İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/222 K.2022/595

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ...'nın ortağı olduğu diğer davalı ...'den İzmir İli Bornova İlçesi, ... Mahallesi, ...

Sokak, no ..., bağımsız bölüm ... numaralı villayı ekte sunulan sözleşme uyarınca satın aldığını, bu kapsamda bakiye kalan 350.000,00-TL. için müvekkili tarafından 3 adet senedin karşı tarafa verildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 3. maddesi uyarınca satıcının villayı eksiksiz olarak teslim etmesi halinde geri kalan 350.000,00-TL.'nin ödeneceğini, müvekkilinin icra tehditi altında olduğunu, müvekkilinin davalı ... ile hiçbir hukuki ve ticari bağlantısının bulunmadığını, satışa konu villanın halen bitirilmediğini,

haricen yapılan araştırmalarda davalı şirketin oturma ruhsatını almasının mümkün olmadığının öğrenildiğini belirterek, müvekkilinin 3 adet senet ile ilgili borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, taşınmaz satımından kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı, taşınmaz satımı için bonoların keşide edildiğini ancak taşınmazın teslim edilmediğini iddia ederek 3 adet bonodan dolayı menfi tespit isteminde bulunmuştur.

Kambiyo senetlerinden olan bonolar sebepten soyut olup, bonoların düzenlenmesine esas teşkil eden alt ilişkinin ispatı ancak yazılı delil ile mümkündür.

Davacı keşide etmiş olduğu bonoların 21/07/2020 tarihli "Satış Sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin 3. Bendi gereği düzenlendiğini iddia etmiş olup, sözleşme incelendiğinde davaya konu bonolara atfın yapılmadığı görülmüş ise de; dava dilekçesinin ekinde yer alan ve lehtar/davalı ... tarafından davacı/keşideciye gönderilen Bornova ... Noterliği' nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi incelendiğinde dava konusu bonoların taşınmaz satımına ilişkin düzenlendiğinin açıkça yazılı olduğu görülmüştür.

6335 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2. maddesi ile değişik TTK’nın 5/1. maddesinde, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın, asliye ticaret mahkemesinin tüm ticarî davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli olduğu belirtilmiştir.

Ticari davalar ise aynı Kanunun 4/1 maddesinde tanımlanmıştır.

Bu maddeye göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ve tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969. maddelerinde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler,

ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580. maddelerinde; fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta; borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde ve bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır.

Bu maddeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent halinde sayılan davalardan olması gerekir. Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen, uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.

Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nın 3. maddesi hükmüne göre bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Bir işin ticari veya adi olması, farklı kuralların uygulanmasını gerektirir. Bir işin ticari olup olmadığını kanunda öngörülen kurallar uyarınca saptamak gerekir. Eğer iş ticari ise özel ticari kuralların uygulanması zorunlu olur. Ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler, yani, haklı veya haksız fiil yahut işletmeyi ilgilendiren her iş ayrık durumlar dışında, ticari iş sayılır. Bu işler, eğer bir ticari işletmeyi ilgilendirmiyorsa, ticari iş sayılmazlar.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Bu açıklamalara göre, somut olayda her ne kadar asliye hukuk mahkemesince bonodan kaynaklı davada yargılama yetkisinin ticaret mahkemesine ait olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmişse de, davaya konu kambiyo senedinin taşınmaz satımına ilişkin sözleşme kapsamında verildiği Bornova ...

Noterliği' nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sabit olup, bonoların sıhhatine yönelik bir ihtilaf bulunmadığı, sözleşmenin tarafının davacı ile davalı şirket olduğu, davacının tacir olduğuna yönelik bir iddianın bulunmadığı, 20/09/2022 tarihli celsede de davacı vekilinin müvekkilinin kamu görevlisi olduğunu beyan ettiği anlaşılmakla, yargılamanın bahsedilen temel hukuki ilişki kapsamında tüketici mahkemesinin görevi kapsamında bulunan taşınmaz satış sözleşmesine ilişkin olduğu ve uyuşmazlığın bonodan kaynaklanmadığı anlaşıldığından mahkememizce görevsizlik kararı verilmesi gerekmiştir.