İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/235 K.2025/699

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı şirkete ait ... plaka sayılı aracın... poliçe numaralı ile 15/03/2014-2015 tarihleri arasında davacı şirket nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalıya ait ve davacı şirket nezdinde ZMMS ile sigortalı aracın 17/09/2014 tarihinde ehliyetsiz sürücü tarafından sevki sırasında trafik kazasına karıştığını ve %100 kusurlu olarak...plakalı araçlara çarparak hasarlanmasına sebebiyet verdiğini, söz konusu kaza sonucunda...plakalı aracın hasarı için 23/12/2014 tarihinde 11.428,22-TL,... plakalı aracın hasarı için 12/11/2014 tarihinde 8.228,00-TL olmak üzere hak sahiplerine toplam 19.656,22-TL poliçe kapsamında ödeme yapıldığını,

ZMMS poliçesi genel şartları gereğince trafik sigortalı aracın ehliyetsiz sürücü tarafından sevk edilmesi durumunda sigortacıya, sigortalısına rücu edebilme hakkı tanındığını, ilgili alacağın sağlanması için borçlu taraf ihbar mektubu gönderildiğini ancak herhangi bir sonuç alınamadığını, bunun üzerine borçlu aleyhine İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün...

Esas sayılı dosyası ile 7 örnek icra takibine girişildiğini, borçlu şirketin ilgili takibe itiraz süresi içerisinde haksız ve kötüniyetli olarak itiraz ettiğini ve takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı borçlu aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Açılan davanın yersiz, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olup reddi gerektiğini, görev itirazında bulunduklarını, bakmakla görevli mahkemenin Tüketici Mahkemeleri olduğunu, davalının oto kiralama şirketi olup, davaya konu kazaya karışan ... plaka sayılı aracın kayıt maliki olduğunu, ancak iş bu aracın kaza tarihi olan 17/09/2014 tarihinden önce aracın sürücüsü olan .... Tarım Ürünleri adına ... isimli şahsa kiralandığını, bu nedenle davalının uzun süreli kiralama nedeniyle işleten sıfatının bulunmadığı hususu nazara alınarak davalıya husumet yöneltilemeyeceğini, bu nedenle husumet itirazında bulunduklarını, davacı tarafça kazada sürücünün ehliyetsiz olduğu iddiasının gerçek dışı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. İzmir... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafça 30/04/2015 tarihinde 19.656,22 TL asıl alacak, 663,94 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 20.320,16 TL talebi ile örnek 7 ilamsız icra takiplerine mahsus ödeme emri tanzim edildiği ve ödeme emrinin davalı şirkete 08/05/2015 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür. Davalı şirket tarafından 14/05/2015 tarihinde borca ve fer'ilerine itiraz dilekçesi sunulmuş ve takip durmuştur. Mahkememize açılan itirazın iptali davası 24/05/2016 tarihinde açılmış olup, süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememiz 12.12.2017 tarihli celsesinde davalı tanığı...un beyanında;'' Ben Ziraat Mühendisiyim. Ben davaya konu kazayı görmedim. Hangi tarihte olduğunu da hatırlamam. Ancak benim çalıştığım işletmeyi ... kullanıyor diye biliyorum. Ben daha önce...'in kardeşi ...in yanında çalışıyordum. ... bey beni oradan tanıyor. Kendisi beni yardımcı olmam için çağırmıştı. Birkaç gün onun işletmesine gitmiştim. Birkaç gün gel gübre yapalım dedi.

Ben de onun üzerine ... bey'in işletmesine gitmiştim.... Bey'in abisi daha önce gübre işi yapıyordu ancak o işi bırakınca araba kiralama işi yapmaya başladı. Kiralama işi de ...Bey'in karısının üzerine olduğunu biliyorum. Bir gün biz servisle yanımda birlikte çalıştığım arkadaş ile işyerine geldik. Daha sonra...

Bey'in kahvaltılık almak için işyerinden çıktığını, yolda kaza yaptığını öğrendik. ... beyin kaza yaptığı aracın yukarıda bahsettiğim kardeşi...in yaptığı rent a car'dan kiraladığı bir araç olduğunu biliyorum. Bizim servis olarak kullandığımız araçta yine... beyden kiralanan araçtı. Biz kazayı duyunca kaza yerine gittik oradan karakola gitti deyince karakola gittik. Kazayı...beyin yaptığını söylediler. Kazanın olduğu yer okulun çok yakınında bir yerdi.

Kazayı ...Beyin yaptığını kaza yerine gelen müstahdem ve servis şoförleri söyledi. Söyleyenlerin ...Beyi tanıyıp tanımadığını bilmiyorum, Ben kaza yerine gittiğimde de kaza yerinde... Beyi görmedim. benim bilgim görgüm bundan ibarettir.'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

Mahkememiz 29.06.2018 tarihli celsesinde davacı tanığı... beyanında: ''Ben de davaya konu kazayı biliyorum. Olay tarihinde...plakalı aracın sahibiyim ve kaza tarihinde de kullanıyordum. Araç okul servisi idi. İçinde öğrenciler vardı. Okula gidiyorduk. Gidiş istikametimiz Kemalpaşa Yönü idi. Arkamda da yine okul servis aracı olan...le başlayan ... marka araç arkamdan geliyordu.

Okula 300-400 metre kala Kemalpaşa Yönünden gelen karşı araç 35 ile başlayan ancak devam eden plakasını hatırlamadığım beyaz ...marka araç önce bana çarptı. Benim gidiş istikametimde yolun sağ tarafı dere, sol tarafı tarla idi. Karşıdan gelen aracı ben gördüm. Hızlıydı. Kaçabileceğim yere kadar sağa doğru kaçtım. Hatta sağ lastiklerim dere yönüne yönelmişti. Karşıdan gelen araç benim aracıma sol ön taraftan arkaya kadar çarptı.

Daha sonra arkamdan gelen yukarıda bahsettiğim servisle kafa kafaya çarpıştı. Bize çarpan araçtan bir kişi çıktı. Yabancı uyrukluydu. Yabancı uyruklu olduğunu zaten hem görüşünden hem de konuşmasından anladık. Çünkü hiç Türkçe konuşamadı şeklinde beyanda bulunduğu ve davalı vekilinin talebi ile tanıktan yemini doğrultusunda sorulduğunda ''Kazadan sonra biz servis araçlarındaki çocuklara baktık. Çocukların durumu iyi olduğu için bize çarpan araç şoförüne baktık.

Çıktığında yabancı dilde birşey söyledi. Polisler geldi yolu kapattı. Polisler bize çarpan araç şoförüne bir şey sorarken biz kendi aracımızdaki çocuklarla ilgilendik. O arada ambulans geldi. Daha sonra bize çarpan araç şoförünü görmedik. Polislerin bize söylediği kadarıyla bize çarpan araç şoförünün yabancı ehliyetinin olduğu söylendi Daha sonra da bize çarpan araç şoförünü görmedik.'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

Mahkememiz 13.11.2018 tarihli celsesinde davacı tanığı... beyanında: ''Ben olay tarihinde öğrenci servisini sürüyordum, önümde de başka bir öğrenci servisi seyir halindeydik, okula da 100-150 metre kadar kalmıştı, dar bir yoldu, karşı yönden gelen... marka bir araç virajı alamayarak önce önümdeki servis aracına sol ortadan çarptı daha sonra savrularak benim aracıma sol ön köşeden çarptı, polis çağırdık, polis geldi, daha sonra bir emniyet binasına gittik, taraflar geldi, bize çarpan araç bir tohum fabrikasına ait araçmış, ben polis raporu istemiştim ancak polisler raporu kendi aranızda tutun dediler,

ben de patronumu aradım o da bir sıkıntı olmaz dedi. Karşı araçtan bir kişi çıktı, sadece kırmızı tişört giydiğini biliyorum görsem hatırlayamam. Ben karşı aracın şoförü ile konuşmadım kaza olduktan sonra firmanın yetkilileri de geldi biz onlarla muhattap olduk.

Şoförün yabancı olup olmadığını bilemem zaten kazayı yapan aracı kullanan kişi aracın başındaydı şeklinde beyan ettiği, Davacı vekilinin talebi üzerine ''Tutanak kendi aralarında tutulurken aracı kullanan şoförden ehliyet istenip istenmediği hususu sorulduğunda, ''Biz tutanak düzenlenirken karşı aracı kullanan kişiden de sürücü belgesi istemişizdir çünkü servise vermek için sürücü belgesi de istemişizdir ben tutanak düzenlenirken herkesin evraklarını da fotoğraflarını almışımdır.

Yukarıda bahsettim gibi polisler gelen emniyet görevlileri kendi aranızda tutun dediği için ben de polisler tarafından tutulsun dediğim için bir anlaşmazlık oldu bu nedenle emniyete gidildi, tutanak emniyette tutuldu, aracın başında bekleyen şoförde emniyete gelmiştir benim bildiğim hatırladığım bunlardır, olayın üzerinden zaman geçmiştir.

Tutanaktaki benim imzam doğrudur şeklinde beyanda bulunduğu, tanığa dosya içindeki tanık beyanları okunarak...'nin beyanı okunarak mübaniyet nedeniyle sorulduğunda, ''Ben yukarıda bildirdiğim beyanımı tekrarlıyorum, bize çarpan araç şoförüyle hiç konuşmadık, ancak daha sonra oraya tohum firmasından yetkililer geldi, o konuşma sırasında bir Hollandalı, tohum fabrikası gibi bir konu geçti ancak hiç konuşmadım, zaten bize çarpan sarhoş gibi birşeydi, tutanak içeriği doğrudur, imzada bana aittir , başka ekleyecek birşey yoktur.'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

Makine Mühendisi ...ın 15.01.2019 tarihli bilirkişi raporunda; 17.09.2014 tarihinde meydana gelen trafik kazasının oluşumunda ... plaka sayılı aracın sürücüsünün %100 oranında tam kusurlu olduğu dolayısıyla bu aracın ZMMS'si olan davacının diğer araçlar ola... plakalı araçların uğramış olduğu zararı giderdiği ve söz konusu sigortacının ödeme tarihinden itibaren faiz talep edebileceği tespit edilmiştir.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesi'nin...Karar sayılı İlamında. "Mahkeme kararının gerekçesi incelendiğinde; davanın dayanağı olan ehliyetsizlik nedenine dayalı rücu iddiasına dair hiçbir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmakta olup, yetersiz gerekçe ile hüküm tesis edilemez.

Somut uyuşmazlıkta, her ne kadar davalı şirketin uzun süreli kira sözleşmesini ispatlayamadığı, her zaman taraflarca düzenlenebilecek nitelikteki araç kira sözleşmesinin ispata yeterli olmadığı ve vergi dairesine herhangi bir bildirimde bulunulmadığının belirlenmesine göre, mahkemenin, davalının işleten olduğuna ve kasko sigorta şirketinin kendi akidi olan davalıya rücu istemini/icra takibini yöneltmesinde bir isabetsizlik bulunmadığına dair saptamasında bir yanlışlık yok ise de, mahkemece rücu şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda hiçbir değerlendirme yapılmadığı ve kararda bir gerekçe de bulunmamasından dolayı,

davalı vekilinin bu yöndeki itirazları yerinde görülmekle kararın eksik incelemeden dolayı kaldırılması gerekmiştir. Zira, davacı sigorta şirketinin rücu hakkı, davalı sigortalı araç sürücüsünün kusur oranı ile sınırlı ise de, öncelikle bir rücu nedeni bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiği açıktır.

Mahkemece yapılması gereken iş; kaza tespit tutanağında davalı taraf araç sürücüsü olarak ... ... adı yazılı olmasına rağmen, kazaya karışan diğer araç sürücülerinin aracı Danimarkalı ehliyetsiz yabancı bir kişinin kullandığına dair beyanlarının açıklığa kavuşturulması, davacı tarafça dayanılan davadışı kasko sigorta şirketi olan...

Sigorta AŞ'nin sürücü değişikliğine dair evrakları ve davalı tarafın bu şirketten tazminat isteminden kendiliğinden feragat etmiş olduğu hususları da gözetilerek, ayrıca kazaya dair (içinde öğrencilerin bulunduğu okul servislerinin de kazaya karışmasına göre) emniyet ve savcılık evraklarının araştırılarak temini, yine davacı tarafça aşamalarda bahsedilen kamera kayıtlarının da dosyaya kazandırılması, rücu nedenlerine dair tüm araştırmalar yapılıp dosyaya kazandırıldıktan sonra kararda gerekçeli olarak tartışılarak bir sonuca varılmasından ibarettir.

Kabule göre de, takip toplam tutarı 20.320,16-TL olduğu halde, dava dilekçesinde dava değeri olarak yalnızca asıl alacak tutarı olan 19.656,22-TL'nin gösterilmesi ve mahkemece harcın tamamlatılması yerine eksik harç ile yargılamaya devam olunması da doğru olmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davalı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir." gerekçesiyle mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde, Mahkememizin 19.01.2021 tarihinde vermiş olduğu kararının İzmir Bölge Adliye Mahkemes..Hukuk Dairesi ... Karar sayılı kararı ile kaldırıldığı, kaldırma gerekçesi olarak ilamın delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe kısmında yazılı olan araştırmaların yapılarak bir sonuca varılması gerektiğinden bahsedildiği anlaşılmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi ilamı doğrultusunda Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak kazaya karışan okul servislerinin trafik sigortası için ve kasko sigortası için dava konusu edilen kaza sebebiyle bir kayıtlarının bulunup bulunmadığı araştırılmış ancak 17.09.2014 tarihli kaza ile ilgili Sigorta Bilgi Ve Gözetim Merkezi kayıtlarında herhangi bir veri girişine rastlanmamıştır.

Akabinde söz konusu kaza ile ilgili emniyet müdürlüğü ve jandarma komutanlıklarına müzekkere yazılmış, kazaya dair herhangi bir kamera kaydının bulunup bulunmadığı sorulmuş ancak kaza ile ilgili herhangi bir kamera kaydının da bulunmadığı bildirilmiştir.

Sonrasında dava dışı kasko şirketinden sürücü değişikliği ve feragat ile ilgili inceleme yapılmak üzere tüm hasar dosyası istenmiş, hasar dosyasında sonuç ve kanaat bölümünde, sürücü değişikliğinin sürücü belgesi kullanma hususunda süresi geçen belge ile sürücülük yaptığı bildirilen yabancı uyruklu bir şahsın kaza anında davalı şirkete ait aracı kullandığının, bu durumun davalı tarafça kabul edildiğinin, hatta bu sebeple kasko teminatı için davalıların feragat beyanında bulunduğu yönünde tespitler yapıldığı, yine kaldırma kararı öncesindeki gelen hasar dosyası içeriği ile uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Bu bağlamda dava konusu edilen kazada yolcu ve sürücü olan ve beyanları alınan tanıkların beyanları bir arada değerlendirildiğinde, tanıkların genel olarak kaza mahallinde yabancı uyruklu bir şahsın bulunduğuna dair beyanları, davalı tanığının kaza yerinde tutanakta davalıya ait aracın sürücüsü olduğunu bildirilen ... ...'i görmediğini beyan ettiği, tanıkların araç sürücüsüne dair birbiri ile çelişki içermeyen beyanları, davalı şirketin kasko teminatı hususundaki feragat beyanı, sigorta bilgi ve gözetim merkezi araştırması ve diğer kolluk araştırmaları birlikte değerlendirildiğinde,

davalı şirkete ait ... plaka sayılı aracı kullanan sürücünün yabancı uyruklu kimliği belirlenemeyen bir şahıs olduğu, kaza tespit tutanağının araç sürücüleri açısından gerçeği yansıtmadığı, ... ...'in ...plaka sayılı aracı kullanmadığı, bu haliyle gerekli sürücü belgesi bulunmayan bir şahsın aracı sevk ve idaresinde kazanın meydana gelmesinden bahisle davacı sigorta şirketinin rücu hakkının bulunduğu, rücu edilebilecek miktarın ve kusur durumunun 15.01.2019 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edildiği, yapılan tespitin dosya kapsamı ile uyumlu olduğu,

alacağın varlık ve miktarının likit olmayışı, bilirkişi incelemesine muhtaç oluşu sebebiyle icra inkar tazminatı isteminin reddine, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır