İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/774 K.2023/95

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin mobilya sektöründe çalışan bir firma olup, bu amaçla müşterisi olan ... Mobilya San.Tic.A.Ş.’ye borcu karşılığı ... Kargo ile göndermiş olduğu ... vade tarihli, ... seri nolu ve ... TL bedelli ... Bankası ... Şubesi’nden verilen çeki, kargo dağıtımı sırasında kaybolduğunu, söz konusu çekin, ... ... Kargo şirketine ... tarihinde (alacaklı şirketçe ödenmek kaydı ile) “evrak” olarak verilmiş..,... seri no ve ... kargo takip nolu çekin içinde olduğu kargo gönderisi.., dağıtım sırasında kaybolmuş olduğunu, iptali istenen çekin bankadan tahsilinin önlenmesi ve müvekkil şirketin zarar görmemesi için tedbir amaçlı olarak ödeme yasağının konulmasını ve çekin iptal edilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, zayi nedeniyle açılmış hasımsız çek iptali davasıdır.

6102 sayılı TTK'nun 818/1-s maddesi uyarınca çek hakkında da uygulanacak aynı Yasa'nın 759. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

TTK'nun 760. maddesine göre mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.Aynı Yasa'nın 764. maddesine göre ise elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir.

Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.

Hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de, çek iptali davalarında yukarıda açıklanan prosedür gereğince, kararda üçüncü kişilerin hakkını zedeleyen hükümler bulunsa dahi karar onun bakımından kesin hüküm teşkil etmeyeceğinden, hasımsız şekilde açılan davaya üçüncü kişilerin asli ya da fer'i müdahale imkanı bulunmamakta, dolayısıyla davada taraf sıfatı olmayan üçüncü kişilerin gerekçeli karar başlığında gösterilmesine gerek görülmemiştir.

(Yargıtay 11. H.D'nin 17.06.2019 tarih 2018/2811E, 2019/4422 K sayılı kararı)

6102 sayılı T.T.K.'nun 818/1-s maddesi yollaması ile uygulanması gereken 757 ilâ 763 üncü maddeleri ve 764 üncü maddenin birinci fıkrasına göre zayi nedeniyle çek iptali istemlerinde, işin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle bu tür istemde bulunma yetkisinin lehtar ve hamile tanınmış bir hak olduğu, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal isteminde bulunma hakkının mevcut olmadığı (Yarg. 11HD 2015/8448E. 2016/3116 K.) davacının iptali talep edilen çekin keşidecisi olduğu Dava dilekçesi ile sabit olduğundan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.