İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/169 K.2024/296

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. İzmir...İcra müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile alacaklı davalı ...'nın müvekkili davacı borçlular hakkında 10 örnek icra takibine giriştiklerini, icra takibine konu senetler incelendiğinde senet keşidecisinin borçlusunun ... Ltd. Şti olduğunu, kefilin ... olduğunu, senet lehtarının .. A.Ş. Olduğunu, ciranta hamilin alacaklı ... olduğunu, ...'ın ... Ltd Şti firmasının yetkilisi olduğunu, ...'nın ise... A.Ş.

Firmasının yetkilisi olduğunu, takibe konu senetleri ticari amacı ile... Ltd Şti ile ... A.Ş. Arasında düzenlendiğini, bu senetlerin tümü avans niteliğinde olup bedelsiz olduğunu, taraflar arasında düzenlenen 14/02/2005 tarihli protokol dairesinde taraflar İzmir Çiğli ilçesi, ... parsel) parselde kayıtlı toplam 6659 m2 tutarlı...A.Ş.

Adına kayıtlı taşınmazların satışı hususunda anlaşılmışlar ve arsa bedellerinin ödenmesi amacı ile alıcı davacıya 36 adet senet verdiklerini, davalı şirketin arsa devrini gerçekleştirdiği gibi aynı zamanda üzerinde kararlaştırılan binayı da yapmış ve hak edişinin tümünü banka kanalı ile tahsil ettiğini, müvekkili diğer arsayı da almayı kabul etmiş bu konuda yer verilen senetlerin ötelenerek verildiğini, bu senetlerin avans mukabilinde davalı firmada kalıp bedelsiz olduğunu, davcı ve davalı şirketler arasında mevcut ticari ilişkinin tüm borcu banka kanalı ile ödenmiş olması nedeniyle itfa olduğunu,

davalı şirketin elinde bedelsiz kalan avans niteliğindeki senetlerin işleme koyarak haksız kazanç peşinde olduğunu, diğer davalı ... ... A.Ş.'nin sahibi ve yetkilisi sıfatıyla bu senetlerin bedelsiz olduğunu bildiğini belirterek sunulan nedenlerle sair istirdat dava sair haklar saklı kalmak kaydıyla İzmir ...

İcra Müdürlüğünün... sayılı dosyasında mevcut senetler nedeniyle davalılara borçlu olmadığımızın tespitine, takibin iptaline, ödeme yapmak zorunda kalmamız halinde istirdadına %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı ile yargılama giderlerinin davalılara müştereken ve müteselsilen tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılara dava dilekçesi ve duruşma gününün usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davaya cevaplarını bildirmediği anlaşılmıştır.

Dava, taşınmaz satışı için avans olarak verildiği iddia edilen bonolar dayanak yapılarak başlatılan başlatılan takibe karşı açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Menfi tespite konu İzmir...İcra Müdürlüğü' nün ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davalı ... tarafından davacılar aleyhine bonolar dayanak gösterilerek takibin başlatıldığı ve takibin kesinleştiği görülmüştür.

Takibe dayanak yapılan bonolar incelendiğinde, keşidecisinin...Tezgah Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. , avalistin ..., lehtarın ... ... A.Ş., yetkili hamilin ise ... olduğu görülmüştür.

Mahkememizin 03/10/2023 tarihli celsesi 1 nolu ara kararı gereğince, Dosyanın resen seçilecek bir mali müşavir (hesap) bilirkişisine tevdii ile tüm dosya kapsamı ve davacının ticari defterleri incelenerek takip konusu bononun davacı defterine ne suretle işlendiği avans ödemesi olarak yer alıp almadığının belirlenmesi için Bilirkişinden alınan 28/02/2024 tarihli raporun sonuç kısmına göre; "Mahkeme dosyası ve içindeki belgeler ile davacı şirketin yasal defter kayıtlarının ve dayanağıbelgelerin tetkiki sonucunda ve raporum içinde açıklanan nedenlerle,

1)Davalı yanca sırasıyla 18.02.2012 tarihinde 28.02.2014,20/03/2014,25/03/2014, 20/04/2014,25/04/2014 ve 30/08/2014 vadeli olduğu belirtilen toplamı 298.700,00 TLbedelli 6 adet senetten ve işlemiş faiz kaynaklı icra takibi başlattığı, davacı yan ise 2005yılında almak istedikleri ancak alamadıkları... parseldeki işyerinin yenidenalınabilirliği gerekçesi ile icra takibi ve başkaca senetleri davacıya verdiği halde...parseli alamadıkları gibi senetleri de ödemek durumunda kaldıklarını, senetler karşılığındaiçbir şey almadıkları için avans olarak verilmiş senetlerin bedelsiz olduğunu iddia ile menfi tespit davasını ikame ettikleri,

Sayın Mahkemenin görevlendirmesinde davacının yasal defterlerinde icra takibine konu edilen senetlerin kayıt şeklinin ne olduğunun incelenmesine karar verilmiş olduğu,

2)Davacı şirket tarafından 2012,2016,2018,2019,2022,2023 yılları yasal defterlerini incelememe sunmuş olup, şirket merkezinde yapılan inceleme esnasında icra takibine ve davaya esas olan senetlerin ne zaman ne şekilde verildiğini sorduğumda tarafıma toplamı 121 adet senetten oluşan raporum ekinde mevcut imzalı senet teslim listesi sunulmuştur. Söz konusu listede icra takibine ve davaya konu senetlerde yer almaktadır ve listedeki 2014 vadeli senetler toplamı 603.200 TL olup davacı şirket tarafından 14.02.2012 tarihli 596 nolu yevmiye maddesinde de 2014 vadeli verilen senetlerin 603.200 TL olarak kayıtlı olduğu,

3)İcra takibine konu senetlerin ödendi ğine dair bir kayda ve belgeye rastlanılmadığı ve sunulanyasal defter kayıtlarında verilen senetlerin karşılığında davalı şirket tarafından davacıya verilmiş bir mal ve hizmet kaydına rastlanılmadığından davacı şirketin verdiği tüm senetler kadar (2.388.150TL) davalı sirketten alacaklı olarak devir ettiği, verilen senetlerin bir karşılığı olmadığından verilen avans olarak nitelendirilebileceği sonuç ve kanaatine mümkün olup, nihai takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere" şeklinde rapor sunduğu görülmüştür.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, alacağın dayanağını teşkil eden kambiyo senedinin hukuksal niteliğini irdelemekte yarar vardır. Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak, uygun bir asıl borç ilişkisine dayanır.

Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir ‘gayeye’ ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye, bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan bu ilişki "kambiyo ilişkisi" olarak anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu "kambiyo taahhüdü"nde bulunmuş olur.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72.maddesi gereğince, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında, borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.

Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 s.TMK m.6).

İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf, o vakıayı ispat etmelidir.

Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir.

Borçlu, borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir.

Aynı ilkeler, HGK’nun 17.12.2003 gün ve... K. sayılı ilamında da benimsenmiştir ( HGK 2013/19-1155 E., 2014/660K.).

Tüm bu nedenler ile bono, bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir. Bu sebeple bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu savlayan tarafa aittir.

Davacı taraflar bonoların taşınmaz devri sözleşmesine karşılık olarak düzenlendiğini ancak devir işleminden vazgeçilmesi sonucu sıralı olarak verilen senetler ile dava konusu edilen bonoların bedelsiz kaldığını iddia ettiğinden alt ilişkinin ispatı için yazılı delillerini sunması gerekecektir.

Delil dilekçesinin ekinde yer alan "Sözleşme" ve " Protokoldür" başlıklı yazılı delillerde dava konusu bonolara atfın yapılmadığı, bilirkişi raporunun ekinde sunulan "Senet Teslim Tutanağı" nın ise süresinde delil olarak dosyaya ibraz edilmediği bu hali ile alt ilişkinin ispatı için yazılı delilin dosyada bulunmadığı, her ne kadar davalı şirket yönünden mahkememizce ticari defterlerin ibrazı için mehil verilmemiş ise de kambiyo senetlerinden olan bononun düzenlemesine esas alt ilişkinin davacı tarafça ispat edilemediği,

bu hali ile senedin bedelsiz kaldığı soyut iddiadan öteye geçmediğinden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.

E İMZA

Hakim ...

EİMZA