusu alacağın doğduğu anda varlığı ve miktarı itibarıyla taraflar arasında likit olması gerekir.

Takip konusu alacağın varlığı, miktarının belirlenmesi hakim kararını gerektirmemeli, muhtacı muhakeme olmamalıdır. Takip konusu alacak yapılacak basit bir hesaplama ile belirli bir hale gelebilecek ise bu alacak da likit sayılır. Dava açıldıktan sonra takibe konu edilen borcun ödenmiş olması hali, borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine engel değildir.

Davacı alacaklı lehine icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun kötü niyetli olması gerekmez.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, davalının 25/07/2023 tarihli Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının yazı cevabı doğrultusunda davacı ile aralarındaki sözleşme gereği yasal belgelerine ilişkin uzatma işlemlerini yaptırmadığı, sözleşme kapsamında alım ve satım yapması gereken miktarlarda ürün alım ve satımı yapmadığı, bu haliyle davacının sözleşmenin feshinde haklı olduğu, sözleşmeye göre yatırım bedeli ve cezai şart hakkının davacı adına doğduğu, bilirkişi tarafında yatırım tutarı ve cezai şart tutarına ilişkin faiz hesabının yapıldığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne ve alacak likit olduğundan icra inkar tazminatına ilişkin olarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır