İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/941 K.2024/483

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:Müvekkil şirketin 12.07.2023 tarihli kaza sonrasında... plakalı aracın tamir süresi boyunca kullanılamaması nedeniyle ... plakalı aracı kiraladığı ve aracın 3 günlük kira bedeline ilişkin olarak kazaya sebebiyet veren sürücü ve işleten olan davalılar aleyhinde İzmir...İcra Dairesinin... esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığı, ancak davalı-borçlular haksız ve hukuka aykırı bir şekilde icra takibine itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; olayın meydana gelmesinde müvekkilin hiçbir ihmal ve kusuru söz konusu olmadığı, müvekkilin kendi yolunda giderken kaza meydana geldiği, müvekkilinin tam kusurlu olduğu düşünülse dahi haricen edinilen bilgiye göre karşı yanın aracında meydana gelen hasarın uzun süre bakım-onarım gerektiren ve uzun süre araçtan mahrum kalınmasına sebebiyet verecek derecede ağır olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVA

Dava haksız fiilden kaynaklanan ikame araç bedeli alacağının tahsili amacıyla girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

DELİLLER

-Kaza tutanağı, -İzmir ... İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyası sureti, -İzmir Esnaf Sanatlarlar Odasının 13/12/2023 tarihli yazısı ve eki, -... Sigorta A.Ş nin 13/12/2023 tarihli yazısı ve eki, -İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünün 18/12/2023 tarihli yazısı ve eki.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK’da gider avansı ve delil avansı ayrı ayrı düzenlenmiştir. Kanun’un 120. maddesi, “Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığı’nca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması halinde, mahkemece bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir” hükmünü içermektedir. Bu maddede öngörülen gider avansı, HMK’nın 114. maddesi uyarınca dava şartları arasında yer almaktadır. Dava şartlarının eksik olması ve tamamlanmaması durumunda ise aynı Kanunun 115. maddesi uyarınca usulden red kararı verilmesi öngörülmüştür.

Aynı Kanun’un 324. maddesinin başlığı ise “Delil İkamesi İçin Avans” olup, taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda oldukları belirtilerek, tarafların birlikte aynı delilin ikamesini talep etmiş olmaları halinde gereken gideri yarı yarıya avans olarak ödeyecekleri ve taraflardan birisinin avans yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde diğer tarafın bu avansı yatırabileceği ve aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılacağı tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümlerin saklı olduğu ifade edilmiştir.

Görüldüğü üzere HMK’nın 324. maddesinde düzenlenen delil ikamesi avansı, HMK’nın 114. maddesinin 1. fıkrasının “g” bendinde belirtilen gider avansından hüküm ve sonuçları itibariyle farklı olup, dava şartı niteliğinde değildir.

Tanık dinlenmesi, bilirkişi raporu alınması ve keşif gideri gibi delil ikamesine yönelik giderlerin, gider avansı içinde değerlendirilmesi olanağı, HMK’nın 324. maddesi düzenlemesi karşısında yoktur.

HMK’nın 324. maddesi gereğince bu avansın hiç yatırılmamasının veya eksik yatırılmasının hukuki sonucu, delile dayanan tarafın o delilden vazgeçmiş sayılmasıdır.

Delil avansına yönelik ara kararında mahkemece, hangi delil için ne miktarda avans yatırılacağı açıkça belirtilmeli ve avansın kesin süre içinde yatırılmaması halinde bu delilin ikamesinden vazgeçildiğinin kabulü ile dosya kapsamındaki delillere göre karar verileceğinin ihtar edilmesi gerekir.

Ayrıca; davaların kısa zamanda sonuçlandırılması, adaletin bir an önce tecellisi için, taraflarca veya mahkemelerce yapılması gereken bir kısım adli işlemler sürelere bağlanmıştır. Bu sürelerin bazılarını kanun bizzat belirlerken bir kısmını işin özelliğine, tarafların durumlarına göre belirlemesi için hakime bırakmıştır. Kanuni süreler açıkça belirtilen ayrıcalıklar dışında kesindir.

Bu nedenle 6100 sayılı HMK. nun 90. (1086 sayılı HUMK.nun 159.) maddesinde açık hükmünde belirtildiği gibi kanunun tayin ettiği süreler hakim tarafından azaltıp çoğaltılamaz. Buna karşın, 6100 sayılı HMK. nun 94. (1086 sayılı HUMK.nun 163.) maddesine göre hakimin belirlediği süreler ise kural olarak kesin değildir. Bu takdirde verilen ikinci süre kesindir.

Ancak, hakim kendi belirlediği sürenin kesin olduğuna da karar verebilir.Kesin sürenin tayin edilmesi halinde, karşı taraf yararına usuli kazanılmış hak doğacagı da kuşkusuzdur. Hemen belirtmek gerekir ki, ister kanun, isterse hakim tarafından tayin edilmiş olsun kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak yoktur.

Böylece kesin sürenin kaçırılması; o delile veya hakka dayanamamak gibi ağır sonuçları birlikte getirmekte, bazen davanın kaybedilmesine dahi neden olmaktadır. Bu itibarla geciken adaletinde bir adaletsizlik olduğu düşüncesinden hareketle, davaların yok yere uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere düzenlenen kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır.

Öncelikle, kesin süreye ilişkin ara kararı her türlü yanlış anlaşılmayı önleyecek biçimde açık ve eksiksiz yazılmalı, yapılacak işler teker teker belirtilmelidir. Bunun yanında verilen süre yeterli, emredilen işler, gerekli ve yapılabilir nitelik taşımalı, ayrıca hakim süreye uyulmamanın sonuçlarını açıkca anlatmalı, tarafları uyarmalıdır. Öte yandan, kesin süre tarafların yanında hakimi de bağlayacağından uyulmaması halinde gereği hakim tarafından hemen yerine getirilmelidir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde.

Davacının, kendisine ait... plakalı aracın 12/07/2023 tarihinde davalı ...'ın sürücüsü, diğer davalı ...'ın ise işleteni olduğu... plakalı araç ile maddi hasarlı çift taraflı trafik kazasına karıştığı, kaza sonrasında aracının hasarlandığı, aracın tamir süresi boyunca kullanılmaması nedeniyle ikame bir aracın kiralandığı, bu kiralama nedeniyle yapılan ödemenin zarara sebebiyet veren ve kusurlu olan davalılardan tahsili amacıyla takip yapıldığı, davalıların takibe itiraz ettiği, itirazın haksız olduğu iddiası ile iş bu itirazın iptali isteminde bulunduğu, davalıların ise davalı sürücü...in kazada kusurunun bulunmadığı,

davacı aracında meydana gelen hasarın aracın uzun süre tamirde kalmasını gerektirmediği ve araçtan mahrum kalınmasına sebebiyet verecek derecede ağır olmadığı, servis kaynaklı yaşanan gecikmelerden sorumluluklarının bulunmadığını savunduğu, taraflar arasında davaya konu kazada davacı aracının hasarlanıp hasarlanmadığı, hasar var ise davacının ikame araç zararının olup olmadığı, varsa miktarı ile taraf sürücülerinin kusur durumlarının ne olduğu ve davalıların sorumlu olup olmadığı hususlarında uyuşmazlık bulunduğu görülmüştür.

Davacının tüzel kişi tacir olduğu, davalılara ait aracın ise ticari taksi olarak faaliyet gösterdiği, davacı tarafından haksız fiil hükümlerine göre davalılardan talep edilen alacağın nispi ticari dava niteliğinde olduğu ve somut uyuşmazlıkta mahkememizin görevli olduğu değerlendirilmiştir.

Davaya konu İzmir... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davacının 4.284,00 TL asıl alacak, 35,56 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 4.319,56 TL alacağa ilişkin olarak davalı aleyhinde takip yaptığı, ödeme emrinin davalı ...'e 08/09/2023 tarihinde tebliğ edildiği, davalı ... adına çıkartılan tebligatın ise muhatabın belirtilen adreste ikame etmediğinden bahisle iade edildiği, davalıların yasal süresi içerisinde 12/09/2023 tarihinde borca ve ferilerine itiraz ettiği, itiraz üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce taraflarca gösterilen tüm delillerin toplandığı, dava konusu kazaya ilişkin hasar dosyasının dosyaya kazandırıldığı, 23/02/2023 tarihli celse ara kararı ile dosyanın mahkememizce resen seçilecek trafik kusur bilirkişi ve otomotiv bilirkişiden oluşan heyete tevdii ile trafik bilirkişisinden 12/07/2023 tarihinde meydana kazada davacı, davalı sürücü ve dava dışı üçüncü kişilerin kusur durumlarının tespitine yönelik olarak kaza tespit tutanağında bulunan bilgiler ile tarafların beyanları dikkate alınarak kazanın ne şekilde meydana geldiği, kazanın meydana gelmesinde dikkatsiz ve tedbirsiz davranışların neler olduğu,

gerekli dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği, davaya konu olayda ihlal edilen kuralların hangileri olduğu, yolun ve aracın kazaya etkisinin olup olmadığı, etkisi var ise ne şekilde olduğu, otomotiv bilirkişisinden ise davacının kasko sigortacısı tarafından dava konusu kaza nedeniyle davacıya 15 gün süre ile ikame araç sağlandığı dikkate alınarak, davacı tarafından dava konusu aracın ikame araç bedeli talep edildiğinden söz konusu aracın makul onarım süresinin ne kadar olduğu,

davacının bu süreçte kullanabileceği emsal bir aracın günlük kiralama bedeli ile davacının mahrum kaldığı ikame araç bedeli zararının ne kadar olduğu hususlarında bilirkişi raporu alınmasına karar verildiği, bilirkişilerin görev tanımının açıkça yapıldığı, ayrıca söz konusu ara kararda bilirkişiler için ücret takdir edildiği ve bu ücreti yatırmak üzere davacı vekiline iki haftalık kesin süre verildiği,

iki haftalık kesin süre içerisinde bilirkişi delil avansının mahkememiz veznesine depo edilmemesi halinde bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ve mevcut dosya kapsamına göre değerlendirme yapılacağının huzurda bulunan davacı vekiline tefhim ve ihtar edildiği, davacı vekilince bilirkişi ücretinin kesin süre içerisinde yatırılmadığı, davacı vekili tarafından kesin ve yasal süresi içerisinde bilirkişi masrafının yatırılmaması sebebiyle mahkememizce dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edilmediği,

davacı vekili tarafından 17/05/2024 tarihli dilekçe ile duruşmaya katılan vekilin işyerinden ayrılması nedeniyle ara kararın gereğinin yasal süresi içerisinde yerine getirilmediği ileri sürülmüş ve duruşma ara kararı doğrultusunda dosyanın bilirkişiye tevdi edilmesi talep edilmiş ise de, 6100 sayılı HMK'nun 75.maddesi uyarınca duruşmaya katılan vekilin davacı adına tek başına işlem yapmasının olanaklı olduğu, ayrıca dava dosyasına yansıyan herhangi bir istifa veya azil beyanının bulunmadığı,

mahkememizce 23/02/2024 tarihli celseye katılan davacı vekiline 6100 sayılı HMK'nın 324. maddesi uyarınca verilen ve kesin olan sürenin yeterli, emredilen işlerin, gerekli ve yapılabilir nitelik taşıdığı, ayrıca süreye uyulmamasının sonuçlarının açıkca anlatıldığı-ihtar edildiği, kesin süre içerisinde ara karar gereğinin davacı tarafından yerine getirilmemiş olmasının davalı yararına usuli kazanılmış hak doğurduğu, kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak bulunmadığı,

kendisine tanınan kesin süre içerisinde bilirkişi delil avansını mahkememiz veznesine depo etmeyen davacının 6100 sayılı HMK'nın 324. maddesi uyarınca kusur ve tazminat hesabı yönünden bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılması gerektiği, davacının talebi ve dosya kapsamı dikkate alındığında davacının bilirkişi incelemesiyle belirlenebilecek olan davalı kusurunu ve zararını ispatlayamadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir (Benzer yöndeki kararlar için bkz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22/06/2021 tarih ve 2017/3-3179 esas, 2021/806 karar,

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 21/06/2022 tarih ve 2020/8332 esas, 2022/5103 karar, Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 17/11/2021 tarih ve 2020/4398 esas, 2021/6282 karar sayılı ilamları).

E-İMZA E-İMZA