İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/903 K.2022/786

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili Uluslararası Pilates Federasyonu, 13 Nisan 2011 tarihinde kurularak tüzel kişilik kazandığını, Dünyada pilates yönteminin geliştirilmesini sağlamak amacıyla projeler üretmek, dünya çapında pilates eğitmenlerini bir çatı altında toplamak ve yeni pilates eğitmenleri yetiştirmek için eğitimler düzenlemek, pilates merkezleri, eğitimleri ve pilates materyalleri için belli standartlar oluşturabilmek amacı ile kurulduğunu, Pilates Federasyonu İktisadi İşletmesi ise, Uluslararası Pilates Federasyonu bünyesinde, federasyonun amaçlarını yerine getirmesi maksadı ile kurulmuş iktisadi işletme olduğunu,

müvekkili Uluslararası Pilates Federasyonu bünyesinde kurulan Pilates Federasyonu İktisadi İşletmesi tarafından tutulmakta olan tüm gider belge ve faturalarının taşınma esnasında, gerekli dikkat ve özenin gösterilmesine rağmen elde olmayan bir nedenle taşınma esnasında zayi olduğunu, derneklerin iktisadi işletmeleri, Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri gereği dernek tüzel kişiliğinden ayrı bir kurumlar vergisi mükellef sicil numarası almakta, yine Vergi Usul Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği gereği dernekten ayrı olarak bilanço esasına göre defter tutmakta olduklarını,

müvekkili Pilates Federasyonu İktisadi İşletmesinde tutulan tüm gider belge ve faturaları, taşınma esnasında, zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Dava hak düşürücü süre içerisinde açıldığından iş esasına geçilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7'inci fıkrasında belirtildiği üzere "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.'' hükmü düzenlenmiştir.

Madde metninde yer verilen "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı" örnekleri tahdidi olarak sayılmamış, tacirin elinde olmayan, tacire kusur atfedilemeyecek benzer olaylar da maddenin kapsamında kaldığı kabul edilmiştir.

Bununla birlikte tacirin bu maddeden yararlanabilmesi için, somut olayın özelliği de gözetilerek hem defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilmiş olması hem de ziyaa uğramanın onun iradesinin dışında meydana gelmiş olması gerekmektedir. Somut olayda talepte bulunanın istem konusu belgelerin ziyaa uğramasına neden olarak ileri sürdüğü maddi vakıa olan taşıma işlemi sırasında kaybolma fiili TTK'nın 82/7.

Maddesi anlamında talep eden tacire kusur izafe edilemeyecek onun iradesi dışında gerçekleşen bir olay olarak kabulü mümkün değildir. Türk Ticaret Kanununa göre zayi belgesi verilmesi için gerekli olan yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık gibi sebeplerden hiçbirisinin gerçekleşmediği anlaşılmış olmakla talebin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

(Yargıtay 11. HD'nin emsal nitelikteki 19/06/2017 tarih ve 2016/817 Esas-2017/3842 Karar, 07/01/2013 tarih ve 2011/15162 Esas-2013/105 Karar, 13.11.2018 tarih 2017/1467 Esas-2018/7030 Karar, 16/05/2018 tarih ve 2016/11963 Esas-2018/3664 Karar )