İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/515 K.2024/518

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) Davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde. "Davacı müvekkilimiz Adana İlinde T.C Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından 19/12/2019 tarihinde verilen Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yetki Belgesi ile Taşıma İşleri Organizatörlüğü yönetmeliğinin 5. Maddesi uyarınca taşıma işleri organizatörlüğü faaliyeti gerçekleştirmektedir.

Ayrıca yine T.C Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından 12/01/2018 tarihinde verilen Eşya Taşımacılığı Alanında Yurtiçi Ticari Komisyonculuk Yetki Belgesi ile ticari komisyonculuk faaliyetlerini gerçekleştirmektedir. Müvekkilimiz olan firma işbu faaliyetlerini yetkili olduğu tarihten bu yana eksiksiz , basiretli tacir yükümlülüklerine uyarak husumetsiz bir biçimde yürütmektedir. Somut olayda... Ent. Tav. Ürt. Paz. Ve. Tic.

Aş.(...) Firması ticari faaliyetlerinden doğan gerekliliklerden dolayı ... Besin ve Tarım Aş.(...) Firmasından soya küspesi satın almıştır. İşbu ticari alışveriş neticesinde sevkiyatın gerçekleşebilmesi için taşıma faaliyeti organizasyonu işini müvekkilimiz üstlenmiştir. Söz konusu taşıma işinin organizasyonunu üstlenen müvekkilimiz firma taşıma faaliyetini gerçekleştirmek üzere... Mobilya, Orman Ürünleri, Nakliye İşleri San. Ve Tic. Aş.

İle sahip olduğu yetki belgesine dayanarak taşıma işi için komisyon usulü anlaşmıştır. Bu anlaşma üzerine ...Mobilya, Orman Ürünleri, Nakliye İşleri San. Ve Tic. Aş. kendisine ait olduğunu bildiğimiz ... plakalı araç ile yükleme noktası olan ... Besin ve Tarım Aş.'den 27/12/2021 tarihinde 19380 Kg soya küspesini yükleyerek boşaltma noktası olan ... Ent. Tav. Ürt. Paz. Ve. Tic. Aş.'ye 28/12/2021 tarihinde boşaltma noktası kantar ölçümlerine göre 18320 Kg olarak boşaltmıştır.

5174 Sayılı Odalar Kanunu gereğince; tüccar ve sanayici Oda üyelerinin muhasebe kayıtlarında gösterdikleri iştigal konularına giren ürünlerin imalinden satışına kadar geçen süreçte meydana gelen fire ve zayiat oranları tespit edilmektedir. TOBB Muamelat Yönetmeliği’nin 45. Maddesi gereği; çeşitli emtiaların (üretim, depolama, taşıma, imalat, paketleme vb. aşamalarda) verebileceği fire ve zayiat oranlarının belirlenmesi işlemlerini kapsar.

Söz konusu oranlar ilgili Meslek Komitesi tarafından belirlendikten sonra, Yönetim Kurulu’nun onayına sunulur. Yönetim Kurulu onayından sonra ilgili kurum ve kuruluşlara bir yazı ile belirlenen oranlar bildirilir. Bildirilen bu oranlara göre ticari faaliyet ve taşıma konusu olan soya küspesinin olağan firesi sevkiyatta %05, ambarda %2, öğütmede %1.5 olmak üzere toplam %4'tür.

Somut olayda 19380 Kg soya küspesi yükleme noktasından gecikme gerçekleşmeksizin 27/12/2021 tarihinde yüklenerek. 28/12/2021 tarihinde boşaltma noktasına 18320 Kg olarak boşaltılmıştır. Yükleme noktası ve boşaltma noktası kantar ölçümleri arasında 1060 Kg fark olduğu görülmüştür. Yukarıda da açıkça belirtildiği üzere soya küspesi sevkiyat firesi olağan oranı %0,5 olarak bildirilmiştir.

Somut olayda ise 1060 Kg olarak belirlenen fire miktarı olağan sevkiyat fire miktarının (96,9 Kg'a kadar) oldukça üzerindedir. Bunun üzerine soya küspesini satın alan ... Ent. Tav. Ürt. Paz. Ve. Tic. Aş. tarafımızdan olağan dışı fire farkından oluşan zararlarının tazminini talep etmiştir. Bu taşıma faaliyetinin organizasyon ve komisyonculuk faaliyetleri dışında hiçbir aşamasında faaliyette bulunmamış olan kusursuz müvekkilimiz yalnızca iyi niyet göstergesi olarak ... Ent. Tav.

Ürt. Paz. Ve. Tic. Aş.'nin zararını 5.696,24 TL olarak gidermiş ve rücuen ... Mobilya, Orman Ürünleri, Nakliye İşleri San. Ve Tic. Aş.'ye yansıtma bedeli olarak 11/01/2022 tarihinde 5.696,24 TL tutarında fatura kesmiştir. Sonrasında ... Mobilya, Orman Ürünleri, Nakliye İşleri San. Ve Tic. Aş.

Tarafımıza 15/01/2022 tarihinde 5.696,24 TL bedelli ''Nakliyesi sırasında taşıması yapılan malzeme yüklemesi ile teslimat noktasında malın olağan firesi alıcı ve satıcıyı ilgilendirdiği için, sadece taşıyıcısı olduğumuz belirtilen malzemenin firesinden firmamız sorumlu değildir.'' açıklamalı bir iade faturası kesmiştir.

Bunun ardından taşıyıcının yükümlülükleri gerekçesi ile müvekkilimiz firma 20/01/2022 tarihinde ''İzmir Aliağa/Bolu Soya Küspesi Nakliye Eksik Ürün Teslimi Bedeli'' olarak tekrardan 5.696,24 TL bedelli başka bir fatura daha kesmiştir. Tüm bu resmi işlemler ardından davalı firma olan ... Mobilya, Orman Ürünleri, Nakliye İşleri San. Ve Tic.

Aş. olağan sevkiyat firesi miktarını fazlasıyla aşarak eksik ürün teslim etmesine rağmen hiçbir suretle oluşan zararı tarafımıza rücuen ödememiştir. Müvekkil firmanın zararını giderebilmek için tarafımızca İzmir... İcra Dairesi... E. Numaralı İcra Dosyası ile faturaya dayalı ilamsız icra takibi başlatılmıştır.

Bu takip neticesinde davalı hukuki dayanaklardan yoksun, haksız itirazları ile takibimizi durdurmuş olup tarafımızca zorunlu dava şartı olan arabuluculuk başvurusu yapılmış olup (İzmir Arabuluculuk Bürosu. Büro Dosya No :... Arabuluculuk No:...) nihai tutanak anlaşmama tutanağı olarak 28/03/2022 tarihinde düzenlenmiştir. Haklı takibimizin devamı için ise işbu davayı açma zorunluluğumuz hasıl olmuştur.

Taşıma işleri komisyonculuğuna ilişkin hükümler, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 917 ile 930 maddeleri arasında düzenlenmiştir. TTK m. 917 uyarınca, taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi ile komisyoncu, kararlaştırılan ücret karşılığında eşya taşıtmayı üstlenmektedir. Komisyonculuk sözleşmesi kapsamında komisyoncu eşyayı bizzat taşıtmayı değil, taşıtmayı taahhüt eder. “Eşya taşıtma” ifadesinden anlaşılması gereken, taşıma işinin organize edilmesidir.

Taşıma işleri komisyoncusu, zilyetliğinde bulunan eşyanın zıyaından ve hasarından gönderene karşı sorumludur. Komisyoncunun, bu zararlardan sorumlu tutulabilmesi için, zararı doğuran olayın da eşya, komisyoncunun zilyetliğindeyken gerçekleşmesi gerekir.

Zarar daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, zararı doğuran olay, eşya komisyoncunun zilyetliğinde iken meydana gelmişse, taşıma işleri komisyoncusu yine vaki zarardan sorumlu olur Eşyanın, taşıyıcının zilyetliğinde iken zıya veya hasara uğraması halinde, komisyoncunun sorumlu tutulmaması gerekir.

Taşıma işleri komisyoncusu, zilyetliğinde bulunan malın zıyaından veya hasarından kaynaklanmayan bir zarardan sadece 918. madde uyarınca kendisine düşen bir yükümlülüğü ihlal etmesi hâlinde sorumludur. Tedbirli bir tacirin göstereceği özene rağmen zarar önlenemeyecek ise komisyoncu sorumluluktan kurtulur. Somut olayda müvekkilimiz taşıma işi organizasyonunu basiretli tacir yükümlülüklerine uygun bir biçimde gönderen adına gerçekleştirmiştir.

Müvekkilimiz yalnızca organizasyon işlerini yüklenmiş olup ticareti faaliyetlerin yükleme, taşıma ve boşaltma aşamalarında yer almamıştır. Ayrıca taşıma konusu olan soya küspesi olağandışı sevkiyat firesi zilyetlik taşımacıdayken gerçekleşmiş olup tamamen taşıyıcının sorumluluğu dahilinde meydana gelmişken doğan işbu zarardan müvekkilimiz firmanın sorumlu tutulması açıkça kanunlara ve hakkaniyete aykırılık teşkil edecektir.

Gerek arabuluculuk öncesi gerekse arabuluculuk faaliyetleri esnasında davalı firma hiçbir şekilde uzlaşma yoluna varmamış olup kötü niyetli olarak müvekkil firmayı açıkça zarara uğratmıştır.

CMR Konvansiyonu Kapsamında "Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur." hükmü uyarınca taşımacının sorumluluğu taraflar arasında sözleşme ile belirlenen malın teslim alındığı andan itibaren başlamaktadır.'' Türk Ticaret Kanunu Kapsamında ''Taşıyıcının sorumluluğu, taşıma sözleşmesine dayanır. Taşıyıcı malı teslim aldığı haliyle gönderilene teslim etmek zorundadır.

Diğer bir anlamıyla taşıyıcı malı teslim yükümlülüğü ile birlikte malı koruma borcu altına da girmektedir.

Taşıyıcının söz konusu yükümlülüğünü yerine getirememesi malın zıya ve hasarından kaynaklanan sorumluluğa yol açmaktadır.''TTK m.875 sayılı kanun kapsamında da taşıyıcının sorumluluğu düzenlenmiştir ve "Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur." Şeklinde hüküm kurulmuştur.

Taşıyıcının sorumluluğu malın tesliminin yapıldığı andan itibaren başlamaktadır. Hükümden anlaşıldığı üzere taşıyıcının TTK kapsamında sorumluluğunun başlaması için taşıma sözleşmesine konu olan malın yalnızca fiili hakimiyetinin taşıyıcıya bırakıldığı an yeterli olacaktır. Taşıyıcının malı sözleşmede belirtilen gönderilene teslim etmesi ile sorumluluğu sona erer.

Taşıyıcı, taşınma eşyasını sözleşmede kararlaştırılan yere ulaştırılmaması, geç ulaştırılması ya da teslim alındığından farklı şekilde teslim edilmesi nedeniyle mala gelen zararlardan sorumludur. Yukarıdaki kanun maddelerinden de açıkça anlaşılacağı üzere yükleme yapılıp mal taşıyıcının ziyetliğine ve yükümlülüğüne girdikten sonra olağan sevkiyat zıyai miktarını aşacak bir biçimde fire verilmiş olup taşıyıcı davalının kusurlu ve zarardan sorumlu olduğu açıkça ortadadır.

Dolayısı ile doğan tüm zararları gidermekle yükümlü olan tarafta davalı firma olan ... Mobilya, Orman Ürünleri, Nakliye İşleri San. Ve Tic. Aş'dir. Yukarıda açıkladığımız tüm bu nedenlerle müvekkilimizin mağduriyete uğradığı açıkça ortadadır. Ayrıca somut olayda ... Ent. Tav. Ürt. Paz. Ve. Tic. Aş.(... Firması ve ...

Besin ve Tarım Aş.(...) Firması arasında geçen ticari alışveriş neticesinde tarafımızca organizasyon işini üstlenmiş olmamız sebebi ile başkaca bir çok firma ile taşıma konusunda anlaşılmış olup niteliği aynı olan soya küspesi taşıması gerçekleştirilmiştir.

Taşıma işi için anlaşılan diğer firmalardan hiçbiri aynı nitelikteki soya küspesi taşınması işinde olağan sevkiyat firesi miktarını aşan bir fire vermemiş olup tüm taşımacılar taşıyanın yükümlülüklerine uygun olarak sevkiyatı gerçekleştirmiştir. Ekte sunmuş olduğumuz günlük hammadde raporu da haklı iddialarımızın kanuni delili niteliğindedir. Dolayısı ile haklı davamızın kabulü gerekmektedir.

Yukarıda beyan edildiği üzere fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak üzere, borçlunun yaptığı haksız ve hukuka aykırı itirazın iptali ile borçlunun kötü niyeti sabit olduğundan alacağın % 20 sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına çarptırılmasını dava harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı yana tahmilini saygılarımızla arz ve talep ederiz. " şeklinde talep ve dava ettiği görülmüştür.

SAVUNMA

Davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİL DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE :

1-.Dava; İİK 67. Maddesi uyarınca açılmış İtirazın İptali Davasıdır.

2- Ticari uyuşmazlıklarda "Arabuluculuk" bir dava şartı olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde düzenlenmiş olup, “Bu Kanunun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” hükmünü içermektedir.

Davacının dava öncesi arabuluculuk bürosuna başvurduğu, ancak anlaşmanın sağlanamadığı, böylelikle dava şartı olarak düzenlenen zorunlu arabuluculuk yolunun tüketildiği ve dava şartının yerine getirilmiş olduğu dava dilekçesi ekinde dosyaya ibraz olunan arabuluculuk son oturum tutanağından anlaşılmaktadır.

3- Dava dışı...AŞ'nin yine dava dışı olan ... Besin Tarım AŞ'den soya küspesi satın aldığı,...AŞ'nin taşıma işi için davacı ... Lojistik LTD. ŞTİ (yüklenici) ile anlaştığı, ... Lojistik'in ise taşıma işi için davalı ... AŞ (alt yüklenici) ile anlaştığı, ... AŞ'nin... plaka sayılı aracına yükleme noktasında 19380 kg soya küspesi yüklendiği, boşaltma noktasında ise araçtan 18320 kg soya küspesi indirildiği, firenin 1060 kg olduğu, davacı ...

Lojistik tarafından ...'in 5696,24-TL zararını giderdiği, ...'a rücu ederek fatura düzenlediği, ...'ın iade faturası kestiği, iade faturasında sorumlu olmadıklarına ilişkin açıklamaya yer verdiği, bunun üzerine davacı ... Lojistik AŞ'nin İzmir ... İcra Dairesi'nde takip başlattığı, borçlu ...'ın borca itirazı üzerine takibin durduğu ve işbu davanın ise itirazın iptali için açılmış olduğu anlaşılmaktadır.

4- Tarafların iddia ve savunmaları kapsamında ileri sürmüş oldukları delilleri mahkememizce toplanmıştır.

Adana ... Asliye Ticaret Mahkemesince aldırılan 28/03/2023 tarihli bilirkişi raporunda. Tüm olaylar göz önünde bulundurulduğunda taşıma esnasında oluşan firenin muhasebe kayıtlarına, defter bilgilerine bakılarak herhangi bir sonuca ulaşılamıyacağı kanatine varılmıştır.

Firmaların aralarında ticari bir hukukun var olduğu muhasebe kayıtlarına bakarak ulaşabiliriz, ancak taşıma esnasında oluşan olağanüstü firenin muhasebe defter kayıtlarına bakarak herhangi bir doğru yorum yapılamayacaktır. TOBB Muamelat Yönetmeliği'nin 45. maddesi gereği ticari faaliyet ve taşıma konusu olan soya küspesinin olağan firesi sevkiyatta % 5, ambarda %2, öğütmede %1,5 olmak üzere toplam %4'tür.

Sevkiyat sırasında oluşacak olağan fire % 5 iken taşıma esnasında bu oranın üzerinde bir fire gerçekleşmiştir. Makul ve kabul edilebilir bir fire değildir." şeklinde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

5- Mahkememizce yaşanan tereddüt nedeniyle davacı taraftan açıklama yapılması istenmiş olup bunun üzerine davacı vekilinin sunmuş olduğu 15.05.2024 tarihli dilekçenin 3. Parağrafında 5696,24-TL'lik faturanın; sevk edilen toplam soya küspesinden olağan fire miktarı çıkarılarak zayi olan 1060 kg'lık miktarın zarar bedeline ilişkin olduğu belirtilmiştir.

6- Taşıyıcının "Zıya veya hasar ile gecikmeden doğan zarardan sorumluluk" hususu Türk Ticaret Kanunu'nun 875. Maddesinde düzenlenmiştir:

MADDE 875- (1) Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur.

(2) Zararın oluşmasına, gönderenin veya gönderilenin bir davranışı ya da eşyanın özel bir ayıbı sebep olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde, bu olguların ne ölçüde etkili olduğu dikkate alınır.

(3) Gecikme hâlinde herhangi bir zarar oluşmasa da taşıma ücreti gecikme süresi ile orantılı olarak indirilir; meğerki, taşıyıcı her türlü özeni gösterdiğini ispat etmiş olsun.

7- TTK 875 hükmünden de anlaşılacağı üzere; Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur.

Ancak sevkiyat esnasında oluşacak olağan fire miktarından sorumlu olmaması gerekir. Bu nedenle olağan fire oranının ne kadar olduğu önem arz etmektedir.

Bilirkişi raporunda olağan fire oranının sevkiyatta % 5 olduğu belirtilmiş ise de Bilirkişinin 03.06.2024 tarihli dilekçesinde sevkiyattaki olağan fire oranının % 0.5 olduğu belirtilerek bilirkişi raporundaki maddi hata düzeltilmiştir.

8- Mahkememizce yapılan değerlendirmede; soya küspesinin sevkiyattaki fire oranının % 0.5 olduğu, davacı vekili tarafından takibe konu edilen 5.696,24-TL'lik alacağının olağan fire miktarı düşüldükten sonra zayi olan miktarın zarar bedeli olduğu anlaşılmakla; araca yüklenen 19380 kg soy küspesinde % 0,5 oranında en fazla 96,9 kg fire olması gerekirken 1060 kg eksik teslimatın yapıldığı anlaşılmakla davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki karara hükmolunmuştur.

Denetime elverişli ve dosya kapsamı ile uyumlu bilirkişi raporu Mahkememizce de benimsenerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza